Waarom film?
6. Genrecinema (horrormaandeditie)

26 oktober 2012 · · Beschouwing + Waarom Film?

Deze horrormaand slechts één horrorfilm voor mij, maar die mocht er wezen: Inferno van Dario Argento. Na Suspiria was het wederom genieten van de expressieve kleuren, operateske horrorscènes en suspensevolle opbouw. ‘Griezelen’ is misschien een belegen term, maar zelfs dat was volledig van toepassing. En daar gaat het uiteindelijk om bij een horrorfilm, nietwaar? Wat maakt nu een goede horrorfilm? En is dat wezenlijk anders dan wat een film in een ander genre goed maakt?


Vraag iemand zonder na te denken één filmgenre te noemen, en ik durf het wel aan dat de kans groot is dat hij of zij de horrorfilm noemt. Het is althans wel mijn eerste impuls. Opmerkelijk, want het is niet per se mijn favoriete genre. Direct daarna volgen de Western en de musical. Pas met wat bewuster denken komt de trits naar boven: actiefilm, science fiction, thriller, komedie, oorlogsfilm. Die rangschikking zegt volgens mij wat over genrezuiverheid. Westerns en musicals zijn direct herkenbaar aan voor het genre unieke kenmerken; de woestijnsetting en de liedjes. Maar thrillers of komedies, daar heb je voor herkenning vaak wat meer nodig dan één oogopslag, als ze al niet een hybride zijn met het dramatische of romantische genre.

Hoe zit dat dan bij de horrorfilm? Misschien heeft het te maken met een fascinatie voor het duistere en dat soort gepsychologiseer, maar monsters, dreiging en ranzig geweld, dat maakt tezamen toch wel hét genre-element bij uitstek. Horrorfilms schurken soms aan tegen andere genres, zoals science fiction, komedie of thriller, maar zelfs dan blijven het ondubbelzinnig horrorfilms. Een redelijk autonoom, afgebakend genre.

Ik beschouw mezelf niet als een genrekijker. Ik ben niet verknocht aan één genre dat ik tot het laatste filmframe opvreet. Maar ik houd wel van het concept ‘genre’. Dat is mijn inziens een verzameling kenmerken dat films clustert, en van waaruit een bepaald soort films gemaakt wordt. Daarbij helpt het als de genres duidelijk definieerbaar zijn, vandaar bovenstaande omweg. De genres horror, Western en musical zijn het meest uitgesproken in hun kenmerken. Ze exploiteren die kenmerken en variëren er zodanig op dat ze voor de geïnteresseerde kijker al snel herkenbaar zijn als variaties. Dan wordt het interessant.

In de kern maakt het dan weinig uit of het het idee is van de musical-in-de-musical, het zich civiliserende Westen, of de zeven zonden waar op een creatieve manier uitwerking aan wordt gegeven. Om het op de horrorfilm te betrekken, en Inferno in het bijzonder: het doet er niet toe of deze eng is, het geweld extreem en liefst zo bloederig mogelijk. Maar hoe het omgaat met zijn genrekenmerken, en dus de verwachtingen van de kijker, dat bepaalt voor mij in hoeverre zo’n film geslaagd is.

Inferno maakte me dat als weinig andere films duidelijk. Argento doet allerlei dingen die in strijd zijn met mijn verwachtingen van een horrorfilm, maar bereikt toch hetzelfde resultaat. À la Psycho laat het het veronderstelde hoofdpersonage ergens halverwege omkomen terwijl het ‘nieuwe’ hoofdpersonage dan nog nauwelijks geïntroduceerd is. Het geluidsdesign is verre van realistisch (rinkelende sleutels onder water en dergelijke). De heftige kleuren en belichting hebben niks met een herkenbare realiteit te maken. Allemaal elementen die expres afstand scheppen en afleiden. Alsof Argento zichzelf eerst op 3-0 achterstand wil zetten. Daarmee maakt hij de horrormomenten zo cruciaal dat alles daarin moet werken wil het de kijker nog wat doen. En dat doet het. Puur op basis van technische vaardigheid dus.

In de eerste plaats is Inferno voor mij een goede film. Maar dat is het omdat het niet los te zien is van het pakket aan kenmerken waar het op varieert, kortom het genre. De kenmerken an sich zijn niet zozeer interessant, maar wat een filmmaker er mee doet. Daaruit volgt dat niet de genres op zichzelf interessant zijn, wel dat voor zo’n blik de meest duidelijk gedefinieerde genres zich het beste lenen. Lang leve de horrorfilm!


Onderwerpen: , ,


Reageer op dit artikel