True Grit (2010)
Broederliefde: de films van Joel en Ethan Coen (15)

True Grit

True Grit (2010) gaat net als No Country For Old Men (2007), A Serious Man (2009) en The Man Who Wasn’t There (2001) over een existentiële crisis, en een leegte binnen de personages die niet op te vullen valt. De leegte is hier overduidelijk, namelijk die van verloren familie. Mattie Ross is op een wraaktocht voor haar vader, die vermoord werd door een dagloner. De leegte die haar vader achterlaat vult ze op door wraak, en later door twee surrogaatvaders, Ranger LaBoeuf en Rooster Cogburn.

Dode familie, en de dood als familie

LaBoeuf ziet zichzelf ook als een vader van Mattie, wat hij bij een van de eerste ontmoetingen met de jongedame al laat merken door haar billenkoek te geven voor in zijn ogen opstandig gedrag. Mattie Ross is inderdaad niet op haar mondje gevallen, en vervult alle volwassen taken in haar gezin. Ze regelt de wraaktocht, de financiën en de paarden. Toch ziet ze in Rooster Cogburn en LaBoeuf surrogaatvaders. Dat Rooster Cogburn zelf problemen heeft met het vaderschap maakt hij duidelijk wanneer hij vertelt over het gezin dat hij heeft achtergelaten. Als bij donderslag zien Mattie en Rooster vervolgens een gehangene.

De dood is namelijk een terugkerend symbool om de “familiare” leegte in de personages aan te duiden. De dood is overal te ontdekken en de dood is als ware de eerste surrogaatfamilie die Mattie ontmoet: op haar eerste nacht in de grote stad slaapt ze tussen de doodskisten bij de begrafenisondernemer van haar vader. De dood staat voor loslaten, maar wordt ook gesymboliseerd door lichaamsrotting die al optreed bij de levenden.

De symbolische betekenis van amputatie in True Grit

De oude kornuiten van de moordenaar van Mattie Ross haar vader, Tom Chaney, zijn namelijk al gesignaleerd als ten dode opgeschreven doordat een van de twee zit met een rottend been, de gangreen uitgeslagen vanuit een kogelwond. Rottende tanden, rottende handen, rottende benen, allemaal staan ze voor de dood, en de enige manier om de dood af te wenden is die los te laten: amputeren die hap. Heel wat ledematen verdwijnen als symbool voor het achter laten van jezelf. De ten dode opgeschreven jongen wordt verwijderd van zijn vingers door zijn partner, die weigert zijn been te amputeren, wat tegelijkertijd staat voor de koppige weigering zijn verleden achter zich te laten. De jongen wil dat wel, maar verliest daarbij zijn vingers. Rooster heeft zijn familie en zijn linkeroog achtergelaten. Men komt onderweg eveneens een tandentrekker tegen en LaBeouf raakt zijn praatjes kwijt wanneer hij zijn tong verliest. Een deel achterlaten is niet altijd positief. Wanneer je wraak neemt raak je soms ook delen van jezelf kwijt die je niet wilt.

Zodra we amputatie als symboliek gaan bespreken kunnen we eigenlijk niet om Freud heen. Die zegt dat amputatie staat voor castratieangst, de angst dat sterke vrouwen jou de penis ontnemen, gesymboliseerd door je armen, je ogen, je tanden en je vingers. Allemaal ledematen die verdwijnen in True Grit. Nu lijkt die symboliek enigszins vergezocht, maar de wederzijde van de psychoanalytische medaille is eveneens te zien. Mattie Ross wordt aangevallen door slangen, de fallussymbolen pur sang, en daarmee een symbool voor de aanval van mannelijk libido op de sterke vrouw. Zou die symboliek dan toch bewust zijn? Zijn Rooster en LaBeouf bang voor de sterke vrouw Mattie Ross?

Dit blijkt aan het einde bijna zo te zijn. Opnieuw wordt Mattie in de steek gelaten door een vaderfiguur. Cogburn is verdwenen wanneer Mattie ontwaakt uit de coma veroorzaakt door de slangenbeten en ook LaBoeuf laat niets meer van zich horen. Het gat dat achter word gelaten door vaderfiguren compenseert Maddie door religie. Ze krijgt geen relatie, blijft altijd een “oude vrijster”, maar vind zichzelf in het Christendom. Dit wordt duidelijk door de hymne op de aftiteling, die al de gehele film als muzikaal thema door de film is verweven “Leaning on the everlasting arms”. “The everlasting arms” zijn in de christelijke dogmatiek de armen van God, die volgens Christenen er altijd voor je zullen zijn. Mattie raakt in de film een van haar armen kwijt door de slangenbeet, en haar vaders kwijt, maar “God de Vader” zal er altijd voor haar zijn “met zijn eeuwige armen”. True Grit verandert van een wraakwestern in een film over verloren vaders en waarom mensen heil zoeken in religie.


Onderwerpen: , , , , , ,


Reageer op dit artikel