“Answer me these questions three”
Vijf variaties op de brugtrol.

19 januari 2014 · · Lijst

De brugtrol is een folkloristisch wezen dat regelmatig terug keert in sprookjes en verhalen. Dit wezen vindt zijn oorsprong in de Noorse volksverhalen, maar ook in andere culturen en de popcultuur keert het idee terug. Kort gezegd is de brugtrol een trol die een brug of poort bewaakt. Voorbijgangers eet hij op. In sommige varianten zijn voorbijgangers hem te slim af, zoals in de bekende variatie Three Billy Goats Gruff, een populair sprookje, ook in Groot-Brittanië en Amerika. Daarin overtuigen de twee eerste geiten de trol hen niet op te eten omdat er een grotere geit aankomt, die bij aankomst afrekent met de trol doormiddel van zijn enorme omvang en sterkte. In andere varianten mag de voorbijganger passeren mits hij een aantal vragen juist beantwoordt. Daarmee is de brugtrol de trollenvariant van de Sfinx, die dezelfde rol vervulde in Egyptische en Griekse mythologie. In veel fantasieboeken en sprookjes vervult hij dezelfde rol, en ook in films komt de brugtrol meerdere keren voor. Hieronder de wat mij betreft vijf interessantste filmische variaties van brugtrollen.

5. Monthy Python and the Holy Grail

Monthy Python and the Holy Grail (1975) kent maar liefst twee variaties van een brugbewaker met wie korte metten wordt gemaakt. Waar The Black Knight echter puur menselijk is, daar is de Bridgekeeper qua uiterlijk meer in lijn met brugtrollen uit de folklore. Ook hier is men de onooglijke, gebochelde, eenogige, misvormde Terry Gilliam te slim af. Zoals in veel folkloristische verhalen valt de vraagsteller te pareren met een tegenraadsel, en dat krijgt hier een erg komische uitwerking.

4. Hellboy II: The Golden Army

Ook Hellboy II: The Golden Army (2008) kent twee verwijzingen naar brugtrollen. De eerste is een bezoek aan de Trollenmarkt, die zich bevindt onder de Brooklyn Bridge. “Trolls like bridges”. Voor een film die zo gestoeld is in legende en folklore een mooi detail. Een tweede verwijzing ligt minder voor de hand. De poort in Ierland waar Hellboy door heen moet is een reusachtig trolmonster wiens buik toegang verschaft tot de krochten der aarden. In sommige folkloristische varianten vergroeiden trollen met hun bruggen en poorten, wachtend tot iemand hen zou passeren. Ook hierin is Guillermo Del Toro zich zeer bewust van de tradities.

3. Snow White and the Huntsman

Ook Snow White and the Huntsman (2012)gebruikt deze variatie van de brugtrol. In een nutteloze, doch prachtig geschoten scène passeren Snow White en haar jager een brug. De brug wordt hier echter niet bewaakt door een trol, de brug ís de trol. Het wegdek van de brug is zijn rug, de boom naast de brug zijn horens, etc. Ook hier toont de regisseur, Rupert Sanders, kennis van folklore, en ook de rest van de film is gestoeld in folkloristische elementen, zij het minder sterk met elkaar verweven als in het werk van Del Toro.

2. Trolljegeren

[SPOILERS:] Volledig gebaseerd op de folkloristische tradities van Scandinavië is de Noorse film Trolljegeren (2010), of The Troll Hunter. Uiterst sterk omspringend met folklore (trollen ruiken, net als in de folkloristische traditie, het bloed van Christenen, tot komisch effect en kunnen uiteraard niet tegen zonlicht) kent de film vele op sprookjes gebaseerde trollvarianten. Ook de brugtrol uit Three Billy Goats Gruff komt voor, met een fantastische scène waarin een trol onder een brug vandaan gelokt wordt, doormiddel van drie kleine geitjes. Anders dan in het sprookje zijn de geiten de trol hier niet te slim af, want deze rekent op zeer hardhandige wijze voor eens en voor altijd af met de schattige diertjes. Het is al een heerlijk zwartkomische scène zonder voorkennis, maar een ieder die een klein beetje weet heeft van de Scandinavische folklore ligt in een scheur om deze verwijzing naar een van Noorwegens bekendste sprookjes.

1. Absentia

[ENORME SPOILERS:]Ook Absentia verwijst naar Three Billy Goats Gruff, en verbindt de legende van holen bewonende trollen aan vele andere legendes over grotmonsters en vergelijkbare mythologische wezens. Zelfs Lovecraft wordt verbonden aan deze legende. Dit mythologiserende aspect valt nauwelijks te vermoeden aan het begin van de film, wanneer een van de twee hoofdpersonen (twee zussen) haar langvermiste man dood verklaard. Hij verdween ooit bij het tunneltje in hun straat, en zodra hij In Absentia verklaard wordt zien beide zussen vreemde dingen rondom dit tunneltje. Na een flinke zoektocht ontdekken beide zussen dat meer mensen verdwenen zijn rondom het tunneltje en een van de zussen, die met een drugsverleden, slaat een soort van door en gaat op zoek binnen complottheoriën en folkloristische verhalen voor een verklaring. Symbolisch shot van de week: het kinderboekje Three Billy Goats Gruff uit de jeugd van de dames ondergekalkt met zwarte fineliner: DON’T TRUST THE TUNNEL.


Onderwerpen: , , , , , , , , , , , , , ,


Reageer op dit artikel