Gravity (2013)
Op drift in de ruimte

3 oktober 2013 · · Kritiek

Gravity

Vanaf het openingshot is duidelijk dat we bij Gravity (2013) te maken hebben met de nieuwe film van de creatieve breinen achter Children Of Men (2006): regisseur Alfonso Caurón en director of photography Emmanuel Lubezki (sinds The New World (2005) tevens de vaste man van regisseur Terrence Malick) leveren wederom een fenomenale filmervaring af.

Gravity opent met een adembenemend longtakeshot van minstens tien minuten. We zien de aarde vanuit de ruimte en bereiken langzaam een spaceshuttle die met een robotarm aan de Hubble ruimtetelescoop is gekoppeld. Terwijl de camera rondjes om de spaceshuttle draait verlegt deze de aandacht dan weer naar astronaute Ryan Stone (Sandra Bullock) die de ruimtetelescoop aan het repareren is en dan weer naar collega Matt Kowalsky (George Clooney) die zijn jetpack uitprobeert. Via hun oortjes wordt hen even later meegedeeld dat de ontploffing van een geheime Russische satelliet een kettingreactie van rondscherend ruimtepuin heeft veroorzaakt. Niet veel later worden de spaceshuttle en de ruimtetelescoop totaal vernietigd en raken Stone en Kowalsky op drift in de ruimte. Alle contact met de aarde is verbroken, ze hebben slechts elkaar, hun ruimtepakken met een beperkte hoeveelheid zuurstof en Kowalsky’s jetpack die bijna leeg is. Wat kun je als astronaut in hemelsnaam doen in zo’n uitzichtloze situatie? En vooral ook: hoe kun je als filmmaker met dit uitgangspunt een film anderhalf uur lang interessant houden?

Verder weg, in andere banen om de aarde, moeten zich nog objecten bevinden die uitkomst zouden kunnen bieden, van rondhangende ruimtecapsules tot ruimtestation ISS. Voor zover die nog niet zelf hopeloos beschadigd zijn. Het lijkt een onmogelijke opgave voor Stone en Kowalsky deze eilandjes te kunnen bereiken die rondzweven in de enorme, gapende afgrond tussen hun tweeën en de aarde.

Voor Children Of Men lieten Cauron en Lubezski het plot af en toe naar de achtergrond verdwijnen om dan plaats te maken voor een paar hyperrealistische actiescènes, in elkaar gezet als duizelingwekkende longtakes. Gravity is de overtreffende trap: het plot lijkt nu de gehele film lang tot een minimum te worden beperkt om plaats te maken voor wat voelt als één lange aaneenschakeling van actie. Hierbij speelt de gehele film zich realtime af en met precies de juiste dynamiek in het opvoeren van spanning en het weer even tot rust laten komen, wordt Gravity een zeer effectieve en zenuwslopende thriller. Cauron en Lezewski leveren een unieke immersieve filmervaring, waarbij ze je als kijker echt het gevoel geven anderhalf uur lang zélf als astronaut boven de aarde te zitten. Hierbij streeft Cauron ook naar zoveel mogelijk realisme. Objecten stoppen eenmaal in beweging nooit vanzelf. Geluid kan zich niet door de ruimte verplaatsen, zodat het spookachtig stil blijft wanneer de astronauten niet door hun zender met elkaar spreken, of wanneer het doffe geluid dat objecten maken niet via direct contact de ruimtepakken kan inkomen. Cauron en Lubezki vangen in hun beelden fenomenaal het gevoel van gewichtloosheid, desoriëntatie, het ontbreken van boven en onder en van de enormiteit van de aarde. En het gebruik van 3D in Gravity is eindelijk eens een sterke meerwaarde voor een film, vrij essentieel voor de beleving zelfs.

Cauron, die samen met zijn zoon het scenario schreef, plaatst net genoeg emotionele, menselijke momenten in de film. Natuurlijk voelt het ergens een beetje verplicht dat Stone een trauma blijkt te hebben overgehouden aan de ongelukkige dood van een dochter. Uiteraard kan men hierbij de zware beproevingen die Stone in de ruimte moet ondergaan en waar ze zich met een hernieuwde levenskracht doorheen slaat, zien als het verwerken van het trauma. Een mindere film had dit thema nog veel vaker en explicieter benadrukt, in meer scènes, verdere karakterontwikkeling, meer dialogen. Gravity doet het vooral ook door middel van symboliek. Met net genoeg tekst en uitleg kan de kijker de rest van de film zien als gevuld met baarmoederlijke connotaties en ervaringen van wedergeboorte.

Wanneer de film is afgelopen en de lichten weer aangaan moet je als kijker weer even acclimatiseren. Gravity is een heerlijke, unieke cinematische trip en daarmee is het eigenlijk vrij heel simpel. Voor iedereen die van het medium film houdt is Gravity verplichte kost.

★★★★★


Onderwerpen: , ,


2 Reacties

  1. Rik Niks

    De film is weliswaar compact, maar niet in realtime hoor (o.a. zichtbaar als Bullock weer in het ruimtepak moet kruipen). Je hebt het over de dynamische wissel tussen rust en opgevoerde spanning, maar ik ervaarde eerder een doorlopende spanning. Er wordt van knelpunt naar knelpunt gehopt; er is altijd wel wat, waarbij de situatie steeds uitzichtloos is. Toch wordt dat niet saai of voorspelbaar. Doordat de mogelijkheden steeds zo beperkt zijn, is het misschien zelfs zo dat je als kijker makkelijker kunt inleven en de behorende spanning aanvoelt. De film doet een stevig beroep op de wil van de kijker zijn ongeloof op te schorten, maar wat mij betreft slaagt het daar knap in. Als thriller dus geslaagd, en als visueel spektakel zo mogelijk nog meer.

  2. Arjen

    Hmmm, laat ik het er dan maar op houden dat ik zo in de film werd getrokken dat ik niet heb opgemerkt dat het toch niet puur real-time was.

    Misschien heb ik het niet zo goed verwoord, ik ben het namelijk met je eens dat de film permanent spannend is (en dat is geen geringe prestatie), maar permanent voluit gaan kan daarbij natuurlijk niet, de kunst is – laat ik het zo zeggen – ‘daarbinnen’ soms iets te laten vieren, dan weer aan te trekken, en dat doet de film perfect. Als ik me goed herinner is er maar één moment van wat het meest in de buurt komt van rust, als ze in de ruimtecapsule zit en ze toch besluit zichzelf te gaan redden.


Reageer op dit artikel