Angels in America (2003)

25 oktober 2014 · · Beschouwing + Salon Mort

In 2003 verscheen op de gelauwerde Amerikaanse kabelzender HBO de miniserie Angels in America, een door Tony Kushner geadapteerde versie van zijn eigen toneelstuk en geregisseerd door de ervaren Mike Nichols. De serie was een groot succesnummer onder critici en won bij de Golden Globes maar liefst vijf prijzen, waaronder die voor beste miniserie. Meer dan 10 jaar later vond ik wel tijd om terug te kijken naar dit fascinerende project en te zien of de zes-delige serie nog steeds als een huis staat.

Angels In America vertelt het leven van meerdere New Yorkers die geconfronteerd worden met zeer ingrijpende situaties. De serie speelt zich af in 1985 ten tijde van de grote AIDS-uitbraak en het verstikkende Reagan-tijdperk. Het zijn zeer grote thema’s die Kushner ter hand neemt en via enkele zeer persoonlijke en intieme verhalen krijg je als kijker een goed beeld hoe de Verenigde Staten destijds om ging met zulke gigantische obstakels. Twee koppels staan centraal, een zo pas naar New York verhuisd mormoons stel (Joe en Harper) waarvan de man zijn homoseksuele gevoelens probeert te onderdrukken terwijl zijn vrouw verslaafd is aan medicijnen en veelvuldig hallucineert en een homoseksueel stel (Prior en Louis) waarvan eentje besmet is met AIDS en wat leidt tot een indringende breuk. Naast deze twee stormachtige koppels raast de gluiperige advocaat Roy Cohn door het verhaal heen en wanneer ook hij te horen krijgt AIDS te hebben worden zijn nare buien er niet beter op. Ondertussen lijkt Joe zich eindelijk van de boeien los te maken en begint hij een relatie met Louis, de vriend van de door AIDS besmette Prior die op zijn beurt dromen krijgt waarin hem wordt verteld dat hij een profeet is.

Het thema van de dood speelt een zeer centrale rol in Angels in America. Het noodlot van AIDS kent gedurende het bijna zes uur durende epos een sleutelrol en de verschillende wijzes waarop de personages met deze verwoestende ziekte omgaan is uitermate divers. Prior neemt het allemaal zeer cynisch op wat het ontstaan van de breuk met Louis inluidt aangezien deze emotioneel helemaal in de knoop zit terwijl Roy het tegen beter weten in probeert te ontkennen en net doet of hij leverkanker heeft, ook om zijn conservatieve reputatie als hard-liner te behouden. Roy wordt gespeeld door Al Pacino die met zijn welbekende tirades de een na de ander van zich distantieert en zijn tragische toestand neemt bijna meelijwekkende proporties aan ware het niet dat zijn constante racistische en neerbuigende taal tegen alles en iedereen ook meteen woede opwekt.

Maar bij herkijk valt echt op hoe ongelooflijk on-sympathiek feitelijk alle vijf de centrale personages wel niet zijn. Ze katten elkaar constant af en de warme momenten zijn op een hand te tellen. Of het nu de destructieve en aftakelende kant van AIDS is die voor scheuring en haat zorgt of de botsing tussen seksuele geaardheid en religie: ellende viert behoorlijk hoogtij in Angels in America. Gelukkig wisselt Kushner dit af met een vele droomsequenties van zowel Prior als Harper. Harpers dromen kennen als centrale thema de ontsnapping naar een probleemloze wereld vol met curieuze figuren terwijl Prior zoals gezegd wordt ‘klaargestoomd’ voor de rol van profeet, zeker wanneer een engel hem komt halen wat leidt tot een confrontatie in een soort hiernamaals waar Prior voor zichzelf zal beslissen of hij verder wil leven met AIDS of niet.

In deze wereld van ogenschijnlijk totale ellende zijn er gelukkig twee personages die het hart van de serie vormen en ieder op hun eigen manier goed doen, zei het op gemankeerde wijze. Er is de moeder van Joe, een vrouw die haar geloof zeer serieus neemt en feitelijk alles weet te vertalen naar een passage in het geschrift waar ze zo heilig in gelooft. Maar al gauw blijkt dat zij ook maar gevangene is in haar eigen levenswijze, een vrouw die in het de gemeenschap van haar religie feitelijk niets voorstelt en alles maar moet accepteren. Haar diep menselijke karakter komt boven drijven zodra ze Prior ineen ziet zakken en hem vergezeld naar het ziekenhuis waar ze hem bijstaat. Toch blijft haar rotsvaste geloof overeind staan en met enkele dooddoeners doet ze AIDS af als iets wat voor Prior niet te vermijden was. Het is een zeer gelaagde rol van Meryl Streep die een van haar beste prestaties neerzet.

Het echte hart van Angels in America is in mijn ogen echter Belize (een prachtrol van Jeffrey Wright), een wat excentrieke homo en goede vriend van Prior. Niet alleen zijn zijn daden van de meest positieve aard in de serie, maar hij is ook degene die de verschillende verhaallijnen aan elkaar koppelt en er het beste van maakt. Hij is in wezen de lijm tussen Prior en Louis ondanks hun constante strubbelingen en het feit dat Belize nauwelijks een goed woord over heeft voor Louis. Maar hij is ook de verpleger van Roy die hem de hele tijd racistisch bejegend en uitscheld, maar Belize weet net dat beetje rust te bewaren en zodra Roy meer en meer aftakelt – wat overigens behoorlijk naar en realistisch in beeld wordt gebracht – weet hij dit in zijn voordeel uit te spelen en er Prior mee te helpen. Jeffrey Wright duikt daarnaast als fantasie op in meerdere dromen/hallucinaties van Harper en geeft haar een goed gevoel. Sowieso verschijnen sommige acteurs in meerdere rollen, Meryl Streep speelt verschillende personages (waaronder een oude rabijn!) en ook Emma Thompson neemt een aantal rollen op haar waaronder de al genoemde engel in Priors dromen.

Angels in America werkt het beste als een geheel, meest comfortabel te bekijken in twee of drie sessies. Het is opvallend om te zien hoe Mike Nichols de scènes zijn gang laat gaan. In veel series tegenwoordig duren de verschillende scènes niet al te lang om in de 45 minuten of een uur zoveel mogelijk informatie te verschaffen, maar in Angels in America is het vrij gebruikelijk dat een scène zo’n 10 minuten in beslag neemt. De acteurs zijn er gelukkig naar om dit aan te durven en ondanks het rustige tempo – zeker met het oog op hedendaagse flitsende televisie – is het voorbij voor je er erg in hebt. De centrale thema’s dood, AIDS, seksuele geaardheid en religie krijgen meer dan voldoende aandacht terwijl er tussendoor ook veel achtergrond wordt verschaft over de specifieke sociaal-culturele achtergrond van midden jaren 80 in de Verenigde Staten. Het is een zeer ambitieus project dat nog altijd onder de noemer toptelevisie valt te scharen en absoluut loont om eens te (her)kijken.


Onderwerpen: , , , , , ,


Reageer op dit artikel