De filosofie van Bruce Lee
Helden van Hong Kong (3)

Bruce Lee

Als je het over iconen van Hong Kong cinema hebt, kan je moeilijk om Bruce Lee heen. Hij mag dan een groot deel van zijn leven in Amerika hebben doorgebracht, en deels daar zijn gevechtsfilosofie hebben ontwikkeld, als het op films aankomt is hij een echte held van Hong Kong. Lee leerde ooit de Wing Chun vechtstijl van de legendarische Ip Man (onderwerp van veel films, recentelijk nog The Grandmaster van Wong Kar-Wai), maar ontwikkelde op latere leeftijd zijn eigen gevechtskunst: Jeet Kune Do (weg van de onderscheppende vuist). De onderstaande lijst is niet zozeer een rangschikking van de spectaculairste of indrukwekkendste scènes uit de korte filmcarrière van Lee, maar een selectie waarin de filosofie van Jeet Kune Do het beste naar voren komt.

5. Be water, my friend (Longstreet)


In dit korte fragment uit de serie Longstreet (1971-2) (de aflevering “The Way of the Intercepting Fist”) legt Bruce Lee beknopt een van de fundamentele principes van zijn leer. Wees als water, of liever gezegd, wees zo veranderlijk als water. Als je vecht, moet je niet denken of plannen maar reageren. Niet aan één stijl vasthouden maar altijd openstaan voor alles wat je kan helpen het gevecht te winnen. Het Jeet Kune Do van Lee werd dan wel gebouwd op een basis van Wing Chun, Lee voegde van allerlei vechtsporten wereldwijd iets toe aan zijn eigen stijl om die verder te ontwikkelingen en effectiever gevechten zo snel mogelijk te kunnen winnen. Hij probeerde dat steeds meer in zijn films naar voren te laten komen.

4. Dojo Arigato (Fist of Fury)

Bruce Lee
In The Big Boss (1971) kwam daar nog weinig van terecht, maar in Fist of Fury (1972) kon hij hier en daar al zijn ei kwijt. Zowel zijn frustratie met het racisme dat hij in de VS overal tegenkwam, als zijn idee dat geen enkele vechtsport of stijl inherent superieur aan anderen is, komen in deze scène naar voren. Hij betreed een Japanse dojo om te betwisten dat de Chinees inferieur is aan de Japanner en dat de Japanse vechtsport niet beter is dan de Chinese. Binnen enkele minuten slaat en/of schopt hij elke Japanner in de dojo neer, en als er teveel tegelijk op hem af komen pakt hij er zijn nunchucks erbij om ze snel en hard op de voet te raken. Echt realistisch is het niet, dit één versus velen gevecht (zoals Lee achter de schermen zelf ook toegaf) maar hij wint wel door zich enigszins aan te passen aan de omstandigheden en minder eerlijk te vechten dan sommigen van zijn opponenten. Hoewel je de scène ook kunt interpreteren als pleidooi voor de superioriteit van de Chinese vechtstijl tegenover de Japanse, of die van Bruce als persoon.

3. Brekebeen (Way of the Dragon)

Bruce Lee
Pas toen Lee zelf geheel de controle over de productie kreeg, slaagde hij er goed in zijn boodschap over te brengen. De beroemde climax van Way of the Dragon (1972) waarin Lee het opneemt tegen Chuck Norris in het Colosseum is daar het eerste echte voorbeeld van. Norris wint in eerste instantie het gevecht van Lee met zijn grootte, brute kracht en sterke karate, totdat Lee zijn stijl begint aan te passen en erin slaagt zijn zwakheden om te zetten in pluspunten om zijn tegenstander te verslaan. Opnieuw wint Bruce niet “eerlijk”, maar maakt gebruik van Norris’ neiging tot zijn later beroemde “roundhouse kick” om zijn been te breken en zo de balans naar zijn voordeel te doen kantelen.

1. & 2. Hap-slik-Hapkido & Game of Death (Bruce Lee: A Warrior’s Journey)

Bruce Lee
Bruce Lee werkte de bovengenoemde principes het beste uit in zijn plannen voor Game of Death, maar nadat hij enkele scènes had opgenomen zag hij kans veel geld te verdienen met Enter the Dragon (1973). Vervolgens stierf hij voordat hij Game of Death kon voltooien. Vijf jaar later monteerde producent Raymond Chow beelden van deze opgenomen scènes in een film met dezelfde titel die echter weinig gemeen had met de film die Lee in zijn hoofd had, tot aan de montage toe. John Little maakte voor zijn documentaire Bruce Lee: A Warrior’s Journey (2000) gebruik van aantekeningen en storyboards om de scènes te herstellen tot hoe Lee ze waarschijnlijk heeft bedoeld.

Het gaat hier om drie scènes, maar vooral in de laatste twee is goed te zien wat Bruce er mee wilde zeggen. In het gevecht met de Koreaanse Hapkido meester Ji Han-Jae kan Bruce hem eerst nauwelijks aanraken, totdat hij door observatie leert hoe enkele Hapkido bewegingen zelf toe te passen tegen de Koreaan. Hoe vaak zie je acteurs in martial arts films echt nadenken? Op zichzelf is dat al bijzonder, en dan is het hier ook nog eens geïntegreerd in de actie, fantastisch! Vervolgens wordt Lee in de pan gehakt door Kareem Abdul-Jabbar die ongeveer twee keer zo lang en groot is als Lee en die lengte goed inzet. Uiteindelijk kan Lee hem alleen verslaan doordat de ogen van Kareems personage overgevoelig zijn voor licht en Lee hem tijdelijk verblindt. Alleen door zich aan te passen aan de omstandigheden en gebruik te maken van alle mogelijke middelen wint Lee.

Voor de liefhebbers zal het overigens ook interessant zijn om de eerste rushes van Lee en Abdul-Jabbar te bekijken, die ook in de docu te zien zijn. Daarin bewegen de twee namelijk te snel voor de camera, die dat niet goed kan vastleggen en waardoor het er raar uitziet en de nuance van de beweging verloren ging. Voor de uiteindelijk scènes moesten Lee en co. dus langzamer bewegen dan ze in werkelijkheid in een gevecht zouden doen.


Onderwerpen: , , , , , ,


Reageer op dit artikel