De driehoeksverhouding in beeld
Over Jules et Jim (1962), één van de pareltjes van de Nouvelle vague

15 augustus 2013 · · Analyse + In Beeld + Nouvelle Vague

Jules et Jim (1962)

In navolging van de eerste Franse themaweek: impressionisme wordt vanaf vandaag de tweede themaweek ingezet. Deze week zal volledig in het teken staan van de Nouvelle Vague, de filmstroming die zich vanaf eind jaren 50 afzette tegen Hollywoodclichés en conventies met haar kenmerkende jump cuts, discontinuïteit, asynchroniteit, handcamera’s en jazzy geluidsbanden. Een handjevol grondleggers van deze invloedrijke filmstroming waaronder Jean Luc Godard, Jacques Rivette en Louis Malle zullen onverdeeld de aandacht krijgen de komende dagen. De week wordt aangevangen met een beeldanalyse van François Truffauts Jules et Jim (1962).

De film vertelt in vlot tempo het ontstaan van een bijzondere vriendschap tussen de Oostenrijkse Jules en de Franse Jim. De twee staan dicht bij elkaar en hun band lijkt hechter dan met welke vrouw ook. Wanneer beide heren bijzonder onder de indruk raken van een standbeeld met perfecte vrouwelijke gezichtskenmerken is de zoektocht naar de levende gelijkenis begonnen. Wanneer beide Catherine (Jeanne Moreau) ontmoeten lijkt hun wens vervuld. Ware het niet dat haar invloed zo sterk is dat de vriendschap onder druk komt te staan en de twee vrienden uit elkaar drijft. Truffaut zet deze ontwikkeling bijzonder kundig kracht bij middels zorgvuldige compositie en montagekeuzes.

Wanneer Jules en Jim in het begin van de film omgang hebben met een zekere Thérèse lijkt deze ondanks hun gedeelde interesse niet tussenbeide te kunnen komen. Iets wat Truffaut duidelijk maakt middels de positionering van de drie:

Jules et Jim

Thérèse neemt in deze scène de benen met de besnorde jongeman links van haar, iets wat de heren geenszins van hun stuk kan brengen. Wanneer Catherine een paar fragmenten later haar opwachting maakt laat de regisseur, middels een wipe, meteen zien hoe zij tenminste één van de twee mannen af zal zonderen:

Jules et Jim

Jules et Jim

Jules en Catherine krijgen vervolgens een relatie waarin zij ondanks dat de vriendschap van Jules en Jim nog fier overeind staat op gelijke voet met de beide komt te staan. Dit wordt mooi uitgebeeld in de fragmenten waarin zij zich als jongen verkleed:

Jules et Jim

Jules et Jim

Vanaf dit moment is Catherine eigenlijk altijd letterlijk en figuurlijk tussen beide vrienden te vinden.

Jules et Jim

Jules et Jim

Jules et Jim

Jules et Jim

Ook wanneer de twee vrienden zich niet direct in hetzelfde frame bevinden zijn ze tegenover elkaar gepositioneerd:

Jules et Jim

Jules et Jim

Wanneer deze ‘symmetrie’ gebroken wordt eist Catherine haar aandacht op met soms letterlijk rare sprongen. In onderstaande scène springt Catherine in het water wanneer Jules en Jim haar negeren:

Jules et Jim

Jules et Jim

Dit gedrag is typerend voor de verhoudingen en de rol van Catherine in dit verhaal. Gedrag wat meer en meer de overhand zal krijgen in de film en cruciaal zal blijken voor de afloop.

Jules et Jim


Onderwerpen: , , , , ,


Reageer op dit artikel