Clownhouse (1989)

13 september 2014 · · Indie Indien '89-'99 + Kritiek

We hebben voor onze themamaand als startpunt 1989 gekozen en voor de Amerikaanse indie-cinema is dat zeker geen verkeerde aangezien op het Sundance festival dat jaar Steven Soderberghs onafhankelijke Sex, Lies and Videotape (1989) er de publieksprijs won en hetzelfde jaar ook nog de Gouden Palm in Cannes. Het werd duidelijk dat onafhankelijke Amerikaanse producties zeer wel hun plaats hadden bij een breed filmpubliek. Een van de films die in 1989 in Sundance meedong voor de Grote Juryprijs was de horrorfilm Clownhouse, een uiterst curieuze slasher van de omstreden regisseur Victor Salva. Theodoor schreef in het verleden al een artikel over het gehele oeuvre van de filmmaker en ik verdiep me nu specifiek in Clownhouse.

Casey is een schuchtere tiener die nog altijd in zijn bed plast als hij nachtmerries krijgt met clowns in de hoofdrol. Hij wordt hiervoor thuis regelmatig gepest door zijn oudste broer Randy terwijl zijn andere broer Geoffrey hem meer in bescherming neemt. De vader des huizes is vaak afwezig – zo ook in de film – en als de moeder een dagje naar de tante van de tieners gaat, bezoeken zij een passerende kermis waar Casey eerst van een waarzegster te horen krijgt dat zijn leven in gevaar is en vervolgens de stuipen op het lijf wordt gejaagd door een stel clowns. De problemen voor de drie broers stapelen zich op als de drie clowns worden vermoordt door drie ontsnapte gekken die zich als de clowns vermommen en achter de broers aangaan.

Zoals Theodoor al in zijn chronologie aangaf is regisseur Victor Salva veroordeeld voor seksueel misbruik wat zijn oeuvre een ontzettende nare smaak geeft. We zien immers in veel van zijn werk tieners halfnaakt door het beeld lopen en meer dan eens heeft dit weinig invloed op de plot. De hele geschiedenis maakt het voor Clownhouse zeker niet gemakkelijker aangezien Salva is veroordeeld en een gevangenisstraf heeft uitgezeten voor het misbruiken van notabene de hoofdrolspeler in Clownhouse, Nathan Forrest Winters die Casey speelt en daarna ook nooit meer in een film te zien zou zijn. Zeker de eerste pakweg vijf tot tien minuten zijn ontzettend ongemakkelijk om te ondergaan met deze voorkennis aangezien Casey bijna geheel naakt in beeld verschijnt en er is zelfs een shot waarbij de camera zich focust op de pyjama die Casey uittrekt. Het is dan wel niet expliciet naakt, maar de suggestie zegt meer dan voldoende.

Als de film in het vervolg meer en meer een slasher begint te worden, nemen de dubieuze suggesties en scènes zeker af al blijft het ietwat ongemakkelijk om volwassen moordenaars verkleedt als clowns achter jonge tieners aan te zien gaan. Dit is een aspect waarbij Clownhouse – en zeer zeker ook de regisseur die tevens het script schreef – wederom op een zeer dunne lijn balanceert. Tieners die gestalkt worden door onbekende moordenaars zijn er uiteraard legio in de jaren 80 gemaakt, maar het ging in de regel eigenlijk altijd over tieners die tegen de 20 aanhikken terwijl in Clownhouse het centrale personage een jaartje of 14 is. En Salva – die volgens eigen zeggen als kind door zijn stiefvader misbruikt werd – gooit er in de slotminuut nog maar een schepje bovenop door te eindigen met de tekst: “No man can hide from his fears; as they are part of him, they will always know where he is hiding.” Of we dit moeten zien als een mysterieuze coda of een persoonlijke en duistere zelfreflectie van de regisseur wordt in ieder geval binnen het universum van de film in het midden gelaten.

En juist het universum van de film maakt Clownhouse zo mogelijk nog ongemakkelijker en moeilijker te waarderen. Hoe bijna onmogelijk het namelijk ook is om de hele context van Salvas veroordeling inzake misbruik van zijn eigen hoofdrolspeler zomaar terzijde te leggen, als je Clownhouse puur als slasher beoordeeld is het in een subgenre van de horrorfilm dat bezaaid is met hemeltergend slechte titels een zeer positieve uitschieter. Want geloof het of niet, maar Clownhouse is echt een uitstekende en zeer vakkundige geregisseerde jaren 80 slasher en niet voor niets was de film genomineerd voor de grootste prijs bij Sundance. Zeker wanneer de moorddadige clowns de broers stalken in en rondom hun huis haalt Salva enkele fraaie visuele trucs uit die je niet gauw in een goedkope slasher zou verwachten en de film is bij tijden echt oprecht eng en verassend. En zoals de beste horrorfilms is Clownhouse ook niet afhankelijk van uitzinnige en gore shots van verminkingen, maar is de sfeer en de dreiging meer de drijfende kracht. Het is tevens ook voor de verandering erg fijn dat de drie tieners goede rollen neerzetten al zal de psychische druk bij Nathan Forrest Winters zeer zeker ondraaglijk zijn geweest. Maar geniet vooral van het filmdebuut van Sam Rockwell die uitermate effectief de pesterige oudste broer met verve speelt.

Clownhouse is aldus een uiterst controversiële en splijtende film. Het is immers bijna ongepast om te zeggen dat je van een slasher hebt kunnen genieten terwijl je de hele geschiedenis bij voorbaat al weet. Zo valt het bijvoorbeeld veel mensen ook ontzettend zwaar om toe te geven dat Triumph des Willens (1935) een visueel briljante documentaire is, ware het niet dat het pure Nazi-propaganda betreft. Een verdere vergelijking gaat natuurlijk mank, maar als je Clownhouse puur als horrorfilm bekijkt en zo ook waardeert is het zowaar een ietwat laat maar zeker prima voorbeeld van de zo typische jaren 80 slasherhype. De grote vraag blijft natuurlijk of dit wel zo netjes is.


Onderwerpen: , , ,


Reageer op dit artikel