Top of the Lake (2013)
Een discussie over Jane Campions strijd tussen de sekses

Top of the Lake

Jane Campion begon haar langspeelfilmcarrière ooit met een televisieproductie, en keerde in 2013 terug naar het kleine scherm en haar thuisland Nieuw-Zeeland voor Top of the Lake. Deze miniserie van zes uur (bestaande uit zes delen van één uur of zeven delen van vijftig minuten, afhankelijk van welke versie je kijkt) was een coproductie met de BBC en van de zomer te zien bij hun, de Belg en ook op de Nederlandse televisie. Inmiddels is de serie op DVD en Blu-ray verkrijgbaar. Fedor en Kaj waren beiden onder de indruk van deze nieuwe Campion, en proberen hieronder uit te vinden wat Top of the Lake nou zo bijzonder maakte.

Kaj: Jane Campion maakt vanaf midden jaren tachtig films over vrouwen die discutabele keuzes maken. Die voortkomen uit een gecompliceerde seksualiteit, waarbij vaak verlangens naar mannen die niet goed voor hen zijn maar wel aantrekkelijk een grote rol spelen. Rechercheur Robin Griffin (Elisabeth Moss, bekend als Peggy in Mad Men) is wat dat betreft een typische Campion protagoniste, maar in tegenstelling tot haar voorgangsters bevindt zij zich in het plaatsje Lake Top in een wereld waar eigenlijk alleen maar slechte of toch op zijn minst twijfelachtige mannen zijn.

In dit nare patriarchaat dat de gemeenschap definieert probeert Robin een vermist twaalfjarig meisje te vinden, en erachter te komen wie haar zwanger gemaakt heeft. Maar het is niet dit mysterie en de oplossing daarvan die deze serie zo sterk maken wat mij betreft. Zeker, het voegt een laag spanning toe, maar het zijn eerder de bijzondere sfeer, setting en sociale verhoudingen die mij tijdens het kijken interesseerden en bezig hielden.

Top of the Lake

Fedor: Zeker, het zou kort door de bocht zijn om deze miniserie af te doen als een uitgerekte Inspector Morse -aflevering met een vrouwelijke protagoniste in de hoofdrol. Anderzijds is de vergelijking gemaakt dat dit de Nieuw-Zeelandse Twin Peaks zou zijn. Ik vind dat Top of the Lake onder geen van beide noemers te scharen is, hoewel het wel duidelijk elementen van beide bevat. Wat opvalt binnen deze thriller is dat er ook meerdere perspectieven worden aangenomen. Dat het sekse- conflict daarom zo knap en complex wordt verbeeld had voor mij vooral te doen met het acteergeweld. Niet alleen Elisabeth Moss overtuigt wederom als een eigenzinnige actrice die haar personage knap uitdiept, maar ook de door ons gevolgde antagonist Matt, gespeeld door de Schotse acteur Peter Mullan (Tyrannosaur) is ijzingwekkend goed als de lokale drugsbaas die de touwtjes strak in handen houdt. Iemand die vanaf minuut één fascineert door de constante dreiging die van hem uitgaat.

Top of the Lake

Kaj: Ik snap de vergelijking met Twin Peaks nog wel een beetje, in ieder geval op de oppervlakte. Zeker in het begin heeft Top of the Lake ook zo’n soort vreemd sfeertje, en beiden hebben ook seksueel geweld en politie van buitenaf gemeen. Maar daar houdt het dan wel ongeveer bij op inderdaad, heel veel zin heeft dat vergelijken verder niet. Matt is inderdaad een heel ander soort patriarch dan Ben Horn. Die dreiging waar je het over hebt komt deels door zijn dominantie over de gemeenschap, maar ook doordat het onduidelijk is hoe ver die wel niet reikt. En hoe alle andere mannen in de serie daarbij betrokken zijn.

Zo is daar ook de slijmerige baas van Robin, Al Parker (een even sterke rol van de Australische David Wenham), die “Ik heb je niet verkracht toen ik het kon” tegen haar zegt alsof hij haar een grote gunst deed. En haar vroegere vriendje Johnno is ook niet echt zuiver op de graat. De enige twee mannelijke figuren die wel oké zijn, kun je de verder weinig betekende stiefvader van Robin noemen, alsmede de jonge Jamie, die door zijn homoseksualiteit buiten het heteronormatieve patriarchaat valt. Matt is de frontman daarvan, maar de dreiging schuilt overal in de afgelegen samenleving van Lake Top.

Fedor: Spanning, sfeer, sterke acteurs; toch zijn er ook elementen die minder lekker lopen in de serie: zo is de montage tussen scènes geregeld abrupt en zelfs lelijk in de overgang. Ik vraag me af of de onzichtbare reclameblokken beter gemaskeerd zijn op de DVD-uitgave. Daarnaast heeft de laatste akte heeft last van een aantal verrassingselementen die elkaar zo snel opvolgen dat ze een gevoel van afronding en zelfs afscheid in de weg staan. Denk niet alleen de dood van één van de hoofdpersonages, maar ook aan de parallellen die lopen in de achtergrondgeschiedenis van het verhaal. Het smoort enigszins de emotionele impact, die nog wel in de voorlaatste aflevering te vinden is tijdens een spannende achtervolging door de bossen en over de hoge rotsen.

Het is daarom jammer dat de serie weliswaar scherpe thema’s van patriarchale onderdrukking, seksualiteit en trauma aansnijdt, maar in de afronding eerder voor de sensatie dan voor de uitdieping lijkt te kiezen. Het heeft er ook mee te maken dat de serie veel losse eindjes kent (een detective die van buiten de gemeenschap helpt met de zoektocht) of zijplotjes die iets te veel van het goede lijken te zijn (de terminaal zieke moeder van Robin). Hoe sta jij hier tegenover?

Top of the Lake

Kaj: De montage tussen scènes is zeker soms heel vreemd en niet op een positieve of interessante manier. De versie die in de VS op tv te zien was en op het web rondwaart, die van zeven afleveringen van vijftig minuten, eindigt ook vaak op een raar moment/scène, heel absurd abrupt soms. Dat schijnt minder erg te zijn in de versie van zes afleveringen van een uur. Desalniettemin heb ik het gevoel dat Top of the Lake gefilmd en gemonteerd is als een zes uur lange film en niet als serie met aparte afleveringen. Gaandeweg ben ik er ook steeds meer zo naar gaan kijken en minder gaan letten op hoe de individuele afleveringen in elkaar steken.

Sommige van die losse eindjes en zijplotjes zijn juist wat de serie haar sfeer en emotionele kracht geeft naar mijn gevoel, zoals de relatie tussen moeder en dochter en de impact daarop van die terminale ziekte. Of dat hele subplot met Holly Hunter als een soort guru voor een groep beschadigde vrouwen, juist op die manier gaat de serie interessant om met/in op onderdrukking, seksualiteit en trauma. Daar is de uiteindelijke ontknoping niet voor nodig. Het centrale mysterie is wat mij betreft niet wat de serie zo boeiend maakt, en daardoor stoorde ik me ook niet zo aan de losse eindjes en zijplotjes die daarvan afleiden. Is dat plotselinge einde ietwat goedkoop en sensationeel? Misschien, maar zij komt toch niet als enorme verrassing, de serie bevat al vrij vroeg flink wat hints, en de uitkomst past goed binnen de dystopie van Lake Top zoals geschetst door Campion en co.

★★★★☆


Onderwerpen: , , , ,


Reageer op dit artikel