Blue Jasmine (2013)
Woody Allen is weer in vorm

22 augustus 2013 · · Kritiek

De immer doorgaande wereldreis van Woody Allen brengt ons ditmaal naar de levendige Amerikaanse wereldstad San Francisco. Blue Jasmine is alweer de 45e (!) film van de regisseur en nog steeds is de man zijn oude streken niet verleerd. Sterker nog, Blue Jasmine is een verfrissende en fantastisch geacteerde tragikomedie.

Bij het begin van de film zien we de New Yorkse Jasmine (Cate Blanchett) in San Francisco aankomen, op zoek naar haar zus. Ze is aan de westkust omdat haar puissant rijke man zelfmoord heeft gepleegd nadat hij door de FBI is opgepakt naar aanleiding van een grootschalig financieel schandaal, gebaseerd op de waargebeurde geschiedenis rondom Bernie Madoff. De superverwende Jasmine weet zich met dit verlies geen raad en depressief en al probeert ze haar leven op te pikken in San Francisco, met hulp van haar zus Ginger die er een zeer simpel bestaan op nahoudt met haar vriend Chili. Jasmine kan zich maar niet aanpassen aan de middenklasse en heeft tevens een duister verleden waar ze maar geen afstand van kan nemen.

Blue Jasmine is een terugkeer naar de meer serieuze en donkere werken van Woody Allen zoals Interiors (1978) en tamelijk recent Cassandra’s Dream (2007). Er valt uiteraard nog wel genoeg te lachen, al is het vaak met kiespijn. De hooghartige capriolen van Jasmine – een vrouw die claimt geen geld te hebben maar wel de meest prijzige kleren koopt en kampt met een drankprobleem – zijn vanwege de fijne dialogen erg grappig, maar in het achterhoofd speelt altijd de trieste en afstotelijke kant van het verhaal. We moeten als kijker wel sympathie hebben met Jasmine wier melancholie naar een beter en vooral rijker bestaan in Manhattan aanslaat, maar ondertussen is het moeilijk om je te identificeren met zo’n egocentrisch en op geld belust mens. Blue Jasmine is in dat opzicht echt Allens kijk op de strijd tussen de zogenaamde 1% (Wall Street et. al.) en 99%.

Deze 99% is in dit geval Ginger, de uiterst aardige en beschaafde zus en antithese van Jasmine. Ook zij heeft zeker haar problemen in de privé-sfeer maar leurt er veel minder mee en valt ook beter te begrijpen. En toch blijft Woody Allen de ietwat wereldvreemde Woody Allen. Zijn idee van ‘de middenklasse’ is wel erg naïef en beperkt. Ginger moet de zogenaamde alledaagse en hardwerkende arbeider voorstellen, maar woont ondertussen wel in een ruim appartement midden in San Francisco. Het zijn gelukkig slechts details in een over het algemeen erg geslaagde film.

Dit is naast de gebruikelijke solide regie van Allen ontzettend te danken aan het geweldige acteerwerk. Cate Blanchett schittert en mag zich meteen een grande dame noemen in het omvangrijke oeuvre van de New Yorkse filmmaker, zo sterk en volstrekt geloofwaardig speelt Blanchett de ingestorte Jasmine. Je ergert je nog steeds regelmatig aan de losgeslagen vrouw, maar Blanchett weet het een dramatische draai te geven zodat je de volledige film met haar meegaat. In bijrollen valt vooral de uitstekende Sally Hawkins op als Ginger, de zus met het hart van goud en zonder meer het zonnige middelpunt van een verder tamelijk duistere aangelegenheid. Alec Baldwin keert weer eens terug in een Woody Allen film, ditmaal als de gluiperige man van Jasmine. Andere belangrijke rollen zijn weggelegd voor Bobby Cannavale (meest bekend van de TV-serie Boardwalk Empire) als Chili, Michael Stuhlbarg (wederom bekend van Boardwalk Empire) en let ook op de komiek Louis C.K. die een kleine rol speelt. Allen heeft wederom sterke acteurs om zich heen verzameld die de kleine mankementen in het script met gemak wegspelen.

Een ander sterk punt van Blue Jasmine is de opzet van de film waarbij we meerdere malen via een flashback-structuur achter de geschiedenis van Jasmine komen, het contrast in locatie tussen het poenerige Manhattan en het artistieke San Francisco draagt bij aan de grote verschillen tussen heden en verleden. Erg opvallend is ook dat Allen in tegenstelling tot zijn eerdere niet-New York films maar weinig toeristische plaatjes schiet. Je moet echt opletten wil je de Golden Gate brug of het eiland Alcatraz zien, veel scènes spelen zich binnenshuis af en zodra de personages de straat op gaan zijn ze niet per toeval en zonder enkele reden op Fisherman’s Wharf te vinden. En de beroemde wijk Castro wordt al helemaal vermeden wat in Allens meest clichématige films zonder meer zou zijn aangedaan.

Blue Jasmine is na het behoorlijk matige To Rome With Love (2012) een sterke terugkeer en zelfs één van Woody Allens betere titels sinds de eeuwwisseling. Het is ook één van zijn zwaardere films, ondanks de vrij dikke laag komedie die eromheen ligt. Woody Allen mag dan wellicht niet meer in staat zijn meesterwerken af te leveren, maar een uiterst solide komisch drama zoals Blue Jasmine is een zeer welkome toevoeging tot het indrukwekkende werk van de bebrilde filmneuroot.

★★★★☆


Onderwerpen: , , , , , , , , , , , , ,


1 Reactie

  1. Rik Niks

    “Woody Allen mag dan wellicht niet meer in staat zijn meesterwerken af te leveren(…)”

    Ik ben anders toch geneigd Blue Jasmine daar ook onder te scharen. In sommige opzichten een vrij onorthodoxe Allen ook, die met werkloosheid en de gevolgen van de economische crisis thema’s te pakken heeft die veel dichter bij het herkenbare maatschappelijke leven liggen we van hem gewoon zijn. Dat dat niet zijn natuurlijke habitat is, wijst je terecht op met zijn opmerking over de naïeve belichting van de middenklasse. Erg is dat niet; Allen vormt het naar zijn eigen stijl, wat een Grieks aandoende tragedie betekent, waarbij sympathie en afkeer van het hoofdpersonage om voorrang strijden, in ieder geval tot de sleutelscène van het telefoontje. Heel mooi hoe de flashbacks steeds meer onthullen over Jasmine, die (met dank ook aan Blanchett) wat mij betreft een van de meest gedenkwaardige Allen-personages blijkt.

    Een ander interessante gewaarwording bij deze film vind ik de uitdrukking van klassenverschil. Zelfs onder gelijke materiële omstandigheden blijft dat blijkbaar hardnekkig in stand, want het blijven maar gescheiden werelden met een hoop ongemak, ook al komen Jasmine en Dwight op dezelfde feestjes als Ginger en haar scharrel. Klasseverschil is blijkbaar niet zo zeer een materiële kwestie, of van achtergrond, maar van, ja wat eigenlijk? Met het gelaveer van de personages tussen rijk en arm (niet alleen Jasmine, Hal, Ginger en Augie, maar bijv. ook Danny, de zoon van Hal), met steeds verschillende redenen of oorzaken, lijkt dit een bewust gezocht thema van Allen. Niet eerder gezien geloof ik, mij prikkelde het de verbeelding wel.


Reageer op dit artikel