Pola X (1999)
Afgang komt in drieën.

30 augustus 2013 · · Kritiek

Pola X

Leos Carax begon ooit als een exponent van een andere Franse golf, de Cinema Du Look waartoe ook Jean Jacques Beineix en Luc Besson toe behoorden. Cinema Du Look kenmerkte zich vooral door de focus op de door pop-art, pop-cultuur en nouvelle vague geinspireerde stijl, waarbij beeld belangrijker was dan moraal of plot. Voor Pola X (1999) zoekt Carax naar een meer op moraal en emotie gestoelde film, gebaseerd op een boek van Herman Melville: Pierre: or, The Ambiguities. De titel is afgeleid van het acronym voor de Franse vertaling, Pierre Ou Les Ambiguïtés (POLA), scriptversie nummer 10 (X). De film gaat over een zoektocht naar de waarheid in kunst, en ook Carax zoekt naar waarheid en realiteit in kunst. Een van de manieren waarop hij dat doet zorgt er voor dat de film ingedeeld kan worden bij een andere Franse stroming: New French Extremity.

Expliciete sex en de zoektocht naar de waarheid

De film wordt geclassificeerd in dit subgenre dankzij de seksuele content, niet vanwege het geweld. Waar de gemiddelde New French Extremity film voornamelijk steunt op gore, bloedvergieten en taboe geweld, steunt een kleiner aantal op seksuele taboes. De meesten New French Extremity films combineren beiden, zoals Irréversible (2002), Baise-moi (2000) en Sombre (1998). De taboes in Pola X zijn strikt seksueel: de film steunt op Pierre’s incesteuze relatie. De band met zijn moeder is extreem intiem, hij gaat trouwen met een nichtje, en al snel ontmoet hij een halfzus, een zigeunerin ontstaan in een buitenechtelijke relatie van zijn vader, met wie hij een seksuele relatie begint. De seksscènes zijn niet gesimuleerd: de penetraties, copulaties en strelingen in beeld zijn echt. Dit leverde veel problemen op met de Europese moraal-politie en de Franse pers. Leos Carax zoektocht naar de waarheid leverde problemen op. Leos Carax werd immoreel bevonden. Zijn film zou te ver gaan, zou onbetamelijk zijn, onkijkbaar en slecht. Het publiek bleef weg. De pers was vernietigend. Carax maakte tien jaar geen films meer.

Creperen voor de waarheid

Het briljante aan Pola X, afgezien van de rauwe emotie van de film, is de synchronie tussen inhoud en ontvangst. Pierre zoekt eveneens naar de waarheid: als schrijver die zichzelf moet bewijzen, net als Carax na het kritieke succes (maar financiële flop) van Les amants du Pont-Neuf (1991), wil hij een magnum opus maken. Hij wil de waarheid tonen, de zelfkant van de samenleving. De opkomst van zijn halfzus is zijn ticket naar de bodem van de samenleving, de underground vol zigeuners, zwervers, krakers en artiesten, gesymboliseerd door het krakershol vol zwerfhonden en noise-muzikanten. Hij trekt in bij zijn zus, zijn gezondheid begint te kwakkelen en het boek wil niet vlotten. Wanneer zijn boek uiteindelijk uitkomt wordt het, net als bij Carax, bestempelt als immoreel, de auteur als charlatan, het financiële succes blijft uit, en de artiest wordt straatarm. Waar Pierre uiteindelijk zijn lot zoekt in geweld en zijn rol als kluizenaar opgeeft voor een plaatsje in de gevangenis, daar trok Carax zich terug, voor tien jaar, voordat hij met het gewelddadige, wilde en rauwe Merde-segment uit Tokyo terugkeerde. Auteur verschilt niet zoveel van onderwerp.

Het wordt nog gekker als je bedenkt wat er met Melville is gebeurd. Nadat Pierre: or, The Ambiguities uitkwam werd Melville, jawel, bestempeld als immoreel. Het financiële succes bleef, jawel, uit, en Melville kwam in een artistiek en financieel dal terecht. Pierre, Melville, Carax: het zoeken naar de waarheid bracht ze allen richting de afgrond, maar verdomd, hun vrije val levert prachtige kunst op.


Onderwerpen: , , , , , , , , ,


Reageer op dit artikel