Familieproblematiek en een zelfingenomen (ex)-politicus

26 november 2013 · · IDFA 2013 + Kritiek + salonindien.doc

Persoonlijke en vaak verontrustende familieverhalen zijn een welkom onderwerp voor veel documentaires. Ik bespreek vandaag twee van dat soort films, films die een ongewoon familierelaas vertellen. Ook aan bod de nieuwste documentaire van de succesvolle genrefilmer Errol Morris en wederom duikt hij de geniepige Amerikaanse politiek in, ditmaal met een film over Donald Rumsfeld.

Father Figures (April Butler & Gillian Hrankowski, 2013) & Farewel to Hollywood (Henry Corra & Regina Nicholson, 2013)

April wil eindelijk het verhaal van haar vader onderzoeken, een Canadese man die op 73-jarige leeftijd een relatie heeft met een 23-jarige Filipijnse en een deel van het jaar in het Aziatische land doorbrengt. April filmt het stel wat leidt tot meerdere ongemakkelijke taferelen, zeker omdat ze de jonge vrouw (Girlie geheten) niet eerder heeft ontmoet. De zaken raken extra gecompliceerd als blijkt dat de twee willen trouwen in Hong Kong en er plots een mysterie wordt ontrafeld over de ware gedaante van Girlie en zeker ook de vader van April. Father Figures is bij tijden een ontzettend bizarre aangelegenheid waarbij je regelmatig je alliantie met de personages moet heroverwegen. Het valt de regisseur (en haar beste vriendin die co-regisseur is) te prijzen dat ze zo’n persoonlijk en toch behoorlijk duister verhaal open en bloot durft te leggen al neigt de documentaire door een wat manipulatieve opbouw soms naar het sensationele. En naast een diep persoonlijke tocht lijkt de film ook zeker een aanklacht in de richting van het sekstoerisme dat nog steeds flink aan de gang is.


Hoe anders is Farewell to Hollywood. Deze bij voorbaat als zeer controversieel bestempelde festivalfilm vertelt het verhaal van Reggie (de co-regisseur) die op 17-jarige leeftijd kampt met een hevige vorm van kanker en als laatste levenswens een heuse film wil maken. Henry Corra helpt haar hierbij, maar gaandeweg de documentaire wordt duidelijk dat het kwaad kersen eten is tussen Reggie en haar ouders wat zelfs leidt tot een dramatische breuk midden in haar behandeling. Corra neemt niet alleen het toezicht over, maar wordt ook meer en meer de boezemvriend van Reggie. Ondanks dat de documentaire tegenspreekt dat de twee ook weleens een romantisch stel zouden kunnen zijn, is de relatie tussen de twee erg innig; bij Corra soms tot op het obsessieve af. Maar daar ligt zo mogelijk nog niet eens de grootste controverse. We zien – regelmatig in lang aanhoudende shots – de pijn en ellende die Reggie ondergaat wat ten einde leidt tot een shot dat lang niet door iedereen geapprecieerd zal worden. Toch is de film lang niet zo controversieel als deed vermoeden, heftig zeker maar het is uiteindelijk het tonen van de realiteit en daar zijn documentaires voor bedoeld. Minder sterk is de soundtrack die door de vele overbekende liedjes ontzettend afleidt van wat je als kijker ziet en regelmatig worden emotionele momenten gekoppeld aan favoriete filmfragmenten van Reggie wat zowel als goedkoop scoren overkomt als ook weer afleidt. En ondanks dat Farewell to Hollywood wat aan de lange kant is (een dikke twee uur) valt de hele onderneming wel te prijzen.
★★★½☆ / ★★★☆☆

The Unknown Known (Errol Morris, 2013)

“Waarom doe je dit eigenlijk?” vraagt Errol Morris aan het eind van een lang interview dat zijn resultaat kent in The Unknown Known aan Donald Rumsfeld. Rumsfeld weet er niet echt een antwoord op, maar je zou eigenlijk dezelfde vraag aan de filmmaker kunnen stellen. The Unknown Known – een van de vele quotes van Rumsfeld waarin de man met woorden speelt – gaat over de gehele politieke carrière van Rumsfeld en die is indrukwekkend te noemen, wat je van hem ook mag vinden. Beginnend als staflid onder Richard Nixon en via verschillende wegen en (top)functies vooralsnog geëindigd als minister van defensie onder George W. Bush is de loopbaan van Rumsfeld veelzijdig maar ook constant voer voor debat en controverse. De man die Saddam Hoessein liever dood dan levend zag schudde hem immers nog de hand in de jaren 80 en zijn laconieke houding tijdens persconferenties (en ook tijdens de film trouwens) riepen zeer veel irritatie op.

Wie echter een openhartige en nieuw licht schijnende documentaire verwacht, heeft het goed mis. Rumsfeld is zo gepokt en gemazeld dat hij met het grootste gemak en wederom vaak met woordspelletjes iedere ook maar enigszins kritische noot van Morris pareert en niemand anders dan Rumsfeld komt in de film aan het woord. En als Morris hem het vuur aan de schenen legt doet hij dat niet tijdens het interview en dus direct in zijn gezicht, maar zien we archiefmateriaal waardoor de kijker kan opmaken dat Rumsfeld duidelijk om de hete brei heen draait en soms domweg liegt maar het Rumsfeld zelf niet meteen raakt of confronteert. The Unknown Known is daardoor helaas veel te veilig en het brengt ook niets nieuws onder de zon, zeker niet als je het nieuws goed gevolgd hebt. Het enige wat je na twee uur denkt, is hoe ontzettend ijdel en zelfingenomen de man is; hier en daar met despotische neigingen. Fans van het werk van Morris zullen vast genieten van zijn bekende visuele stijl (de talking head voor een minimalistische donkere achtergrond) en de effectieve soundtrack van Danny Elfman. En als historisch overzicht valt het allemaal wel te pruimen, maar niets van dit alles zal heden ten dage het nieuws halen.
★★½☆☆


Onderwerpen: , , , , ,


Reageer op dit artikel