Only God Forgives (2013)
De auteur vervolgt zijn weg

12 juni 2013 · · Kritiek

De films van de Deen Nicolas Winding Refn zijn niet voor iedereen weggelegd. Zo zag ik zijn vorige film Drive (2011) in een vrijwel volledig gevulde zaal in Pathé De Munt en de reacties tijdens en na de film waren zeer divers en vooral van onbegrip. Drive moest het ook niet hebben van een standaard Hollywood-verhaal over auto’s en misdaad, maar meer van de langzaam zichzelf ontwikkelende mysterieuze Driver en de magnifieke stijl die Refn ons voorschotelde. Met zijn nieuwste film Only God Forgives zet Refn die route voort en lijkt hij zich nog minder druk te maken om de plot en meer en meer het abstracte en existentiële op te zoeken.

Net als in Drive speelt Ryan Gosling de hoofdrol en niet alleen dat, ook zijn personage lijkt haast wel de tweelingbroer van zijn vorige enigmatische personage. Julian is een man van weinig woorden en houdt er met zijn gluiperige broer een louche bestaan op na in de onderwereld van Bangkok. Als na een gigantisch uit de hand gelopen seksuele escapade Julians broer vermoord wordt besluit hun moeder (een welhaast onherkenbare Kristin Scott Thomas) het vliegtuig naar de Thaise hoofdstad te pakken en Julian te verleiden tot een wraakexpeditie. De grootste tegenstander hierin is politie-inspecteur Chang, een mythische god-figuur die met samoerai-zwaard en wat gevolg zelf wat appeltjes te schillen heeft met de Westerse indringers. De titanenstrijd is er eentje tussen twee mannen die zich strak aan hun code houden en lijken te beseffen dat het ieder moment voorbij kan zijn.

Je kun inmiddels wel stellen dat Refn een heuse auteur is. Zijn stijl is zeer herkenbaar waarbij het verhaal – wat er uiteraard wel degelijk is – niet de boventoon voert maar de audiovisuele stijl de baas is. Met werkelijk prachtige shots toont Refn een Bangkok wat zou kunnen doorgaan als een inferno. Het excessieve kleurgebruik en extreme schaduwen gekoppeld aan de enge steegjes en nachtelijke taferelen dragen bij aan de nachtmerrie-achtige sfeer. Als je ook nog eens te maken hebt met de welhaast bovenmenselijke Chang lijkt het soms wel een horrorfilm. Sterker nog, de visuele stijl doet sterk denken aan de dromerige en uitzinnige beelden uit het beste werk van Dario Argento. Maar ook de films van David Lynch lijken een duidelijke invloed te hebben op Only God Forgives. Meerdere malen zweeft de camera oneindige en duistere gangen in en begeef je je plots in een totaal andere ruimte die erg doet denken aan de zo typische Lynch-interieurs.

En net als de eerdere films van Refn deinst ook Only God Forgives er niet voor terug hier en daar zeer gewelddadig te zijn. Het bloed spat van het scherm en de martelingen en verminkingen zijn niet voor de poes, dit is hier en daar een film voor mensen met stalen zenuwen ook al zullen die weleens even willen wegkijken. Maar ook hier wordt de narigheid gecompenseerd met een majestueus oog voor stijl en regelmatig worden de meest bloederige scènes gevolgd door een bijna onwerkelijk ogende karaoke sessie. Het is allemaal onderdeel van de bizarre fantasie die Refn op het doek weet te brengen. Het beste is dan ook om (net als bij het werk van Argento en Lynch) je niet druk te maken om verhaaltechnische details, maar je totaal te laten onderdompelen en overrompelen door wederom een uiterst sterk staaltje cinema cool. Zij het met een wel behoorlijk duister tintje.

★★★★½


Onderwerpen: , , , , , , ,


11 Reacties

  1. Verhoeven

    Wat ik zo interessant vind aan Only God Forgives is dat je de film op zoveel verschillende manieren kunt lezen / analyseren. Zo zie ik er momenteel een deconstructie van de genrefilm of film noir in. Een volgende keer zie ik wellicht een innerlijke strijd over boetedoening en verlossing.

    Spoilers!

    Kristin Scott Thoma als femme fatale? Het verdraaien / keren van de protagonist en antagonist. De eerste is de ‘klootzak’ die we de hele film volgen en de tweede een soort van (half)God die normaal gesproken wordt geacteerd door hoofdpersonen met strakke oneliners. Denk aan figuren als Schwar­zenegger of Stallone. Maar we missen die oneliners. We missen zo’n hoofdpersoon. Er is wel constante spanning maar zonder verlossende actiescènes. Een genrefilm die zich in het hoofd afspeelt.

    Refn draait alles om.

  2. Thiver

    Oeh, iemand heeft hier de nieuwe Filmkrant gelezen… of is zowaar op precies dezelfde analyse uitgekomen.

  3. Erwan

    Ik lees de filmkrant zelden en dit geval niet, dus dat is dan toeval. Maar hij ligt toevallig bij mijn ouders op de salontafel dus zal het eens gaan lezen :-)

  4. Fedor Ligthart

    Doelde Thiver niet op Verhoevens analyse?

  5. Thiver

    Inderdaad. Misschien was het ietwat onhandig geformuleerd, maar praktisch alle observaties van Verhoeven worden ook in Ronald Rovers’ recensie in de nieuwste Filmkrant benoemd. Dat gezegd hebbende wil ik in dezen best uitgaan van “great minds think alike” alvorens met de aanklacht van plagiaat te gaan strooien.

  6. Verhoeven

    Maar ik lees in de recensie van de Filmkrant ook genoeg andere aspecten die ik niet benoem. Zoals het gezicht van Gosling, de stad, de slow motion, Mondriaan (WTF!) …

    Dat gezegd hebbende zijn er inderdaad overeenkomsten en vind ik het fijn om te weten dat ik niet eens alleen sta in mijn afwijkende doch simpele ‘analyse’.

    Er valt trouwens over de muziek van de film ook genoeg te zeggen. :)

  7. Olaf K.

    Olaf Koeneman
    went to see “Only God forgives” (Nicolas Winding Refn, 2013). If you want it in one sentence, it would be:”Ryan Gosling walks around neon-lit Bangkok like the slightly senile younger brother of Keanu Reeves and then he gets his ass kicked”. The slightly longer version would have a comment about how one should probably be cool, cinematographically sensitive and open-mindedly appreciative towards this stylized, carefully shot, Tarantino-liaisoned glorification of violence. But frankly, this bore just utterly disgusts me.

    (sorry voor het engels: copy-paste van facebook…)

  8. Hendrik De Vries

    Ik ben dus niet de enige die dit een tegenvaller vindt.

    Je kunt een film nog zo mooi verpakken, zonder context is het waardeloos. Dit was voor mij zeker het eerste half uur een flink euvel. Extreem diepe shots met rode gloed, wanneer Lynch ze schiet raak ik in trance maar bij Refn ontbreekt er beleving, zelfde probleem had ik ook al met Fear X.

    Verderop in de film wordt dit beroerde begin nog wel enigszins goedgemaakt met een paar sterke scenes (met name de hit en achtervolging door de straten van Bangkok, en een sterke Kristin Scott Thomas).

    Nee, deze film blijft ver achter bij het geweldige Drive, waar Gosling zijn expressieloze voorkomen vanaf de opening sympathie afdwong. Nu was hij slechts een figurant om wie ik mij werkelijk geen seconde kon bekommeren. Overrompelen deed Only God Forgives dus niet.

    Te gestileerd en te afstandelijk. Jammer.

  9. Olaf K.

    Ik heb een probleem met gestileerd nodeloos geweld en gemartel. Waardoor een hele trits films die mensen weergaloos vinden (Kill Bill, Old Boy) grotendeels aan mij voorbij gaan. Het is niet alleen die glorificatie die me tegenstaat, ik vind het ook zo verdomd oninteressant. En ik vind het vaak zo enorm goedkoop. Plat effectbejag. Neem die beroemde oor-scene in Reservoir dogs. Zal wel aan mij liggen, maar ik vind het gewoon koorballen-vermaak. Geweld is bij Scorsese ook gestileerd maar zonder twijfel functioneel. In een film als Only Gid forgives verwordt het tot doel op zich. En haak ik af.

  10. Fedor Ligthart

    Ik was meer geschokt door het gebrek aan suspense en inhoud en de enorme traagheid, dan door het excessieve geweld, dat naar mijn inziens niet heftiger was dan gelijksoortige genrefilms. Voor mij lag daar ook niet zozeer de nadruk op. Het is typisch zo’n film die ontzettend veel ‘interessante’ lezingen kan geven door zijn Oedipus-thematiek (Ryan Gosling wilt overduidelijk terug de baarmoeder inkruipen), het kleurgebruik en de sounddesign (gebruik van de kleur rood à la Space Oddysey of Susperia; de dreiging in de dark ambient), de nadruk op handen (waar de Groene Amsterdammer zich in verloor door een weinig spannende vergelijking te trekken met Bressons Pickpocket), maar ik vond het aan de oppervlakte gezien maar een dooie boel en merkte dat niets me raakte of prikkelde om in de diepte te duiken.

    Wat me ook opviel was het totale gebrek aan humor, wanneer het plot en de personages duidelijk niet serieus genomen hoeven te worden (het schmieren van Kristin Scott Thomas; het demonische figuur van de Thaise politiebaas die met zijn karaokesessies niet meer werd dan een zwakzinnige Kitano-imitatie; Ryan Gosling die in zijn complete droogheid een parodie van zijn eigen filmpersoonlijkheid neerzette). Kortom, hoe bloederig bepaalde scènes ook waren, hoe bloedeloos was de uitvoering en hoe slaapverwekkend was de symboliek.

  11. Hendrik De Vries

    ” aan de oppervlakte gezien maar een dooie boel en merkte dat niets me raakte of prikkelde om in de diepte te duiken.”

    Dit vooral, en inderdaad een gebrek aan suspense, in Drive zo effectief en volop aanwezig.


Reageer op dit artikel