La vie d`Adèle (2013)

27 oktober 2013 · and · Kritiek

De Gouden Palm op Cannes, een veelbesproken lesbische seksscène en actrices die naderhand hun beklag deden over de werkomstandigheden; aan aandacht heeft La vie d`Adèle geen gebrek gehad. Nu de storm geluwd is en de film al weer enkele weken draait, is het tijd de La vie d`Adèle op zijn eigen waarde te schatten. In een dubbelrecensie van Rik Niks en Fedor Ligthart.


Rik: Ruim een week nadat ik La vie d`Adèle zag, valt het me moeilijk te benoemen waarom de film al weer zo ver is weggezakt. Was deze film in mijn tienerjaren wél als mokerslag binnengekomen? Goed mogelijk. Als weinig andere films schetst La vie d’Adèle de herkenbare onbestendigheid van deze levensfase; de keuzes die al van je verwacht worden terwijl je zo ver nog niet bent. Keuzes die identiteitsbepalend zullen zijn. De radeloosheid die dat met zich mee kan brengen zien we steeds zwaarder op Adèle drukken, en vond ik het sterkste aspect aan deze film.

Iets nader beschouwd, moet ik stellen dat het daar eigenlijk bij blijft. Met de opbouw zit het wel snor; de nieuwsgierigheid naar de verdere levensloop van Adèle wint het van de veel te lange speelduur. Een nieuwsgierigheid die na afloop bevredigd is; er blijven weinig vraagtekens over die een herkijk interessant maken. De verwarrende seksuele gevoelens die van de film veel meer maken dan een film over lesbische liefde; het kent daarin weinig gelijken, maar onvermoede inzichten levert het niet op. En dat geldt over de hele linie, zodat een zelfde soort gevoel overbleef als ik vaak heb bij hedendaagse Franse arthouse: levendig geschetste personages en dito verhaal, maar na afloop blijf je niet napuzzelen met prettig-frustrerende losse eindjes. Van een film met deze reputatie had ik dat wel gehoopt.

Fedor: Toegegeven, Abdellatif Kechiche kent zijn liefdesrelaas geen echte poëtische klank of een ambigue ondertoon toe. Sterker nog, de symboliek ligt er behoorlijk dik bovenop: de verwijzingen naar Franse literatuur als spiegelwerking voor Adèles ontplooiing voelt plichtmatig en de kleur blauw bij Emma wordt als leidmotief te vaak opzichtig in beeld gebracht, zelfs wanneer het in subtiele verwijzingen gebeurt (‘de blauwe periode’ van de enige schilder die Adèle kan opnoemen: Picasso). Ook de vorige film van de regisseur, Vénus noire (2010), leed onder dit euvel van een te directe confrontatie die weinig aan de fantasie overliet. De seksscènes tussen Adèle en Emma zijn in die zin bijna meer obsceen te noemen in hun nietsverhullende karakter, dan er een betekenisvolle spanning wordt gecreëerd. Het zegt genoeg dat het publiek in de zaal begon te grinniken nadat beide actrices tussen de nepgenetalia door bijna een onbedoeld ritme produceerden door elkaar herhaaldelijk op de billen en benen te slaan.

Ondanks deze gebreken kan ik niet heen om de rauwheid waarmee Kechiche zijn actrices in de liefde laat storten. Het verhaal mag dan niet de emotionele complexiteit kennen van een gebroeders Dardenne-film, maar het heeft wel dezelfde dicht-op-de-huidstijl in het camerawerk die ontzettend effectief is in het verlangen en de spanning die het oproept. Niet zozeer de inmiddels beruchte eerste seksscène tussen beide vrouwen was voor mij het erotisch hoogtepunt, maar de scène die daar direct aan vooraf ging: wanneer Adèle en Emma tegenover elkaar in het park liggen, elkaar aankijken, afwachten en uiteindelijk via een allesbepalende zoen samensmelten. Dit is geen film die de liefde intellectueel ontleedt, maar vanuit het lichaam zelf verbeeldt.

Rik: Die scène in het park is inderdaad mooi, maar ook een scène zoals de tongzoen met een klasgenoot; spannend omdat ze verwarrend is. Er is meer dan de erotiek, de psyche van twee verschillende vrouwen is er mee gemoeid. De seksscène is in vergelijking daarmee veel rechtlijniger en anoniemer. Prima, het is een aspect van liefde dat niet genegeerd had kunnen worden, maar echt warm kon ook ik niet worden van de scène an sich. Misschien was dat juist de bedoeling.

Het is niet zo zeer de lichamelijkheid van liefde die ik in deze film verbeeld zie, maar de gevoelsstromen. Enerzijds slaagt het goed de verscheidenheid aan gevoelsstromen over te brengen aan de kijker, knap. Anderzijds is met name Adèle, als dolende adolescent, matig in staat tot reflectie. Dat leidt er toe dat verdieping vooral moet komen via obligate verwijzingen, zoals naar Sartre’s theorie van het existentialisme, verwijzingen die ik in zo’n expliciete vorm een zwaktebod vind. Ietwat schraal, en dat deed zich bij mij voelen op het moment dat ik de zaal weer verliet. Een genietbare film, en beslist uniek, maar geen film die me nog erg bezig bleef houden.

Fedor: Je lijkt in je interpretatie van de film veel in te zetten op de adolescentie van Adèle met betrekking tot keuzes maken en identiteitsvorming. Ik denk dat ik het daarin over een andere boeg gooi. Ja, het pijnlijke aspect van volwassen worden, van eerste liefdes en teleurstellingen, deze lijken zeker leeftijdgebonden, maar ik ervaar ze toch in een breder perspectief van hoe mensen doorgaans nooit echt volwassen worden wat betreft de liefde en keer op keer tegen dezelfde (onvervulde) verlangens en teleurstellingen aanlopen.

De film nam in de tweede helft iets te veel tijd om deze fase van volwassenwording uit te beelden, maar de climax, de scène in het café, waar je ziet hoe seksuele aantrekkingskracht de volwassen verstandhouding overstijgt, vond ik verrassend knap gedaan. Het doet me denken aan een citaat van de Franse schrijfster Anaïs Nin, die veelal in haar dagboeken over liefde en erotiek schreef:

“Love never dies a natural death. It dies because we don’t know how to replenish its source. It dies of blindness and errors and betrayals. It dies of illness and wounds; it dies of weariness, of witherings, of tarnishings.”

Iedereen zal het proces van volwassenwording herkennen, maar kan iedereen ook even makkelijk relateren aan de heftigheid en onmogelijkheid waar de liefde voor kan staan? Het is een vraag die me op het eind bezighield. Niet in de vorm van de mate van ervaring die je nodig hebt om volledig met de personages van de film te kunnen identificeren, maar in hoeverre er ooit een sluitend antwoord te geven is op hoe de liefde in iemands leven een echt vervullende waarde kan hebben.


Onderwerpen: , ,


Reageer op dit artikel