La grande bellezza (2013)
De zoektocht naar ware schoonheid

14 november 2013 · · Kritiek

La Grande Bellezza (2013)

La dolce vita (1960) is de bekendste en mogelijk ook beste film die ooit over de stad Rome en haar nachtelijke losbandigheden gemaakt is. Toen het nieuws over een film over Rome van de hand van Paolo Sorrentino mij ter ore kwam kon deze wat mij betreft bij voorbaat niet los gezien worden van Fellini’s meesterwerk. Het zien van de trailer bracht hier geen verandering in en stemde bijzonder hoopvol. La grande bellezza kent weliswaar erg veel overeenkomsten met de klassieker maar weet hier kundig en op unieke wijze een moderne film van te maken.

Net als in die film is de 65-jarige hoofdrolspeler Jep (glansrijk gestalte gegeven door Toni Servillo) een journalist-schrijver, in dit geval op zoek naar de ware schoonheid in Rome. Dolende door de stad zoekt hij naar inspiratie voor zijn tweede roman, de eerste al veel te lang geleden geschreven. Deze zoektocht vormt de basis voor het verhaal, wat vooral bestaat uit veel ontmoetingen, dialogen en losbandig feestgedruis maar net als in Fellini’s oeuvre nog wel eens het geval, verstoken blijft van een heldere structuur.

Sorrentino opent zijn bijna tweeënhalf uur durende relaas met een Chinese toerist die, overweldigd door Romeinse kerkelijke schoonheid, een fatale hartaanval krijgt. “Toeristen zijn de leukste mensen in Rome”, zal Jep later cynisch opmerken. Een treffende maar tevens pijnlijke observatie tussen inwoners die van gekkigheid niet meer weten wat ze naast feesten moeten doen in één van de mooiste steden ter wereld.

“Wat doe je in het dagelijks leven?”
“Ik ben rijk.”

“Je bent een misogynist. Nee, ik ben een misantroop. Waarom moet alles altijd om jou draaien?”

Deze satirische observatie wordt zowel visueel als woordelijk krachtig uiteengezet. Vrouwen die beweren alleen nog van Ethiopische Jazz te houden, losgaan op een concept-artieste die zichzelf zonder kleren in het openbaar verwondt en een jong meisje die onder grote belangstelling met verf kliedert. In schril contrast staan de alledaagse taferelen die Sorrentino wonderschoon in beeld weet te brengen. Meisjes die speels in een tuin rondrennen, een shot over de Tiber of een zwerm vogels, de regisseur brengt ze in beeld zoals Terrence Malick dat kan. In een vloeiend en natuurlijk ritme, sfeervol ondersteund met kerkgezang. Bij vlagen betoverend mooi.

La grande bellezza (2013)

Langzamerhand verandert de toon van de film en slaat deze verder door naar de dialoog en de vele ontmoetingen en gebeurtenissen. Deze ontwikkeling culmineert in een messcherp gesprek waarin Jep een omhooggevallen dame woordelijk uiterst kordaat neersabelt. Een logische samenhang in de ingezette gesprekken en talloze ontmoetingen lijkt soms afwezig, iets wat voor de kijker af en toe licht wringt maar aan de andere kant ook precies is hoe Jep zijn belevenissen ervaart. Zo heeft hij veel omgang met de dochter van een jeugdvriend van hem, verdwijnt zij plotseling uit de film, zien we Jep met een giraffe en huilt hij op een begrafenis waar hij zich zo nog zo voornam de show hierin niet te stelen. Het zijn stuk voor stuk interessante scènes maar de hang naar coherentie hierin kan niet altijd onderdrukt worden.

In zijn levendige zoektocht naar ware schoonheid stuit Jep vaak op leegte en oppervlakkigheid. Zoals hij zelf reageert wanneer men vraagt of hij niet eens aan zijn tweede roman moet beginnen: “Hoe kan ik een boek schrijven over het niets, want dat is wat ik ervaar.” Deze oppervlakkigheid, overigens prachtig getypeerd in een scène waar een drukbezochte plastisch chirurg als priester wordt aanbeden en bezocht, lijkt meer en meer de overhand te krijgen en om echt nog wat moois te aanschouwen kent Jep een man met een koffer. Een koffer met sleutels naar een aantal werkelijk prachtige plekken in Rome die niemand meer lijkt te kennen laat staan bezoeken. Een treffende constatering.

Of Jep de ware schoonheid vindt? Sorrentino weet het ons mondjesmaat te tonen. Het kan een zoenend stelletje of een zonsondergang zijn maar een melancholische herinnering van onze protagonist wordt nergens meer overtroffen, het mooiste is geweest zo lijkt de regisseur te willen zeggen. Voor de fijnproever lijkt Rome niet meer een plek waar ware schoonheid voor het oprapen ligt maar waar oppervlakkigheid en menselijk naargeestigheid de boventoon voeren. Wie goed kijkt vindt een sprankje schoonheid waar je het niet verwacht. In het mondaine feestgedruis lijkt het echter ver weggedrukt te zijn en overstemd te worden, iets wat Fellini ons vijftig jaar geleden al duidelijk wou maken. Sorrentino doet dit met een moderne touch, en slaagt hierin met vlag en wimpel.

★★★★☆


Onderwerpen: , , ,


2 Reacties

  1. Rik Niks

    La Grande Bellezza is de zoveelste film dit jaar die hedonistisch klatergoud aan de orde stelt, maar niet de beste, ondanks de vele 5-sterrenrecensies. De Fellinesque absurditeit werkt wonderwel, maar tegelijk gaat de film gebukt onder de vergelijking met La Dolce Vita. Een vergelijking die het bij voorbaat verliest. La Grande Bellezza is toch eenzijdiger in zijn afkeer van de oppervlakkige mondaine leefstijl, al zit het schrijnende erin dat er geen behoorlijke alternatieven zijn. Het leven is nu eenmaal een zinloze bezigheidstherapie, die men het beste maar zo aangenaam mogelijk volbrengt, lijkt het te willen zeggen. Religie wordt wel erg geridiculiseerd, maar goed, de katholieke kerk is met zijn riten dan ook een verhaal apart. Ook daarin is Sorrentino schatplichtig aan Fellini. Wel bijzonder fijn weer eens een film met zo’n gevoel voor stijl en elegantie te zien!

  2. Kaj van Zoelen

    Welke is dat dan wel volgens jou, Rik, de beste klatergoud-kater?


Reageer op dit artikel