Berberian Sound Studio (2012)
Het geluid van een fraaie giallo-hommage

24 april 2013 · · Kritiek

In de jaren 60 en vooral 70 werden er in Italië eindeloos veel giallo-films gemaakt, moordmysteries die het vooral moesten hebben van de uitbundige audiovisuele stijl met gevarieerd kleurgebruik en een overdonderende geluidsband. Qua plot hoefde je nooit zoveel te verwachten van een giallo en vaak waren de acteurs door matige dubbing en/of achteraf opgenomen geluid nauwelijks serieus te nemen. Berberian Sound Studio is een ode aan deze films en in het bijzonder die unieke stijl. De film speelt zich ook daadwerkelijk in die periode af, is in vele opzichten net zo uniek als de werken waarnaar het verwijst en het verhaal is net zo ongrijpbaar.

Toby Jones speelt Gilderoy, een in natuurdocumentaires gespecialiseerde geluidsman die blijkbaar in Italië een flinke reputatie binnen zijn vakgebied heeft opgebouwd want hij moet koste wat kost de geluidsband van een nieuwe giallo opnemen en bewerken. Gilderoy raakt al snel van de leg zodra hij erachter komt wat een giallo precies is – al mag hij het onder geen beding van de regisseur een horrorfilm noemen, dit is kunst! – en meer en meer raakt hij verstrikt in een bizarre wereld van woeste geluiden en onderlinge intriges en strubbelingen tijdens de productie. Het duurt niet lang voordat de grens tussen realiteit en fantasie vervaagt.

Peter Stricklands film is een fascinerende en verontrustende hommage aan alles wat creatieve geluidsopnames binnen de filmwereld zo interessant maakt. Zij die in het verleden bijvoorbeeld de extra’s van Star Wars DVD’s hebben bekeken weten hoe een man als Ben Burtt de meest originele oplossingen wist te bedenken voor bepaalde geluiden. Dit gebeurt ook met grote regelmaat in Berberian Sound Studio; groente en fruit worden geprakt om zo het geluid van een ingeslagen hersenpan te imiteren, vreemd uitgedoste acteurs komen op de set om via het diepste van hun keel de meest enge geluiden te produceren en het komische duo Massimo en Massimo creërt getwee vele andere geluidseffecten die Gilderoy vervolgens in de film moet passen. Het levert een ware potpourri aan zwaar benadrukte geluiden op waarbij je als kijker wordt meegezogen in de surrealistische wereld van de geluidsstudio waar vrijwel de volledige film zich afspeelt. Maar ook de visuele stijl is van een pracht die kan wedijveren met de beste gialli van Dario Argento en Mario Bava. De zo typische nadruk op kleuren als rood, groen, geel en blauw werkt uitstekend en ondanks dat je geen enkel shot van de giallo in kwestie te zien krijgt heb je constant het idee naar een giallo te kijken, maar dan zonder expliciet geweld.

In deze curieuze wereld schittert Toby Jones als de verlegen doch tamelijk geniale Gilderoy. Zijn constante discussies met de trotse en patserige Italiaanse filmmakers zijn alleraardigst en doordat veel van dit verloren raakt in de taalbarrière leidt het tot extra spanning op de set. Zeker als er vreemde zaken zich voordoen in de studio stijgt de spanning naar grote hoogtes ondanks dat je hier dus nooit echt te maken hebt met een giallo mysterie. Het is wat dat betreft reuze knap dat Strickland het zo nu en dan angstaanjagend maakt. Eigenlijk is het enige minpuntje wat je zou kunnen opmerken dat de film nogal aan de trage kant is en veel langer lijkt te duren dan de daadwerkelijke speelduur van 92 minuten. Maar Berberian Sound Studio is in zekere zin een pure kunstfilm en zij die denken een giallo te gaan zien komen er licht bedrogen uit. Toch zou je kunnen zeggen dat Berberian Sound Studio misschien wel de beste giallo is die stiekem helemaal geen giallo is. In 2009 hadden we al de wonderschone film Amer die de specifieke kenmerken van een giallo ter hand nam om vervolgens de plot totaal los te laten en Berberian Sound Studio is net zo’n geslaagd project. Het mist de seks en het geweld, maar voor de rest is Berberian Sound Studio een wonderbaarlijk fraaie en bij tijden verontrustende film.

★★★★½


Onderwerpen: , , , , , , ,


Reageer op dit artikel