Angstaanjagende antagonisten
De favoriete horrorpersonages van Salon Indien

Ook dit jaar zijn we ter gelegenheid van Halloween weer in de krochten van onze ziel gedoken, op zoek naar dat wat in het horrorgenre nog echt angst inboezemt. Niet zelden blijkt de bodem in onschuldiger kinderjaren gelegd, en is de angst natuurlijk allang afgezwakt tot een weemoedig stemmend feest van herkenning. Dit jaar is het Kwaad in hoogsteigen persoon aan de beurt: wat zijn de antagonisten waar Salon Indien een straatje voor omloopt? Of welke bron van moord en verderf is stiekem eindeloos fascinerend? Kortom: wat zijn onze favoriete horrorpersonages?

Theodoor Steen – Zodiac Killer

Mijn keuze voor favoriet horrorpersonage is misschien opvallend, omdat het geen grijpbaar personage bevat, en het geen personage is uit een horrorfilm. Toch is The Zodiac Killer in David Finchers thriller Zodiac (2007), één van de engste personages die ik ken. Niet alleen omdat hij gebaseerd is op een bestaande moordenaar, maar vooral omdat de film nooit een uitsluitsel kan geven wie de moordenaar precies is, omdat de echte Zodiac Killer nooit gepakt is. Dat zorgt ervoor dat er verschillende mensen kunnen zijn die de Zodiac zijn, en dat maakt elk gesprek met een verdachte in David Finchers film beladen. De film kent doodenge scènes: van de psychiatrisch patiënt die op kippenvelbezorgende wijze belt naar een live-televisieprogramma tot het bloedstollende eerste telefoontje van de Zodiac. Goooood…Byeeee. Andere doodenge hoogtepunten: de zeer naargeestige steekpartij bij daglicht aan het meer, de autorit from hell voor een vrouw en een baby en vooral de scène waarbij onderzoeker Graysmith op bezoek gaat bij een vriend van een potentieel verdachte, tot alles er op wijst dat de feiten rondom die verdachte slaan op de vriend zelf. Eng, maar nog enger wanneer die vriend Graysmith de kelder in lokt. Doordat niet duidelijk is wie de Zodiac Killer is, is deze man een verdachte, en met hem velen anderen. Die implicatie maakt Zodiac doodeng, maar nog enger is dat de Zodiac moorden op blijkt te eisen die niet door hem gepleegd zijn. Niet alleen kan iedereen de Zodiac zijn, lijkt de film te zeggen, er zijn nog honderden anderen net als hem. En de potentiële slechtheid van je buurman of buurvrouw zal voor mij altijd zoveel enger blijven dan welk bovennatuurlijk monster ook.

Erwan Ticheler – La Femme uit À l’intérieur

Horrorpersonages worden voor mij pas echt eng zodra ze niet te stoppen ogen. Figuren die regelrecht op hun doel afgaan en dit ook nog eens met enige regelmaat zonder duidelijke reden doen. Neem bijvoorbeeld de haai uit Jaws (1975), een nauwelijks te stuiten moordmachine met maar een doel voor ogen: mensen doden. We zullen de hilariteit rondom de doelgerichte aanvallen uit deel vier maar terzijde laten. En toch, hoe eng en onvoorspelbaar ik de haai ook vind, degene die me wat dat betreft nog meer in mijn gedachten heeft nagezeten is de vrouwelijke moordenaar uit de super intense Franse horrorfilm À l’Intérieur (2007). Ook weer een naamloze, maar o zo nare tegenstander. Als een zwarte weduwe beweegt ze zich door het appartement van haar beoogde slachtoffer, eerst zelfs uren zo lijkt het zonder ook maar iets te doen behalve in de achtergrond te sluipen. Zodra ze toeslaat ontbindt ze haar demonen volledig en blijkt ze zelfs hier en daar over bovennatuurlijke krachten te bezitten. En dan de verschijning zelf met Béatrice Dalle, een toch al excentrieke vrouw die aan deze rol een onwijze sadistische twist geeft. Het is moeilijk te zeggen wanneer de vrouw me het meest schrik aanjaagt, want of ze nou buiten in de regen staat of ineens uit de schaduw verschijnt of haar martelingen uitvoert: het is allemaal even bruut als ook doodeng.

Rik Niks – Satan

Verboden vruchten intrigeren het meest. Voor een jongen met protestants-christelijke opvoeding was er nauwelijks een groter taboe dan alles wat met de duivel flirt. Want ja, diep verankerd in de Westerse christelijke geschiedenis zit een collectieve angst, zelfs ontzag, voor de duivel; een personificatie van het ultieme Kwaad. Ook als je er geen enkel geloof aan hecht, kun je die oerangst voelen in betere horrorfilms als The Exorcist (1973) of Rosemary’s Baby (1968). Dat zijn goede papieren, en met zo’n reputatie is het geen wonder dat Satan een graag geziene gast in het genre is. Het in dit verband treffende begrip ‘opschorten van ongeloof’, blijkt helaas maar weinig films gegeven. Hoe moet je zo’n antagonist immers verbeelden? En belangrijker nog; hoe er tegen te strijden of aan te ontkomen? Een brei van vaag occultisme is nogal eens het jammerlijke antwoord. Met recht een personage dat filmmakers voor grote uitdagingen stelt.

Halloween

Kaj van Zoelen – Michael Myers

Halloween (1978) is absoluut een horrorklassieker waar ik veel plezier aan heb beleefd. Maar ik herinner me dat ik meer van de ambacht en kunst van Carpenter genoot, dan dat ik werkelijk bang werd gemaakt door de film. Met de reeks heb ik verder niet heel veel, de vervolgen die ik heb gezien maakten weinig tot geen indruk en de nieuwe kijk op het personage van Michael Myers van Rob Zombie vond ik qua concept wel interessant maar als films niet enorm geslaagd. Geef mij dan maar die oude Myers, de niet te stoppen boeman zonder genade of reden. Want ondanks dat hij tijdens het kijken me niet de stuipen op het lijf joeg, merkte ik sindsdien dat het beeld van Myers me blijft achtervolgen. Die menselijke gedaante met dat onmenselijke gezicht, die verbastering van het gelaat. Als ik na een horrorfilm ‘s nachts iets in mijn ooghoek denk te zien? Het eerste wat ik denk te zien: Myers. Doe ik het licht aan en denk ik een nanoseconde een vreemdeling in de weerspiegeling van het raam te zien? Myers. De kracht van beelden.

Arjen – Alien

Ik was een jaar of negen. Ik was geobsedeerd door biologie en ruimtevaart, ik had nog nooit een echte horrorfilm gezien. En toen zag ik Alien (1979). De film maakte een zeer diepe indruk. Het monster was verschrikkelijk macaber, duister, gruwelijk, ik was doodsbang; tegelijkertijd was het enorm indrukwekkend, het ontwerp esthetisch van een duizelingwekkende perfectie en biologisch zó ingenieus. Dit dubbele gevoel is natuurlijk ook wat de vier Alien-films bij de kijker willen bewerkstelligen. Elk deel uit de filmreeks bevat wel een personage dat bevangen raakt door “het perfecte organisme”. Het geniale van Alien is dat het niet simpelweg een monster neerzet, maar dat deze groteske levensvorm zich gedurende de film stap voor stap ontvouwt in een (instant klassiek geworden) levenscyclus van vier verschillende stadia – ei, facehugger, chestburster en de xenomorph, de volwassen vorm. De eigenzinnige Zwitserse surrealistische kunstenaar H.R. Giger werd ingehuurd om de verschillende stadia vorm te geven. Hij voegde in zijn ontwerpen nog extra Freudiaanse symboliek toe die de alien als een groteske, nachtmerrieachtige verbeelding van menselijke reproductie, geboorte en dood nog eens versterkt. Zo werd een film die oorspronkelijk bedoeld was als b-film met de juiste mensen aan het roer uiteindelijk een echt kunstwerk.

Hendrik de Vries – Chucky

Mijn favoriete horrorpersonage? Daarvoor moet ik terug naar mijn basisschooltijd waar ik op 10-jarige leeftijd ‘film’ ging kijken met de hele klas, inclusief docent. De nietsvermoedende en in retrospect licht naïeve leerkracht had één van zijn pupillen aangewezen om een film uit te kiezen. Wat zou het nou voor kwaad kunnen om een onschuldige titel als Child’s Play (1988) aan een klas vol tere zieltjes bloot te stellen? In plaats van na de eerste hints dat dit wel eens ongeschikt materiaal zou kunnen zijn deze film af te zetten, liet de docent, licht ongemakkelijk, deze in potentie traumatiserende beelden een uur lang opstaan, totdat de bel ging. Persoonlijk was ik niet eens echt onder indruk van Chucky, maar deze filmervaring heeft voor mij een onuitwisbare indruk achtergelaten. Nadat een handjevol ouders hun beklag hadden gedaan werd besloten dat wij de afloop van deze griezeligheden niet onder ogen zouden krijgen. Jaren later, toen ik deze film toevallig op TV tegenkwam heb ik deze met een glimlach uitgekeken. Toch vond ik Chucky nog steeds eng genoeg om geslaagde horror af te leveren. Horror met een fijne melancholische bijsmaak.


Onderwerpen: , , , , , , , ,


Reageer op dit artikel