The Big Lebowski (1998)
Broederliefde: de films van Joel en Ethan Coen (7)

Big Lebowski

The Big Lebowski is misschien wel de meest iconische film van The Coen Brothers. Een hele generatie jongeren kent het script van de film nagenoeg uit het hoofd en er is een enorme cultus rondom de figuur Jeffrey “The Dude” Lebowski ontstaan. Er zijn Lebowski-festivals en Bowling-toernooien rondom de film ontstaan, en een selecte groep mannen geeft hun leven vorm in het voetspoor van The Dude. Dat laatste is opvallend, aangezien de film zelf draait om de vraag wat het is een man te zijn, en waar de mannelijke identiteit uit bestaat.

Masculien/Feminien

Alle mannelijke personages in de film zijn stereotyperingen rondom het mannelijk imago, van extreem masculien (“a real man”) tot feminien (“perverted””weird”). Onder de extreem mannelijke personages vinden we The Dude, wiens nomenclatuur al gender-gebonden is, Walter Sobchack, een Vietnam-veteraan die mensen bedreigt met zijn fallische pistool, een groep Germaanse Nihilisten die zich in leer kleden, een porno-koning en zijn spierbundels en een archetypische cowboy met een monsterlijk grote snor. Hypermasculiene figuren, die in schril contrast staan met personages als Mary, The Dude’s buurman die zich in zijn vrije tijd in leggings op het toneel begeeft in een stuk over Dionysus. Onder de verwijfde personages bevinden zich nog meer kunstenaars, zoals Knox Harrington, kompaan van Maude en kunstenaar, die met zijn John Waters porno-snorretje en bizarre giechel bewust queer wordt neergezet. Kunst is queer, en bedreigt het mannelijke imago en het mannelijke libido. The Big Lebowski kan daarmee ook gezien worden als een parodie op de castratie-angst van hypermasculien Amerika.

Neem bijvoorbeeld The Big Lebowski uit de titel, de tegenhanger van The Dude. Deze Lebowski is vanaf zijn middel verlamd, en impotent. Dat de titelfiguur zijn zaakje niet omhoog kan krijgen is tekenend. Keer op keer wordt The Dude bedreigt met castratie, de angst dat hij ooit zo zal worden als de Grote Lebowski (een naam die al fallisch is). We zien dit wanneer hij in bad zit en de nihilisten hem dreigen te castreren met een fretje. We zien het in de droomscène, waarin een porno-musical vol fallische bowlingpins en schaarsgeklede danseressen (onder wiens rokjes The Dude een blik mag werpen) eindigt in een nachtmerrie waarin in leggings geklede Nihilisten achter hem aan rennen met een gigantische mensgrote schaar. Knipknip. De schaar zien we eerder in de film op een schilderij dat bij Maude aan de muur hangt, net voordat ze een speech begint over mannelijke castratieangst.

Het strijdtoneel van het mannelijke libido

De hele film draait om het mannelijke libido, en de manier waarop mannen elkaar aftroefen: wie heeft de grootste. We hebben natuurlijk porno-koning Jackie Treehorn, die Lebowski een duidelijk signaal zendt met een schets van een man met een enorm lid. Maar er is vooral Jesus Quintana, de bowlingrivaal van The Dude, die zijn fallische bowlinghandschoen triomfantelijk in de lucht steekt na een goede worp, die zijn eigen bowlingballen likt en die The Dude en zijn kompanen bedreigt met dodelijke anale seks.

Deze strijd tussen mannen, en wie de beste man is (lees: de man met de grootste piemel) vindt plaats op twee gebieden: seks en oorlog. Het bewijs van mannelijkheid is dan wel het schieten met een geweer als schieten met het geweer tussen de benen. Het is tekenend dat een groot deel van de film zich afspeelt rondom de porno-industrie van LA, en dat The Lebowski zijn mannelijkheid tenslotte bewijst met het bezwangeren van Maude Lebowski, de dochter van de andere Lebowski. Het is ook tekenend dat de film een Vietnam-veteraan als tweede hoofdpersoon heeft, eindigt met een grote veldslag tussen de bowlers en “ze Nihilists” en dat de film zich afspeelt tijdens de Eerste Golfoorlog, waar bijna elk beeld op televisie en elk bericht op de radio ons aan herinnert. Wie zien we daar bijvoorbeeld even opduiken voordat Lebowski droomt over castratie? Saddam himself. The Big Lebowski toont zich daarmee niet alleen een heerlijke komedie en een toffe neo-noir, maar ook een briljante parodie op mannelijk machismo, en de nogal belachelijke compensatiedrang van een bepaalde tak mannen.


Onderwerpen: , , ,


2 Reacties

  1. Rik Niks

    Fijne analyses in deze reeks Theo. Nodigt uit om de films met een ander perspectief te herkijken. Zo ook deze, moet ik nodig weer eens zien.

  2. Kaj van Zoelen

    Johnson? What do you need that for, Dude?

    Maar ja, wat Rik zegt. Goede analyses en interessante invalshoeken. Het is dat ik het hele oeuvre twee jaar geleden nog eens heb zitten kijken, anders zou ik dat doen.


Reageer op dit artikel