De schande van een natie
The Dirty Thirties (8): Scarface (1932)

Scarface (1932)

Begin jaren 30 was een tijd van economische crisis, vaak aan gerefereerd als ‘de Grote Depressie’. Een tijd waarin er steeds creatievere methodes bedacht werden om geld te verdienen. Criminelen of gangsters waren sterk in opkomst en al snel werden er in grote steden als Chicago ware bende-oorlogen uitgevochten op klaarlichte dag. De media leek een dubieuze rol te spelen in iets wat als geweldsverheerlijking te boek kwam te staan. Grote criminelen als Al Capone werden publieke figuren. Het is dan ook vooral zijn persoon op wie Howard Hawks zijn Scarface (1932) gebaseerd is.

Toni Camonte (Paul Muni) wordt door Hawks neergezet als een bijzonder oppervlakkige jongen vervuld van zichzelf en vol blinde ambitie. In de opening van de film zien we hoe hij als onderknuppel van de lokale maffiabaas Johnny Lovo een directe concurrent uitschakelt. We raken meteen bekend met de handelsmerken van zowel Camonte als Hawks wanneer er iemand koud gemaakt wordt. Camonte fluit de melodie van de opera Lucia di Lammermoor en Hawks weet vlak voor of na een moordaanslag de protagonist zijn litteken in de vorm van een ‘X’ in een bepaald shot te verwerken. Naar verluidt heeft hij zijn cast zelfs geraadpleegd om mee te denken om op zo’n creatief mogelijke wijze deze symboliek toe te passen. Het resultaat is bij vlagen overduidelijk maar soms ook erg subtiel:

Scarface (1932)_X

Scarface (1932)_X

Scarface (1932)_X

In beginsel is Scarface een aanklacht tegen het toenemende geweld en hoe de media hiermee omgaat, wat letterlijk genoemd en benoemd wordt in de film. Wat dat betreft is Hawks hierin absoluut niet subtiel. De steenrijke producent Howard Hughes (die van Scorsese’s The Aviator (2004)) gaf dan ook opdracht om het geweld zo hard en realistisch mogelijk in beeld te brengen, ongeacht wat meneer Hays er in die tijd van vond. De film begint zelfs met een oproep aan zijn publiek:

“This picture is an indictment of gang rule in America and of the callous indifference of the government to this constantly increasing menace to our safety and our liberty. Every incident in this picture is the reproduction of an actual occurrence, and the purpose of this picture is to demand of the government: ‘What are you going to do about it?’ The government is your government. What are YOU going to do about it?”

De geïmpliceerde portrettering van Al Capone is hem volgens de geruchten goed bevallen. Zo scheen hij zelf een kopie van de film te bezitten. De geruchten gaan zover dat Capone tijdens de opnames een paar van zijn mannen op de makers heeft afgestuurd om vervolgens teruggestuurd te worden met de melding dat de film bovenal fictief zou zijn. Toch zijn de overeenkomsten tussen Camonte en Capone, los van bovenstaande tekst, legio. Ook Capone had een Italiaanse achtergrond en stond ook bekend onder de bijnaam ‘Scarface’ en smokkelde in dezelfde waar als Camonte in de film.

Ondanks dat Hawks overduidelijk maakt dat Camonte oppervlakkig is en zijn eigen ondergang inleidt wordt er toch ook sympathie gecreëerd voor zijn persoon. Zeker de scènes met zijn zus, tegenover wie hij overdreven beschermend handelt, zijn soms aandoenlijk. Zelfs wanneer Camonte zijn beste vriend die verliefd op haar is in koele bloede omlegt blijft ze van hem houden. De broer-zus-relatie riekt hiermee bijna naar een incestueuze, wat nou niet bepaald als criminelenverheerlijking geclassificeerd kan worden en een wat subtielere manier van degradatie lijkt van de filmmaker. Kennelijk, gezien Capone’s liefde voor de film en de latere invloed van Brian de Palma’s remake op de rapcultuur, wordt een gewetenloze moordenaar toch makkelijk tot held verheven wanneer hij hiermee aanzien en vrouwelijke aandacht verwerft. Dat zijn gedrag niet volhoudbaar is en hem noodlottig wordt lijkt graag vergeten te worden. Het is eigenlijk ironisch dat daar waar Hawks subtiliteit toepast dit over het hoofd gezien lijkt te worden.


Onderwerpen: , , , , , ,


Reageer op dit artikel