Het beste van 2012 volgens Kaj

7 januari 2013 · · 2012 + Lijst

Once Upon A Time In Anatolia
Ik doe vaak niets liever, hoewel het eigenlijk maar maar een ellendige bezigheid is, jaren reduceren tot een top tien lijstje van films. Toch doe ik het regelmatig met plezier, en ook dit jaar weer op verschillende plekken. Het enige verschil met de lijst die deze week op Filmtotaal wordt gepubliceerd is dat het daar genoemde Meek’s Cutoff niet hieronder terug te vinden is, omdat ik die op Salon Indien al in de lijst van het beste van 2011 noemde, omdat we hier wel festivalfilms in de eindlijst toestaan. Dus trap ik hieronder de top tien ook weer af met een film die alleen op het IFFR te zien was.

Het is een van de twee debuten in de lijst, beiden uit Zuid-Amerika afkomstig. Verder bestaat mijn lijst voor het eerst voor meer dan de helft uit Europese films, en zijn de Amerikaanse films van de hand van oude persoonlijke favorieten. De tegenvallers kwamen ook uit het ‘eigen’ continent, van het vervelende Zweedse Play tot het wel goede maar na de hype toch teleurstellende Amour, hoewel wat dat betreft men aan de andere kant van de oceaan tegengas gaf met missers als Cosmopolis en Prometheus. Net als Rik zag ik in 2012 overigens veel mooie oude films in de bioscoop, waarvan veel voor het eerst. Met alleen die films zou ik zo ook een goede top tien kunnen samenstellen, met onder andere de films van Edward Yang, het “Hollywood Blondes” programma en een verdwaalde Chaplin. Maar momenteel zal ik me beperken tot de nieuwe films van 2012:

Sudoeste

10. Sudoeste (Eduardo Nunes)

De Braziliaan Nunes wordt nu al vergeleken met Béla Tarr vanwege de strakke, schone zwart-wit cinematografie, mooie composities waarbij afgebladderde muren zo nu en dan een belangrijke rol spelen, een rustig tempo en een sound design waarin nadruk wordt gelegd op het geluid van wind en regen. De haast hypnotische beelden en geluiden scheppen een bijna dromerige sfeer die het aparte, cyclische verhaal (over een vrouw die in één dag alle levensfases doorloopt, van baby tot ouderdom) pas echt bijzonder maken, los van de eventuele betekenis of symboliek. Die blijven voor mij dan ook nog vrij mysterieus, maar dat deert niet in dit geval.

Once Upon A Time In Anatolia

9. Once Upon A Time in Anatolia (Nuri Bilge Ceylan)

Deze Turkse film vat de hoop van de mens op een beter bestaan samen in de blik op een mooie jonge vrouw in een duistere nacht. Terwijl een stel appels, dat uit een boom wordt geschud, van een heuvel een beekje in rolt en in zijn geheel op dezelfde plek komt vast te liggen, de barrières die dat kunnen voorkomen verbeeld. Ceylan gebruikt het misdaadgenre om een verhaal over mortaliteit en zingeving te vertellen en een portret te schetsen van een Turkije in transitie. Met verbluffende digitale cinematografie en af en toe hilarische dialogen over yoghurt die nergens over lijken te gaan maar toch alles zeggen.

The Cabin In The Woods

8. The Cabin in the Woods (Drew Goddard)

Goddard (schrijver/regisseur) en Joss Whedon (schrijver/producent) hebben samen met The Cabin in the Woods een van de beste en zowaar origineelste Amerikaanse horrorfilms van de afgelopen jaren gemaakt. Gewapend met een vindingrijk, humoristisch script vol spitsvondigheden gaat de film genreclichés te lijf en slaagt erin zowel zeer grappig als af en toe eng te zijn. Er wordt slim gespeeld met de verwachtingen en tegelijk komt er een boeiende visie naar boven over waarom we horror nodig hebben (of in ieder geval waarom we ernaar kijken).

The Deep Blue Sea

7. The Deep Blue Sea (Terence Davies)

In dit haast klassieke, bijna nostalgische melodrama wordt net als bij mijn nummer twee het hoogtepunt gevormd door twee muzikale momenten: in dit geval groepen mensen die gezamenlijk een bekend lied zingen, de ene keer om blijdschap te vieren en de andere keer om angst te bestrijden. Beide keren passen ze perfect bij de metgezel van het door Rachel Weisz gespeelde hoofdpersonage. Davies legt London in oorlogstijd betoverend vast, maar vooral ook de overweldigende pijn en passie van obsessieve, destructieve liefde. Daarbij doet de tijdsbepaling er eigenlijk niet eens toe; de kracht van die liefde is tijdloos.

Le Havre

6. Le Havre (Aki Kaurismäki)

Le Havre is een warm bad voor de ziel. De Finse Kaurismäki transplanteert zijn kenmerkende visuele stijl en unieke gevoel voor droogkomische dramatiek met succes naar de Franse kust. Vaste actrice Kati Outinen en de personages aan de onderkant van de samenleving kwamen ook mee voor deze optimistische film over de Europese reactie op Afrikaanse immigratie. Een kwestie waar Kaurismäki geen antwoord op heeft, maar naar eigen zeggen toch een onrealistische film over wilde maken. Het resultaat is een prachtig hedendaags sprookje waarin compassie en broederschap zonder sentimentaliteit de helden zijn.

Holy Motors

5. Holy Motors (Leos Carax)

Wie is vandaag de dag nog de toeschouwer en wie wordt bekeken? Overal zijn camera’s en we zien ze niet eens meer. Voor deze onzichtbare observators voert Mr. Oscar telkens zijn show op door middel van tussen de tien en twaalf verschillende rollen in en rondom het mooi gefilmde Parijs. Maar naast de moderne surveillancemaatschappij geeft Carax hier ook commentaar op de veranderingen in de filmindustrie, want kijkt er nog wel iemand naar wat Mr. Oscar doet? En spelen we ondertussen niet allemaal rollen voor wie naar ons kijkt? Fascinerende film die soms haast ongrijpbaar poëtisch is en soms hilarisch prozaïsch.

Wuthering Heights

4. Wuthering Heights (Andrea Arnold)

Het andere fantastische kostuumdrama van 2012, hoewel je het nauwelijks een kostuumdrama kunt noemen. Wat Wuthering Heights zo uniek maakt is de manier waarop Arnold de achttiende eeuwse roman van Emily Brontë benadert en vormgeeft. De landhuizen zijn vervangen door boerderijtjes en het woeste Yorkshire landschap isoleert en domineert de film. De elementen zijn zeer belangrijk voor Arnold. Diepe modder is overal, de regen is meedogenloos en de wind raast voortdurend over het land. terwijl het geluid van de wind en/of de regen dat grote delen van de film bepalend is voor de indringende sfeer. Liefde wordt uitgedrukt door een rol in de modder of door samen door het gras te rennen.

Moonrise Kingdom

3. Moonrise Kingdom (Wes Anderson)

Anderson is een echte auteur met een eigen stijl en thematiek, waar zijn films altijd meteen aan te herkennen zijn. Zijn nieuwste film vormt daarop geen uitzondering en is een echte Wes Anderson. Vanaf de eerste beelden is dat al duidelijk. Toch is dit een stap vooruit voor hem, juist doordat hij een stapje terug doet. Door zich vooral te focussen op één kalverliefde in plaats van gehele families die zijn films het afgelopen decennium bewoonden, resoneert Moonrise Kingdom meer, terwijl zijn visuele stijl alleen maar verfijnder is geworden.

Abrir puertas y ventanas

2. Abrir puertas y ventanas (Milagros Mumenthaler)

Prachtdebuut van de Argentijnse Mumenthaler over drie jonge zussen die de dood van hun grootmoeder verwerken terwijl ze in haar huis wonen. De muren en het meubilair bevatten verhalen die geen van drieën zomaar kan loslaten. Mumenthaler observeert de zussen rustig met lome shots die de Argentijnse warmte reflecteren, en start de film in medias res, zonder vooropgezet plot dat aan het eind moet opgelost worden. Maar toch is er een excellente emotionele climax waarin mooi muziek van één van de hoofdpersonen wordt ingezet. Hoogtepunt van de film en van het filmjaar is echter een eerdere scène waarin de drie zussen op de zolderkamer van hun oma naar haar platen luisteren en elk op hun eigen manier geraakt worden door de herinneringen die de locatie en het lied “Back to Stay” van Bridget St. John oproepen.

Anna Karenina

1. Anna Karenina (Joe Wright)

Tolstojs negentiende eeuwse literaire meesterwerk Anna Karenina is al talloze keren verfilmd, maar nog nooit zoals Joe Wrights nieuwe, gewaagde adaptatie. Het blijft een onmogelijke opgave om de meer dan negenhonderd pagina’s tellende pil in al zijn complexiteit en omvang op het witte doek te vangen. Dichter in de buurt dan deze theatrale versie (die regelmatig iets weg heeft van een opera of dans) van Wright en gerenommeerd script- en toneelschrijver Tom Stoppard komt, is in honderddertig minuten echter niet mogelijk. Er gaat heel wat verloren, maar de nog altijd relevante kernthema’s als het onvermogen emoties goed te communiceren en de verstikking van sociale conventies zijn bewaard gebleven. Wrights Anna Karenina is een meesterlijke bewerking.


Onderwerpen: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,


3 Reacties

  1. Rik Niks

    En weer Anne Karenina… blijkbaar toch wat gemist, ondanks de bewuste keus de film te vermijden maar eens opzoeken dan.

  2. Fedor Ligthart

    Ik zag Anna Karenina vanavond in de bioscoop en vond er geen bal aan, dus het kan verkeren. Maakt me wel benieuwd wat jij ervan vindt, Rik.

  3. Verhoeven

    Een medestander. Zeg het ze, Fedor!


Reageer op dit artikel