Burn After Reading (2008)
Broederliefde: de films van Joel en Ethan Coen (13)

Burn after Reading

De obsessie van Joel en Ethan Coen met existentiële crisissen zet voort in hun komedie Burn After Reading (2008), al lijkt het alsof ze hun voorgaande films op de hak nemen met deze film. Burn After Reading combineert namelijk de vragen en zorgen rondom ouderdom van The Man Who Wasn’t There (2001) en No Country for Old Men (2007), met de scatologische humor en brede knipogen van Intolerable Cruelty (2003) en The Ladykillers (2004). Ook zit de film in lijn met No Country For Old Men en A Serious Man (2009) in de zin dat de complete chaos van het leven zijn weerslag heeft in een volstrekt open eind. Je zou bijna kunnen zeggen dat de baas van de CIA een versie is van de Coen Brothers in de periode rond Intolerable Cruelty: een man die op automatische piloot loopt omdat hij het overzicht totaal kwijt is. Met Burn After Reading bewijzen Joel en Ethan Coen uit hun crisis te zijn, aangezien ze het gebrek aan overzicht en de angst rondom ouderdom compleet te kakken zetten.

Wat is privé?

Burn After Reading gaat in wezen over het gebrek aan controle in relaties, en het gebrek aan controle van de overheid. De plot draait om een stel chanteurs die proberen een ex-CIA agent een loef af te steken, maar daarbij raken zowel de CIA (en ex-CIA Agent Osborne Cox), als de chanteurs (Linda Litzky, Chad Feldheimer), als de relationele flirts van de al genoemde personages (Harry Pfarrer, Katie Cox ) compleet het overzicht kwijt. Dat de personages zelf niet meer het verschil zien tussen relationele problemen en problemen van nationaal belang is de crux van de film. Problemen van nationaal niveau worden persoonlijk gemaakt, en persoonlijke problemen worden van nationaal belang. Zo vat Osborne Cox zijn persoonlijke ontslag bij de CIA op in spionage-terminologie: “This is an assault”. In Burn After Reading zijn zijn privé problemen niet privé meer, maar hebben direct uitwerking op nationaal niveau. Privè blijkt een codewoord: Linda Litzky verzoekt haar baas haar een aantal keer met rust te laten, “This is a private conversation”, zowel in gesprekken met Homeland Security als in gesprekken met scharrels.

Zowel relaties als nationale zaken blijken een mijnenveld, en één van de manieren om de strijd te beslechten in Burn After Reading is uiterlijk vertoon. Washington, D.C is als stad, in de film van de Coens, geobsedeerd door seksdating sites, sport clubs, cosmetische chirurgie, schnabbels en televisie optredens. De personages opereren vanuit feestjes in gegoede kringen (Harry Pfarrer, Osborne Cox) en sportclubs (Chad, Linda Litzky). Het lichaam is alles in Washington D.C. Dat The Coen Brothers Burn After Reading volstoppen met metaforen voor het menselijk lichaam is dan ook niet toevallig.

Obsessie met het lichaam

In vrijwel elk shot van de film zijn mensen geobsedeerd met het lichaam. Ze neuken, drinken, eten, douchen, sporten of kleden zich om. Osborne Cox is altijd te zien met een glas in de hand; Harry Pfarrer is altijd aan het joggen of neuken; Linda Litzky en Chad Feldheimer werken bij een sport club en daten of fietsen; Katie Cox is een arts: het lichaam staat centraal. Dat Amerika als land zelf ook een lichaam is maken de Coens een aantal keer duidelijk. De russen kunnen niet opereren binnen “the organs of your country”. Amerika als land is een lichaam, en spionage is de penetratie van het lichaam. Harry Pfarrer, de man die een aantal doden op zijn geweten heeft op landelijk niveau, is niet voor niets bezig met een “dildo-stoel”, speciaal voor het gemak van zijn vrouw, en is niet voor niets allergisch voor allerlei soorten voedsel. En het is ook geen toeval dat een grap van Harry Pfarrer over de “achterdeur nemen” bij zijn scharrel, Katie Cox, wat zij overduidelijk interpreteert als een verwijzing naar anale seks, gevolgd wordt door een shot waarin Chad de woning van Katie Cox binnendringt via de achterdeur.

Als het land als een lichaam gezien kan worden, dan kan spionage ook gezien worden als vreemdgaan. Transacties op landelijk niveau zijn niet zo verschillend van transacties op lichamelijk niveau. Dat de film internationale spionage gelijk stelt met vreemdgaan is duidelijk vanaf het begin, waarbij Katie Cox door haar scheidingsadvocaat wordt geadviseerd haar ex-man, de spion, een hak te zetten: “You can be a spy too, Madam”. En Harry Pfarrer, die paranoia is dat hij gevolgd wordt door de CIA wordt in werkelijkheid gevolgd door de scheidingsadvocaat van zijn vrouw. Het kapsel van Linda Litzky is volgens de filmmakers dan weer gebaseerd op het kapsel van Linda Tripp, een ambtenaar van het Witte Huis die een leidende rol speelde in het Monica Lewinsky schandaal. Dat schandaal is uiteraard het schoolvoorbeeld van vreemdgaan met gevolgen op internationaal niveau.

Ten slotte is er ook de scène waarin Chad in de kledingkast van Harry Pfarrer spionage probeert te plegen. De scène, met de voyeuristische blik door de kastdeur, doet uiteraard denken aan de aloude situatie van de minnaar die zich in de kast verstopt. Het doet eveneens denken aan een vergelijkbare scène in Blue Velvet (1986). Bespieden vanuit de kast is vrijwel altijd relationeel van aard, maar speelt hier een rol op nationaal niveau.

In Burn After Reading is het lichaam inzetbaar in relaties en politiek, en is Amerika zelf een lichaam wat van allerlei kanten bedrogen en gepenetreerd wordt. Lichamelijkheid, en de focus op het lichaam, gaat in Burn After Reading boven controle en intelligentie, zelfs bij de Central Intelligence Agency. Maar Burn After Reading heeft, ondanks de grote focus op lichamelijke humor en een flitsende buitenkant, meer hersens dan aan de oppervlakte te zien valt.


Onderwerpen: , , , , , , , , ,


Reageer op dit artikel