Captain America: The Winter Soldier (2014)
Marvel Into Darkness

29 maart 2014 · · Kritiek

Captain America The Winter Soldier

Met Captain America: The Winter Soldier (Russo en Russo), zijn we alweer aanbeland bij de negende film uit de immens populaire reeks van Avenger-superheldenfilms. Met een uitgekiende marketingstrategie waarbij de films telkens deels een eigen verhaal vertellen en deels met elkaar zijn verweven als episodes van één omvangrijk verhaal, weet de Marvel-studio nu al film na film een groot publiek te trekken en dat zal ook met The Winter Soldier niet anders zijn. Marvel heeft haar agenda inmiddels al tot 2021 vol gepland met minstens twee, drie films per jaar. Helaas is het met de reeks tot nu toe vooral kwantiteit boven kwaliteit gebleken. De nieuwe Captain America-film, waarin de gelijknamige superheld (Chris Evans) en S.H.I.E.L.D.-agente Black Widow (Scarlett Johansson) geconfronteerd worden met de mysterieuze Winter Soldier en een omvangrijk complot, behoort tot de meer geslaagde afleveringen in de reeks maar blijft wisselvallig.

De Avenger-films kijken over het algemeen prima weg, maar tot nu toe slaagde Marvel er vreemd genoeg slechts spaarzaam in een aantal basiselementen die het superheldengenre interessant maakt, succesvol naar het grote doek te brengen. In de kern draait het genre natuurlijk om de helden, om memorabele schurken met hun kwaadaardige plan, en om het spektakel van de confrontatie tussen de twee. Wat het genre in stripvorm nu al decennia dynamisch maakt en interessant weet te houden is dat het de bekende helden, schurken en verhalen telkens opnieuw uitvindt en aanpast aan de huidige maatschappelijke context. Het genre is vaak op zijn sterkst wanneer het hierbij enige maatschappijkritiek geeft. Helaas doet de Avenger-reeks dit tot nu toe maar spaarzaam. Iron Man (Favreau, 2008), het tweede deel uit de reeks, verwees naar Irak en Afghanistan; in The Avengers (Whedon, 2012), het zesde deel, was de poging van schurk Loki tot een invasie van New York een simpele stand-in voor 9/11, maar het was pas met de zevende film, Iron Man 3 (Black, 2013), dat de reeks met een redelijk aardige maatschappijkritiek kwam aanzetten (hier uiteengezet door Theodoor) en enige echte substantie begon te krijgen. Vervolgens werd Iron Man 3 massaal verguist door Marvel-fans die zich er niet overheen konden zetten dat de schurk (The Mandarin) hierbij sterk afweek van de strips.

Captain America The Winter Soldier

Na het juist weer wat holle Thor: The Dark World (Taylor, 2013) zet The Winter Soldier de kritiek op de war on terror nu weer voort – al kun je de plot, wanneer je die iets meer letterlijk neemt, net als bij Iron Man 3 juist ook zien als de verbeelding van de paranoïde samenzweringstheorieën die al jaren de ronde doen. Ditmaal draait het niet om de oorlogswapenindustrie zoals in Iron Man 3, maar onder meer om de grote macht van de Amerikaanse inlichtingen- en veiligheidsdiensten die naar eigen goeddunken op grote schaal spioneert, gegevens verzamelt van de burgers die ze meent te beschermen, haar privacy schendt en haar rechten inperkt. Helaas hebben andere blockbusters de afgelopen jaren al flink wat gras weggemaaid voor de voeten van The Winter Soldier. Op internetfora mogen Marvel-fans de fans van concurrent DC graag inpeperen hoever men achterloopt op Marvel – met Man Of Steel (Snyder, 2013) werd vorig jaar slechts de eerste film afgeleverd van een beoogde reeks gebaseerd op verschillende DC-superhelden en -schurken terwijl ze bij Marvel nu al bij deel negen zijn – maar ironisch genoeg is het DC dat onder andere met de The Dark Knight-trilogie (Nolan, 2005, 2008, 2012) 9/11 en de war on terror al uitgebreid verbeeldde. Ook door een sciencefictionfilm als Star Trek Into Darkness (Abrams, 2013) en dus Marvels eigen Iron Man 3, doet de plot van The Winter Soldier inmiddels misschien wat standaard aan.

Gelukkig maakt The Winter Soldier een ander zwak punt van een groot deel van de Avenger-films goed: de vele actiescènes zijn over het algemeen vrij sterk en zijn gefilmd in een voor de reeks verfrissende stijl. Al meteen uit de openingsscènes van The Winter Soldier blijkt dat de actie niet meer zo luchtig, maar juist opvallend rauwer, intenser en fysieker is; de impact van de gevechten en het wapengekletter zijn veel beter voelbaar dan in de meeste eerdere delen. Hiervoor wordt veel gebruik gemaakt van dynamisch, handheld camerawerk en snelle montage zonder dat het te chaotisch wordt. Marvel schuift de film hiermee meer de richting op van concurrent DC en The Winter Soldier levert voor wie dat genoeg is meer dan twee uur prima actievermaak (in 3D uiteraard). Het zal vast geen toeval zijn dat Marvel de Russo’s inmiddels heeft gecontracteerd om ook Captain America 3 te regisseren en dat het juist die film is die het mag gaan opnemen tegen DC’s Batman vs. Superman-project, wanneer beide films in 2016 (vooralsnog) op dezelfde datum in première gaan.

Captain America The Winter Soldier

Maar al zijn de meeste actiescènes vrij lekker, The Winter Soldier is de zoveelste film in de Avenger-reeks die het juist in de derde akte wat laat afweten. De vliegende vliegdekschepen die als locatie dienen voor de actieclimax van de film liggen nog vers in het geheugen door de lange actiescènes op eenzelfde vliegdekschip in The Avengers. Juist waar The Winter Soldier zou moeten pieken, krijgen we zo uiteindelijk een wat ongeïnspireerde en teleurstellende herhalingsoefening voorgeschoteld. Wederom is de eindconfrontatie tussen de held en de schurk met hun superkrachten, dat waar de film toch naar opbouwt, wel wat snel voorbij. En helaas is ook The Winter Soldier weer een voorbeeld van hoe Marvel er bizar genoeg maar niet in slaagt memorabele schurken neer te zetten. Zo blijkt een niet nader te noemen schurk een verspilling van acteertalent. En de Winter Soldier mag er in vaktermen redelijk bad-ass uitzien, daar blijft het ook wel bij. Ondanks een onthullingen uit zijn verleden en verwijzingen naar de eerste Captain America-film wordt het personage nauwelijks ingevuld. Dat wordt weer uitgesmeerd over volgende delen: acteur Sebastian Stan tekende voor optredens in maar liefst negen potentiële Avenger-films.

The Winter Soldier is dikwijls een vrij sterke actiefilm, houdt de vaart er de volle 136 minuten in en kijkt zo lekker weg. Maar inhoudelijk ontwikkelt de Avenger-reeks zich veelal als een veredelde televisieserie waarbij de meeste delen wat aanvoelen als een aflevering opgerekt tot speelfilmlengte. Ook The Winter Soldier is soms weer al te opzichtig bezig met het opwerpen van vragen en het opzetten van lijntjes voor latere delen; typerend is ook dat een gebeurtenis die de film en de reeks een hoognodig emotioneel gewicht zou hebben gegeven, weer wordt teruggedraaid. Vooral niet te veel ontwikkelingen in één keer graag, zo lijkt het credo. Iets meer het volste uit het hier en nu halen zou geen overbodige luxe zijn.

★★★½☆


Onderwerpen: , , , , , ,


Reageer op dit artikel