Elysium (2013), Pain & Gain (2013) en Mud (2012)
Drie premières voor de prijs van één

14 augustus 2013 · · Kritiek

Normaal gesproken bespreken we bij Salon Indien alle bioscooppremières los van elkaar, maar deze week is een uitzondering vanwege het aantal nieuwe films en vooral de drukke week die de site kent. En we willen natuurlijk zoveel mogelijk leesvoer aanbieden. Drie films liefst, korter dan je normaal gesproken van ons gewend bent maar toch met voldoende aandacht die ze verdienen. Ik heb het over Elysium, Pain & Gain en Mud.

Elysium (Neill Blomkamp, 2013)

in 2009 brak Neill Blomkamp door met de politieke sci-fi actiefilm District 9, een film die zowel bij het publiek als ook de critici zeer goed ontvangen werd, in de nodige jaarlijstjes eindigde en zelfs werd genomineerd voor de Oscar voor beste film. Blomkamps nieuwste werk borduurt een beetje voort op zijn eerdere hit als in dat ook deze film de nodige dosis politieke kritiek kent en zich voor een deel afspeelt in de futuristische sloppenwijken van Los Angeles waar 99% latino blijkt. We schrijven 2154 en op Aarde lijken vooral de armen nog te wonen. Voor de allerrijksten is het ruimtestation Elysium ontwikkelt, een plek waar ook capsules zijn uitgevonden die alle mogelijke vormen van ziekte in een mum van tijd genezen als je er in plaatsneemt. Als lopende band-werker Max (Matt Damon) fataal gewond geraakt is, is hij bereid voor de Aardse rebellen-beweging onder leiding van Spider (de Braziliaanse superster Wagner Moura) een levensgevaarlijke missie uit te voeren waarbij de capsules voor iedereen toegankelijk moeten worden gemaakt via hacking in het computersysteem. En voor Max staat uiteraard zijn leven op het spel, hij heeft maar een paar dagen om op Elysium zo’n capsule te vinden.

Helaas is Elysium een sof geworden. De film kent vooral een hopeloos en bij tijden lachwekkend script dat overigens geschreven is door de regisseur dus verschuilen is niet aan de orde. De grootste manco’s zijn dat de film behoorlijk traag op gang komt en zodra de actie zich echt ontwikkelt het nauwelijks interessant is om naar te kijken waarbij de shaky cam geen soelaas biedt ondanks dat Blomkamp wel een interessant visueel beeld voorschotelt met fraaie special effects.

Maar wat vooral irriteert is de naïviteit van het script. De kritiek op algemene toegankelijke gezondheidszorg is al enigszins gedateerd maar ook nog eens kinderlijk uitgewerkt. Nooit wordt uitgelegd hoe de capsules precies werken, ze zijn er gewoon. En de climax is van een abominabel niveau waar niet alleen de makers van het beveiligingssysteem worden afgeschilderd als notoire domoren, maar ook de gevolgen van het hele proces niet uit de doeken wordt gedaan. Zo ga je dus met een niet voldaan gevoel de zaal uit. Ook afleidend is het feit dat Sharlto Copley zonder echt aanwijsbare reden een overdreven kwade Zuid-Afrikaan speelt die ook nog eens Kruger (!) heet en dat Jodie Foster als één van de andere slechteriken om de haverklap van accent verandert. Het zijn slechts kleine minpuntjes in een film die in zijn totaliteit verschrikkelijk teleurstelt.
★½☆☆☆

Pain & Gain (Michael Bay, 2013)

De andere grote actieklapper deze week is Pain & Gain van de lang niet overal populaire popcorn-regisseur Michael Bay. Zijn luidruchtige overstilering is ook in Pain & Gain volop aanwezig, een film over een curieus waargebeurd verhaal omtrent drie body builders die midden jaren 90 in Miami een spoor van vernieling achterlieten dankzij hun criminele activiteiten. De drie patsers worden gespeeld door Mark Wahlberg, The Rock (nee, niet de Michael Bay-film) en Anthony Mackie en ieder hebben ze zo hun eigenaardigheden. De kettingreactie van foute beslissingen start bij de ontvoering van een rijke zakenman in een vertolking van komiek Tony Shalhoub, best bekend van de TV-serie Monk. Dood en verderf is het gevolg en ergens halverwege de film doet een privé-detective zijn intrede, gespeeld door niemand minder dan Ed Harris.

Wat begint als een komisch portret over een stelletje domoren die ver boven hun maat misdadige acties uitvoeren, krijgt gaandeweg een meer en meer grimmig sfeertje. En toch blijf je sympathie behouden voor die drie kierewiete mannen, iets wat de film en dus filmmaker de nodige kritiek heeft opgeleverd van familieleden van de slachtoffers. En die kritiek is terecht, want het is eigenlijk onaanvaardbaar dat zulke walgelijke mannen met geen enkel gevoel voor humaniteit of mensenlevens toch zo positief worden neergezet. Je lacht met ze en om ze, maar ondertussen zitten de drie lange gevangenisstraffen waarvan Wahlberg’s personage zelfs de doodstraf heeft gekregen. Wat Bay ooit bezield moet hebben zulke types zo zonnig neer te zetten is onbegrijpelijk.

En dan heb je natuurlijk de zo veelbesproken en door velen gehate Michael Bay-stijl en oh, wat zit ook Pain & Gain hier vol mee. De schreeuwerige montage, onnodige slow motion, over the top glitter, karikaturale personages (Yolanthe Cabau kent zelfs een cameo als willekeurig lekker wijf) en macho dialogen. Het is dan wel niet zo slecht als eerder werk – de film is godbetert zelfs één van Bays ‘betere’ titels – maar je moet gewoon toegeven dat de man domweg een uiterst matige filmmaker is. De film duurt veel te lang en de al dan niet poging tot satire mislukt, kijk dan liever Spring Breakers waar de film aan doet denken. Pain & Gain is voor de liefhebber van Bay wel een geslaagde film lijkt me, maar voor ieder ander is het vooral doorbijten en je afvragen waarom dit verhaal een film verdiende in deze gegoten vorm.
★★☆☆☆

Mud (Jeff Nichols, 2012)

Van een totaal andere orde is Mud, de nieuwste film van de zeer getalenteerde en veelzijdige Jeff Nichols die in 2011 met Take Shelter een filmhuis-hit scoorde en zelfs mag worden gerekend tot één van de beste films van de afgelopen jaren. Zijn nieuwste film speelt zich af in de zuidelijke staat Arkansas waar in een wereld van bayou’s, rivieren en het welbekende accent twee 14-jarige jongens geheten Ellis en Neckbone op een verlaten boot in een boom stuiten. Al gauw blijkt dat de mysterieuze Mud er zijn huis van gemaakt heeft, een man met een duister verleden die zijn relatie met ex-vriendin Juniper nieuw leven wil inblazen. Mud begint een vriendschap met de twee jongens en stukje bij beetje kom je achter het verleden van Mud terwijl een criminele bende zich in het naburige stadje heeft gevestigd met kwade intenties.

Net als Take Shelter is ook Mud een film die je niet even in een zin uitlegt. En wederom vervlecht Nichols verschillende genres me elkaar. Mud is een coming of age drama, maar ook een liefdestragedie en misdaadfilm. Het is een tamelijk briljante combinatie van de drie en ondanks dat de film 130 minuten duurt is het geen seconde te lang. Het intelligente script kent bijval met het werkelijk fenomenale spel van de acteurs. Matthew McConaughey speelt de titelrol en toont wederom aan dat de ‘McConaissance’ alles behalve voorbij is met een prachtig ingetogen rol, ook Reese Witherspoon overtuigt als de trashy Juniper en speelt vrijwel de gehele film zonder make-up. Maar het zijn vooral de tieners die de show stelen en dan vooral Tye Sheridan in de rol van Ellis al is ook Jacob Lofland uitstekend. Vaak erger je je aan kind-acteurs maar in Mud is hier absoluut geen sprake van. De chemie tussen de twee jongens voelt ontzettend natuurlijk aan, alsof ze niet acteren maar hun dagelijkse ding doen. En als Sheridan eenmaal zijn emotionele monoloog mag houden spat hij van het scherm, een toekomstig topacteur in de maak. Let verder ook op een kleine rol voor Michael Shannon.

Visueel bezien is de film eveneens eersteklas. Prachtige en hypnotiserende shots van de natuur in Arkansas worden afgewisseld met het landelijke leven, de zo typische zuidelijke smaak is in ieder shot zichtbaar. Mud is echt zo’n film die je niet alleen in de bioscoop moet zien, maar vooral echt moet zien. De vele unieke wendingen, stijlkeuzes en het ijzersterke spel maakt het tot één van de betere films die je dit jaar op het witte doek zult zien en wederom een bewijs dat Jeff Nichols één van de meest interessante opkomende filmmakers is.
★★★★★


Onderwerpen: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,


4 Reacties

  1. Thiver

    De hoofdpersonen in Pain & Gain sympathiek? Dan heb je volgens mij toch echt iets gemist. De film lacht namelijk niet met ze mee, maar lacht ze juist keihard uit. Alle drie hebben ze een enorm bord voor hun kop (Mark Wahlbergs personage nog wel het meest van allemaal); hoe kan het anders dat ze hun gruwelijke misdaden zien als het najagen van de American Dream? In dat opzicht vind ik het ietwat jammer dat Ed Harris’ personage zo makkelijk wordt opgevoerd als de Marge Gunderson van deze film. Zijn laatste scène is daarbij wel erg letterlijk gekopieerd van Fargo. Maar goed, dat kan ik prima vergeven van een film die eindelijk eens een stevige trap in de ballen uitdeelt aan iedereen die Tony Montana als inspiratiebron beschouwt.

  2. Verhoeven

    In hoeverre staat de rest van de crew achter de extreem negatieve recensie van Elysium?

  3. Fedor Ligthart

    Ik denk dat hij mij beter zal bevallen, maar ik kan nog niet zeggen hem gezien te hebben.

  4. Rik Niks

    Ik ben me geen buil gevallen aan alle onwaarschijnlijkheden en omissies die er inderdaad best in zitten. Ben er nog niet helemaal uit wat ik van de thematiek van de film vind. Erg in your face en bij vlagen lachwekkend, maar daarmee toch ook het wrange van hedendaagse problematiek verbeeldend. En dat is al heel wat meer dan ik van dit soort blockbusters gewend ben. Ruime voldoende dus.


Reageer op dit artikel