Intolerable Cruelty (2003)
Broederliefde: de films van Joel en Ethan Coen (10)

Intolerable Cruelty

Intolerable Cruelty (2003) is niet een van de grotere successen van de Coen Brothers. De film voelt sleets, een beetje lui zelfs. We zien het als eerste in de soundtrack. Bepaalden The Coen Brothers in films als O Brother, Where Art Thou (2000) en The Big Lebowski (1998) de popcultuur, door hun interessante en niet voor de hand liggende keuzes, daar bestaat de soundtrack hier uit beproefde en doodgedraaide nummers als Simon and Garfunkels Bridge over Troubled Water en The Boxer, Edith Piafs Non Je Ne Regrette Rien, Elvis Presleys Suspicious Minds en notabene Mendelssohns Bruiloftsmars. Het zijn allemaal greatest hits, en als we Intolerable Cruelty beschouwen als een Greatest Hits-compilatie, dan verklaart dat een hoop van de sleur.

Intolerable Cruelty als een Greatest Hits-album

Een gemiddelde Greatest Hits-compilatie is niet meer dan een herhaling van zetten, waaronder een aantal van de meest beproefde successen in herhaling. Op een Greatest Hits-compilatie is er nauwelijks ruimte voor vernieuwing, en de enkele nieuwe nummers zijn vaak vingeroefeningen voor nieuwer werk. Dit alles geld voor Intolerable Cruelty, waar veel van de elementen eerder gedaan zijn in hun oeuvre, of later beter uitgewerkt zouden worden.

Het begint bij de gekke namen. In Intolerable Cruelty wordt zeer zelfbewust gespeeld met excentrieke voor- en achternamen. In een van de verhaallijnen vraagt scheidingsadvocaat Miles Massey aan zijn rechterhand op zoek te gaan naar de Tenzing Norgay van zijn tegenstanders. Tenzing Norgay was de sherpa die wereldberoemde bergbeklimmer Edmund Hillary de berg op hielp, en Massey gaat er vanuit dat zijn tegenstander ook zo’n hulp heeft gehad. Wanneer zijn rechterhand vraagt waar hij op moet letten zegt Miles in het adressenboekje van zijn nemesis op zoek te gaan naar de bizarre namen. Miles heeft gelijk, en de hulp van zijn rivale Marilyn Rexroth heeft als naam Heinz The Baron, Krauss Von Espy. Het is een typerende Coen-brother naam, in deze film ook vergezeld van Rex Rexroth, Olie Olerud, Donovan Donaly en Wheezy Joe. Het past in het illustere rijtje van Creighton Tolliver (The Man Who Wasn’t There (2001)), Ulysses Everett McGill, Pete Hogwallop, Vernon T. Waldrip (O Brother, Where Art Thou), Theodore Donald “Donny” Kerebatsos, Bunny Lebowski, Jesus Quintana (The Big Lebowski), Jerry Lundegaard, Gaear Grimsrud (Fargo (1996)), Waring Hudsucker, Sidney J. Mussburger (The Hudsucker Proxy (1994)), Barton Fink (Barton Fink (1991)), Bernie Bernbaum (Miller’s Crossing (1990)), H.I McDunnough, Nathan Huffhines A.K.A Nathan Arizona (Raising Arizona (1987)) en Loren Visser (Blood Simple. (1984)).

De zelfbewuste wijze waarop de gekke namen hier worden neergezet voelt aan al seen regisseursduo in sleur en ook andere elementen zijn een slappe herhaling van zetten. Zo voelen George Clooney’s gekke excentrieke gebruiken en wilde kapsels aan als een herhaling van zijn rol in O Brother, Where Art Thou, keert Bruce Campbell terug in een cameo op een televisieset (net als in Fargo, en later The Ladykillers (2004)), en voelt het spel met het specifieke taalgebruik van de rechtzaal aan als een herhaling van vergelijkbare vlotte dialogen in specifiek jargon in O Brother, The Big Lebowski en Barton Fink.

Ook thematisch voelt de film aan als een vingeroefening in wat ze eerder en later beter deden. Een van de grote thema’s is de angst van zowel Miles als Marilyn om alleen te sterven. De existentiële crisis van een personage als basis voor zijn acties zat eerder in Blood Simple., Barton Fink en Raising Arizona. De dood en ouder worden als specifieke motivator speelt een rol in zowel A Serious Man (2009), No Country for Old Men (2007) en zelfs The Ladykillers. Hier wordt de angst voor de dood gesymboliseerd door de baas van Miles, die op zeer vergevorderde leeftijd is verworden tot een gerimpelde, haast gemummificeerde man, wiens ingewanden allemaal operatief verwijderd zijn. Zijn audiëntie bij zijn baas wordt later in het oeuvre van The Coen Brothers op een betere manier herhaald in A Serious Man, waarbij Bar Mitzvah Boy Danny Gopnik op een zeer vergelijkbare manier op bezoek gaat bij een rabbi.

Intolerable Cruelty: Directed by….?

Weinig aan Intolerable Cruelty voelt nieuw of vernieuwend. Net als een Greatest Hits album zijn het afzonderlijke successen die nog eens de revue passeren, zonder enige cohesie. Intolerable Cruelty voelt daarmee ook nogal fragmentarisch aan. Je zou bijna hopen dat er andere regisseurs in de draaistoel zaten. En de grap is, met wat goede wil kan je de film zien alsof hij geregisseerd wordt door de personages. De personages in deze film hebben een grote hand in de ontwikkeling van de plot. Niets overkomt hun, maar als scheidingsadvocaten en gold diggers nemen zij de touwtjes in handen en orkestreren ze alle plotmatige ontwikkelingen.

Miles Massey regelt de Tenzing Norgay, hij herhaalt het hitje van de gekke namen, niet de Coen Brothers. De huurmoordenaar Wheezy Joe wordt ingehuurd door zowel Miles en Marilyn en door beiden van hot naar her gestuurt. Hij wordt een prop in het regiespel van M en M. Daarbij is het opvallend dat elk van de personages ook een functie vervult als die op een filmset. De televisieproducer Donovan Donaly wordt de producent (geldschieter) en bedenker van het plan van Marilyn. Cameraman Gus Petch filmt de gebeurtenissen letterlijk voor zowel Miles als Marilyn. Marilyn regelt acteurs om Miles om de tuin te leiden, onder wie soap-accteur Howard D. Doyle, en maakt daarbij gebruik van “wrangler” Heinz The Baron Krauss Von Espy (a.k.a Tenzing Norgay).

Marilyn en Miles schrijven zelf de plot, regelen daarbij een cameraman om alles vast te leggen, huren acteurs en wranglers in, hebben producenten nodig, en delegeren verschillende andere personages in het plot. Zij zijn de regisseurs. Oftewel, als we Intolerable Cruelty willen vergeten als een Coen Brothers film, kan het helpen om de film te zien als het regiedebuut van een ander duo: Miles Massey en Marylin Hamilton Rexroth Doyle Massey.


Onderwerpen: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,


Reageer op dit artikel