Woody Allen als dramaregisseur: Bergmaniaans existentialisme
Over Interiors (1978), September (1987) en Another Woman (1988)

Interiors (1978)

Woody Allen staat bij zowel het grote publiek als zijn fanschare voornamelijk bekend om zijn lichte en komische schrijfsels en producties. Zijn inzichten en overdenkingen zijn veelal existentialisch van aard en kenschetsen familieverhoudingen en liefdesrelaties. Dat de aardsneuroot ook prima met deze thematiek overweg kan zonder deze met humor te doorspekken is niet bij iedereen bekend. Binnen zijn indrukwekkende oeuvre regisseerde de man een handjevol dramatische producties en deed dit zeker niet onverdienstelijk.

De eerste verkenning binnen het dramagenre is meteen Allens beste. In 1978 regisseerde hij tussen Annie Hall en Manhattan in het intense Interiors. Een film die, overduidelijk geïnspireerd door Ingmar Bergman, zich centreert rondom de crisis die binnen een volwassen gezin ontstaat wanneer de ouders besluiten te gaan scheiden. Eve (Geraldine Page) en Arthur hebben drie dochters die elk interessante carrières hebben binnen voor Allen gebruikelijke gebieden zoals literatuur en film. Nu de drie dochters elk volwassen en onafhankelijk zijn besluit vaderlief Arthur van zijn vrouw Eve te scheiden. Een mededeling die vooral bij Eve zelf, een interieurontwerpster, hard aankomt. Wanneer Arthur na een korte vakantie in Griekenland terugkomt en zijn dochters aan zijn kersverse verloofde voorstelt komen er nogal wat emoties los binnen het gezin.

Interiors (1978)

Met Interiors bewijst Allen, die voor het eerst uitsluitend achter de camera staat, een kundig regisseur te zijn die ook zonder humor indruk op de kijker kan maken. Zo is de filmstijl erg sober met veel lange takes en kent deze weinig tot geen muzikale ondersteuning. Dit alles ademt Ingmar Bergman, zowel qua stijl als thematiek, en Allen heeft er nooit een geheim van gemaakt deze filmmaker te idoliseren. Het is mooi om te zien hoe treffend Allen elk karakter binnen het verhaal weet te portretteren en hierin stijl en inhoud weet te verenigen. De intensiteit en dramatiek waar dit mee gebeurt maakt dat je als kijker op den duur wel naar humor en relativering begint te snakken. De introductie van Arthur zijn verloofde Pearl zorgt hier enigszins voor. Een persoon die pijnlijk contrasteert met de rest van het gezin. Een mooie vondst van de regisseur.

September (1987)

De dramatiek binnen een gezin werd negen jaar later door Allen wederom onder de loep genomen in September. Hierin is het niet zozeer de moeder van het gezin maar dochter Lane (Mia Farrow) die ernstig met zichzelf in de knoop zit. In deze film staat parallel aan het gezin ook relatieproblematiek weer centraal. In tegenstelling tot Interiors is de moederfiguur in deze film erg oppervlakkig en vol levenslust. Deze opzet levert wederom een aardige karakterstudie op. Wel kent September een aantal zwakke puntjes. Zo worden de onderlinge verhoudingen niet meteen uit de doeken gedaan wat maakt dat niet alle spanningen en motivaties meteen beklijven. Desalniettemin kent ook deze film weer een aantal aardige inzichten en plotontwikkelingen.

Een jaar later schoot Allen met Another Woman wederom een sobere Bergmaniaanse film. Qua stijl kruipt de regisseur weer meer naar zijn grote voorbeeld toe en heeft hij Bergmans vaste cinematograaf Sven Nykvist zelfs weten te strikken. In deze film staat met Marion Post (Gena Rowlands) wederom een vrouwelijk personage centraal. Een gehuwde schrijfster op middelbare leeftijd die zich terugtrekt in een appartement om zich op haar nieuwe boek te storten. Naast haar houdt een psychiater praktijk en Marion kan de gesprekken die hij met zijn clientèle heeft woordelijk volgen en raakt zodoende gefascineerd door een zwaar gedeprimeerde vrouw die de toepasselijke naam Hope heeft. Ook deze teneergeslagen vrouw wordt weer door Mia Farrow gestalte gegeven. Je gaat je als kijker na September en deze film afvragen of zij eind jaren ‘80 wel lekker in haar vel zat zoveel ellende weet ze uit te stralen.

Another Woman (1988)

Waar Allen met Interiors al rijkelijk Ingmar Bergman wist te citeren doet hij daar in Another Woman nog een schepje bovenop. Door de ontwikkelingen in Marion haar omgeving wordt zij geconfronteerd met haar eigen gebreken middels dromen en bijbehorende jeugdherinneringen. Thematiek in de stijl zoals we die van Bergman kennen en door Allen niet onbehoorlijk uitgevoerd.

Met deze drie films toont Allen aan zeker talent te hebben als dramaregisseur. Het is echter goed te begrijpen waarom zijn films met een gebalanceerde mix van tragiek en humor beter aanslaan. De zware kost die hij ons af en toe presenteert is nou eenmaal makkelijker te verteren wanneer deze licht wordt opgediend. De existentialistische vraagstukken die hij ons vooral in Interiors voorhoudt schreeuwen bij vlagen om relativering. Ondanks dit manco maakt deze film wegens zijn intensiteit en zwaarmoedigheid wel de meeste indruk en doet qua script niet veel onder voor Allens bekendste paradepaardjes. De moeite waard dus.


Onderwerpen: , , , , , , , ,


1 Reactie

  1. Kaj van Zoelen

    September en Another Woman hadden wel wat moois, maar met Interiors kon ik toch minder. Had regelmatig het idee dat bepaalde zinnen komische one-liners waren geweest met andere intonatie/timing, en die voelde daardoor vaak eerder als mislukte grappen aan.


Reageer op dit artikel