De Indientjes 2010-2014 – Beste Cinematograaf

Regisseur of cinematograaf? Als het op de kunsten van laatstgenoemde komt, kun je er de klok op gelijk zetten dat al snel het lastige onderscheid tussen de invloed van beiden op de visuele uitkomst aangestipt wordt. Zeker als regisseur en cinematograaf onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Niet zo verwonderlijk misschien dat de door ons verkozen toppers op dit vakgebied veelal onder verschillende regisseurs gedijden met een herkenbare visuele stijl. Met één speciale uitzondering waarbij regisseur en cinematograaf letterlijk met elkaar samenvallen.

Anthony Dodd Mantle

Een goede cinematograaf staat in dienst van zijn regisseur, zegt men soms. Dat levert bij het kiezen soms wel een dilemma op, want elke cinematograaf werkt wel eens samen met een regisseur die niet de vrijheid geeft voor waanzinnige of opvallende shots. Darius Khondji maakte The Immigrant (2013), maar ook een aantal onopvallende films voor Woody Allen; Seamus McGarvey maakte het prachtige Anna Karenina (2012), maar ook het onopvallende The Avengers (2012); Benoit Debie maakte Spring Breakers (2012), maar ook Get The Gringo (2012), etc. Daarom ga ik voor Anthony Dodd Mantle: niet alleen werkte zijn eclectische, wilde stijl als een malle voor energieke films als Trance (2013), 127 Hours (2010) en Dredd (2012), maar hij maakte ook de mooist ogende Ron Howard-film ooit. Ron Howard, misschien stilistisch wel de meest anonieme regisseur in Hollywood, kan amper een auteur genoemd worden. Zijn recente film Rush (2013) is echter één brok enerverende energie en prachtige camerakeuzes. De vraag is of Ron Howard opeens een klasseregisseur is geworden, of dat hij een goede cinematograaf onbeteugeld heeft gelaten. Gezien de gaaf ogende trailer van nieuwste samenwerking tussen Mantle en Howard, In The Heart of the Sea, vermoed ik dat laatste.
-Theodoor Steen-

The Knick

Peter Andrews

Steven Soderbergh mag dan officieel met pensioen zijn als regisseur van bioscoopfilms, als editor en cameraman gaat hij nog even door met o.a. Magic Mike XXL (2015), het vervolg op het nog door hem geregisseerde Magic Mike (2012). Want Soderbergh monteert en schiet al jarenlang zijn eigen films en na een dip mid jaren nul beleefde hij een soort renaissance de afgelopen vijf jaar. Zeker cinematografisch gezien, onder het pseudoniem Peter Andrews. Soderbergh is nooit vies geweest van visuele en ritmische experimenten met digitale film, en zette die neiging dit decennium stevig door. De beste film die dat opleverde is misschien Magic Mike, maar hij ging dit jaar pas echt los met de (televisie)serie The Knick (2014-), waarmee hij op een gegeven moment elke aflevering weer een nieuw visueel hoogtepunt bereikte, zowel qua experiment als schoonheid. De manier waarop hij o.a. nachtlicht filmt, met scherpte speelt en bewegingen volgt is om de vingers bij af te likken.
-Kaj van Zoelen-

Hoyte van Hoytema

In Zwitserland geboren, in Zweden professioneel ontwikkeld en nooit een Nederlandse film geschoten. Het weerhoudt Nederlandse media niet Hoyte van Hoytema steevast als Neerlands trots in bange dagen te omarmen. Na Låt den rätte komma in (2008) volgde afgelopen vijf jaar zijn doorbraak in Hollywood. Zijn drie grootste films in die periode, Tinker Tailor Soldier Spy (2011), Her (2013) en Interstellar (2014), worden gekenmerkt door zeer strak stilistisme. Zelfs de grimmige spionagethriller zingt daarmee los van de realiteit en krijgt iets onwerkelijks. In meerdere mate geldt dat nog voor Her. Enkele kenmerken die aan dat effect bijdragen: veel gebruik van ramen, vanwege het ‘natuurlijk’ licht, vooral bij grote raampartijen waar personages als silhouetten tegen wegvallen, maar ook om personages te kadreren. Gebalanceerde composities met daarbinnen een beperkt kleurpallet. En veel dynamiek en variëteit in camerabeweging, zij het altijd bedachtzaam. Als het gaat om sfeer dan is Van Hoytema de juiste man voor de klus. In 2015 mag hij zijn kunsten los laten op de nieuwste James Bond.
-Rik Niks-

Roger Deakins

Als de naam Roger Deakins in een trailer of op een filmposter verschijnt, weet je dat de film er hoe dan ook prachtig uit zal zien. Niet voor niets werkt de cameraman al jaren met zeer getalenteerde en succesvolle regisseurs als Sam Menders en de gebroeders Coen. Ga maar na hoeveel fantastisch geschoten films de man de afgelopen vijf jaar op zijn naam heeft staan: True Grit (2010), Prisoners (2013) en hij was ook nog eens visueel consultant bij schitterende animatiefilms als Rango (2011) en de How to Train Your Dragon films. Het zijn stuk voor stuk films die er anders hoogstwaarschijnlijk een stuk minder fraai uit hadden gezien. Maar het grootste kunststukje van Deakins de afgelopen jaren is wat mij betreft Skyfall (2012) geweest. Niet alleen kent de film zeer veel fraaie shots (de introductie van Silva is een meesterwerk op zich), maar het is ook voor het eerst dat bij een James Bondfilm het camerawerk echt opviel. Het is een bewijs dat Deakins niet zomaar een cinematograaf is, maar een pure vakman voor wie je echt naar de bioscoop trekt.
-Erwan Ticheler-

The Tree of Life (2011)

Emmanuel Lubezki

Als je als cinematograaf in een paar jaar de drie films The Tree of Life (2011), To the Wonder (2012) en Gravity (2013) op je conto mag bijschrijven kun je absoluut niet ontbreken in deze categorie. Er zijn weinig cinematografen die zo nadrukkelijk hun stempel op een film weten te drukken in positieve zin. Voor alle drie de films geldt dat je deze niet los kunt zien van het vloeiende en associatieve camerawerk. Vaak kiest Lubezki voor standpunten die zorgen voor identificatie en kiest het eerste persoonsperspectief van de kijker wat van een film als Gravity een ware duizelingwekkende ruimtetrip heeft gemaakt. Voor met name The Tree of Life geldt dat hij een kunstwerk van associativiteit en beeldschone plaatjes heeft afgeleverd en filmt hij intense situaties ‘dicht op de huid’, zoals dat zo mooi heet. Een man die ondanks zijn herkenbare stijl divers, functioneel en betoverend mooi kan filmen.
-Hendrik de Vries-


Onderwerpen: , , , , , , , ,


1 Reactie

  1. Peter Verstraten

    In de categorie ‘onbenullige maar o zo curieuze weetjes’: ergens halverwege Breaking the Waves vindt een begrafenis plaats, en horen we de voorganger zeggen (als ik het me goed herinner): ‘Anthony Dod Mantle, thou art a sinner …’ Later zou ADM nog Dogville, Manderley en Antichrist draaien met LvT.


Reageer op dit artikel