De stilte en de gekte
A Page of Madness (1926)

19 februari 2013 · · Beschouwing + Sanippondien

A Page of Madness (1926)

De stille film, het blijft een lastig genre. In een tijd van 3D, peperdure special effects en het liefst zo veel mogelijk visuele stimulatie is het soms moeilijk om terug te keren naar een tijd waarin men zich nog niks bij deze fenomenen voor kon stellen. Toch zijn er een aantal films uit het stille tijdperk die zich nog steeds prima staande houden in de moderne tijd. Ook de Japanse cinema heeft hier zijn steentje aan bijgedragen. Een mooi voorbeeld hiervan is Teinosuke Kinugasa’s A Page of Madness (1926).

Het feit dat deze film uit het land van de rijzende zon beschikbaar is voor de moderne cinefiel is fortuinlijk. Vlak na de productie is de regisseur zijn film kwijtgeraakt om deze 45 jaar later weer terug te vinden. Dat wil zeggen, Kinugasa vond het grootste deel van zijn film terug. Van wat er destijds in de Japanse filmtheaters vertoond is is ongeveer twee derde teruggevonden wat deels verklaart waarom deze film moeilijk te volgen is. Tevens werd er eind jaren 20 in de Japanse bioscopen gebruikgemaakt van een Benshi (een verteller) wat verklaart waarom er geen tussentitels in de film zitten.

De film opent met een prachtige sequentie waarin snelle montage en surrealistische beelden meteen duidelijk maken wat voor vlees we in de kuip hebben. Al snel zien we een vrouw in een cel liggen en overduidelijk hallucineren. Ze bevindt zich in een gekkenhuis waar een schoonmaker, haar (ex-)man, haar lijkt te willen bevrijden. Vervolgens bevinden zowel de personages als de kijker zich op een dunne scheidslijn tussen realiteit, verleden en illusies. Er doen dan ook verschillende theorieën de ronde over wat deze film ons daadwerkelijk vertelt.

Bij voorbaat leek een film die én Japans én stil is voor mij tegen het obscure aan te schurken en ik was bang voor een lange zit. Niets is minder waar. Het uurtje wat deze film duurt lijkt voorbij te vliegen en er zijn een aantal factoren die hier aan bijdragen. Naast de genoemde ambiguïteit kent deze film een spookachtige geluidsband die bijzonder goed kracht weet bij te zetten aan wat je ziet. Muziek van het soort wat nog vaak hergebruikt is voor menig horrorfilm, je nog lang bijblijft en meteen weer herkend zal worden en herinneringen oproept.

Ook de montage, die sterk afgestemd op de muziek goed als associatief te bestempelen valt, maakt dat deze film iets magisch krijgt. Kinugasa combineert deze uitermate kundig met superimposities die het verweven van realiteit en hallucinaties illustreren. De regisseur heeft voor het schieten van deze film dan ook uitvoerig studie gedaan naar Russische en Europese montagetechnieken. Dat het verhaal niet meteen sluitend of begrijpbaar oogt past alleen maar in de geest van deze film die qua stijl misschien te vergelijken valt met een Inland Empire (2006) van David Lynch.

A Page of Madness is een film die dus niet zozeer boeit vanwege zijn verhaal, maar vooral vanwege het gebrek aan helderheid hierin en de sterke mystiek en ongrijpbaarheid. Het is tevens een mooie illustratie van de meerwaarde van het filmmedium in haar jonge jaren en zeker aan te bevelen aan de avant-gardisten onder ons.


Onderwerpen: , , ,


Reageer op dit artikel