The Buddy Holly Story (1978) en Control (2007)
Biografische double bill (1/2)

Eerder deze maand schreef Hendrik al een artikel over de biografische film The Doors (1991) van Oliver Stone, een film die in het bijzonder de levenswandel van Jim Morrison behandelde. Morrison is zeker niet de enige zanger die vroegtijdig aan zijn einde kwam. Zo is de beroemde ’27 Club’ verder gevuld met tragische helden als Jimi Hendrix, Janis Joplin, Kurt Cobain en recentelijk Amy Winehouse. In dit artikel richt ik me op twee biografische films over zangers die nog vroeger stierven maar in een zeer korte periode de muziekwereld voorgoed veranderd hebben. Ik heb het over Buddy Holly in The Buddy Holly Story en Ian Curtis in Control.

Buddy Holly mag dan maar anderhalf jaar echt platen hebben gemaakt, zijn nalatenschap is van onschatbare waarde. Zo was het Buddy Holly die de nu zo vanzelfsprekende band introduceerde met een zanger/gitarist, tweede gitarist, drummer en bassist. Vele grote zangers en muzikanten noemen Holly zelfs de meest belangrijke persoon in de geschiedenis van de (Amerikaanse) popmuziek. En geef ze eens ongelijk, hoe anders zou de wereld eruit hebben gezien zonder nummers als ‘That ‘ll Be the Day’, ‘Oh Boy!’ en ‘Peggy Sue’? The Buddy Holly Story van debuterend regisseur Steve Rash vertelt – zij het niet altijd even getrouw – het leven van de muzikant vanaf het moment dat hij met zijn rock ‘n roll het stadje Lubbock, Texas onveilig maakte tot aan zijn laatste optreden voordat hij diezelfde avond op 22-jarige leeftijd (!) omkwam bij een vliegtuigongeluk waar overigens ook grote namen als The Big Bopper en Dion and the Belmonts onder de slachtoffers zaten; een tragedie die ook wel ‘The Day the Music Died’ heet.

Wat The Buddy Holly Story tot een succes maakt is het zeer indrukwekkende spel van de toen nog tamelijk onbekende Gary Busey, een acteur die de laatste jaren vooral vanwege zijn gekke gedrag in het nieuws komt. Busey zingt en speelt alles zelf (net als overigens alle acteurs in de film) en doet dit zo overtuigend dat je zelfs met de kennis van nu vergeet dat het Gary Busey is. The Buddy Holly Story zit tjokvol met energieke optredens en de regie en montage draagt erg bij aan de nostalgische en fijne sfeer ondanks dat iedereen wel weet dat het verschrikkelijk zal eindigen.

Echte puristen zullen zich waarschijnlijk ergeren aan het feit dat The Buddy Holly Story het niet zo heel nauw neemt met de historische feiten. Het meest aparte aspect is dat de tweede gitarist van Holly’s band The Crickets totaal uit de film is gelaten waardoor de Buddy Holly sound toch net wat anders klinkt. Ook raast de film regelmatig door de geschiedenis heen om het tempo er in te houden. Zo is er een scène waarin Holly en zijn band in een optreden het totaal zwarte publiek van de beroemde Apollo Theater in New York voor zich weet te winnen, in de realiteit heeft dit meerdere shows gekost. Wel is het zo dat veel muziekproducenten en luisteraars niet wisten wat de huidskleur van Holly was waardoor Buddy Holly in beide gemeenschappen gedragen werd als een succes.

Ondanks een paar dramatisch getinte scènes waarin de bandleden elkaar naar het leven staan is The Buddy Holly Story vooral een erg lichte film en misschien is dat ook wel de reden dat de film nauwelijks bekendheid geniet. Maar de muziek is tijdloos en Busey zet een dijk van een rol neer die kan wedijveren met andere grote biografische acteerprestaties.

Hoe anders is de toon van Control van onze eigen Anton Corbijn! Het korte doch zeer invloedrijke bestaan van de Britse band Joy Division staat centraal en het leven van zanger Ian Curtis in het bijzonder. Een leven dat zich kenmerkt door een afwezige houding, epileptische aanvallen en zelfdestructief gedrag had als zo’n beetje de enige positieve lading dat hij met zijn band twee legendarische post-punk albums uitbracht die nog steeds worden beschouwd als blauwdrukken binnen de rockmuziek. Corbijn filmt het allemaal in prachtig zwart-wit (anders had een Joy Division film eigenlijk ook niet gefilmd kunnen worden) en veel composities hebben weg van de Anton Corbijn fotografie waarmee de man vooral bekend staat.

Het is duidelijk dat het ironisch getitelde Control een persoonlijk project is van debutant Corbijn aangezien hij de band vrij goed kende, fotosessies met ze heeft gedaan en zelfs de videoclip voor de re-release single ‘Atmosphere’ (1988) heeft geregisseerd. De film – mede geproduceerd door Ians weduwe Deborah en gebaseerd op haar boek ‘Touching from a Distance’ – is een behoorlijk getrouw relaas van de tumultueuze periode tussen 1973 en Ians zelfmoord op 23-jarige leeftijd in 1980 waarbij vooral de laatste twee jaar belicht worden, de periode waarin Joy Division muziek uitbracht. In tegenstelling tot The Buddy Holly Story kent Control meer balans tussen de muziek, de band en het leven van Curtis die uitstekend wordt neergezet door Sam Riley. Control neemt de tijd het verhaal van de band te vertellen en toch ook live optredens te tonen, net als in The Buddy Holly Story gezongen en gespeeld door de acteurs zelf.

Maar waar de film vooral in uitblinkt is in het vertonen van de tragedie van succes. Het is namelijk niet alleen Curtis die lijdt onder de druk, maar ook zijn directe omgeving heeft er last van. Corbijn deinst er niet voor terug de negatieve kant van de geschiedenis te laten zien, veel meer dan Steve Rash dit deed in The Buddy Holly Story. Heftige scènes waarin Curtis instort zijn er legio en het eindigt niet met een soortgelijk freeze frame van een triomfantelijke Holly, maar met een trieste montage van depressieve mensen die rouwen om de zo pas zichzelf opgehangen Ian Curtis. Corbijn filmt het allemaal zoals het is, zonder enige opsmuk of melodrama. Het is de beste benadering die een filmmaker over het rauwe geluid van Joy Division had kunnen kiezen, in tegenstelling tot het meer lichte zij het zeker aan te raden 24 Hour Party People (2002).

Het is overduidelijk dat Ian Curtis nooit oud zou zijn geworden, iets wat bij Buddy Holly veel meer voor de hand had gelegen. In dat opzicht valt de meer feel-good aanpak van The Buddy Holly Story te begrijpen en had Control nooit een vrolijke film kunnen worden. Het zijn in ieder geval twee uitstekende voorbeelden van films over een muzikaal genie die helaas nooit de volle potentie uit zijn creativiteit heeft kunnen halen.


Onderwerpen: , , , , , , , ,


Reageer op dit artikel