Visitor Q (2001) / Teorema (1968)
Takashi Miike Versus (2): Pier Paolo Pasolini

Voor het tweede artikel in deze Takashi Miike-reeks bespreek ik Visitor Q (2001), en het origineel Teorema (1968). Jawel, het controversiële Visitor Q is een remake van het even omstreden Teorema, van Pier Paolo Pasolini. Visitor Q is een update, maar tegelijkertijd ook een complete tegenpool van Pasolinis film.

Vreemdeling op de koffie

Teorema vertelt over een disfunctioneel gezin waar iedereen op zijn eigen manier ongelukkig is. Op een dag trekt een naamloze bezoeker (gespeeld door Terence Stamp), zonder aankondiging, in bij de familie, en verleid één voor één de leden van het huis (moeder, vader, dochter, zoon en huishoudster). Na het bed gedeeld te hebben met het volledige gezin vertrekt de bezoeker even onverwacht als hij kwam. Het gezin raakt nog meer ontregeld, en de leden van het gezin zoeken elk een andere manier om om te gaan met het verlies. Sommige leden raken beter af, sommige minder, maar elk worstelen ze los van elkaar.

Religie en isolement

Een theorie over de bezoeker zou kunnen zijn dat hij een soort van heilige, of zelfs God is. Hier wordt naar gehint in de poëtische dialoog en beelden, en het verklaart meteen bizarre elementen aan het einde van de film, zoals de wonderen die de huishoudster doet. De crux is dat de bezoeker elk van de gezinsleden een nieuwe richting geeft. De vader gaat leven als kluizenaar en ontdoet zich van al zijn bezittingen, de dochter sluit zich compleet af van de wereld en trekt zich terug in haar eigen geestelijke wereld, de moeder vindt haar doel in promiscue avontuurtjes met jongens die lijken op de bezoeker, de zoon vindt zijn doel als kunstenaar en de huishoudster wordt een heilige die zich levend laat begraven als martelaar. De overkoepelende factor is dat elk van de leden zich min of meer terugtrekt uit het gezin en geluk probeert te zoeken in isolatie. De bezoeker gold als katalysator van tendensen die al in het gezin aanwezig waren en brengt ze naar buiten. Waar men eerst langs elkaar heen leefde, leeft men nu niet eens meer mét elkaar.

Visitor Q

Satan op bezoek

Een vreemde bezoeker als katalysator van tendensen die al in een familie plaatsvonden is ook het basisplot van Visitor Q. Visitor Q is de overtreffende trap van Teorema, en dat toont zich al bij de uitgangssituatie van het gezin. Zelfs voordat de bezoeker komt om de boel te ontregelen is het gezin in Visitor Q al meer dan fucked up. De dochter is een prostituee, de moeder wordt mishandeld door haar zoon, gaat vreemd en gebruikt hard drugs, de vader heeft betaalde seks met zijn dochter en wordt mishandeld en seksueel misbruikt op zijn werk, de zoon wordt gepest en fysiek mishandeld door zijn klasgenoten. Het is een schokkend begin, maar de film gaat nog veel en veel verder. Dit is nog maar de top van de ijsberg, die compleet bloot komt te liggen wanneer de bezoeker langskomt.

De bezoeker is in dit geval een vreemdeling die in het huis komt wonen nadat hij de vader verwondt met een rotsblok. In plaats van God zou je de bezoeker hier kunnen lezen als De Duivel, of Het Kwaad. Hij haalt de duistere onderlagen in het gezin naar boven, en dat zorgt voor scènes waarin een keukenvloer onderloopt van borstmelk en urine, mensen zich te buiten gaan aan necrofilie, moord, kindermoord en nog een aantal ziekelijke tendensen. Toch veroordeelt Miike de naargeestige tendensen van het gezin niet. Nee, hij blijkt “sympathy for the devil” te hebben.

Hoopvol nihilisme

Het is namelijk zo dat in het universum van Miike de mens een duister wezen is, en dat hij lak heeft aan hypocrieten die ontkennen dat de mens in wezen een perverse hedonist is. Door de façade van het gezin weg te strippen wordt het gezin ontdaan van alle hypocrisie en vinden ze elkaar uiteindelijk weer. De bevrijding van beperkende sociale normen blijkt een mogelijkheid te bieden tot hechting in het gezin. Het omarmen van de duistere kanten geeft ook aan dat je je zwaktes als mens erkent en je niet meer het masker hoeft op te houden voor de mensen die naast jou staan. Het erkennen dat de mensheid compleet krankzinnig is zorgt ervoor dat de mens eindelijk contact kan maken, niet gehinderd door sociale normen. Pas zonder veroordelen van andermans zwakke kanten, en door je eigen zwakke kanten te herkennen, leer je mensen kennen. De manier waarop Miike zijn boodschap brengt is pervers en over the top, maar dat doet er niet aan af dat er in wezen een kern van waarheid in zijn nihilisme schuilt, hoe extreem de boodschap ook is. Daarmee is de film over necrofilie, incest, kindermoord en melkspuitende borsten vreemd genoeg hoopvoller (en moralistischer) dan de film met God in de Italiaanse bourgeoisie.


Onderwerpen: , , , , , , , ,


1 Reactie

  1. ed crane

    Ah, Visitor Q, heerlijke film!


Reageer op dit artikel