De innerlijke wereld van Chris Landreth

18 maart 2014 · · Was Getekend

Chris Landreth Ryan

Op de komende editie van het Holland Animation Film Festival draait de short Subconscious Password (2013) in het programmablok Competitie Shorts 4. Voor animatiefans is dit een must, want dit is de nieuwste korte film van Chris Landreth. Chris Landreth heeft sinds het begin van zijn carrière psychologische en filosofische thema’s op eloquente wijze omgezet in computer-animatie, die qua detaillering en vormgeving een geheel eigen vingerafdruk hebben. Elke short was beter dan de vorige, en dat belooft veel voor Subconscious Password.

Landreth begon zijn carrière met The End (1995), een studentenfilm met een metatextueel concept, en verreweg de minst goede kortfilm van Landreth. Een tweetal zeer bijzonder vormgegeven figuren, bestaande uit een soort van waaiend zenuwsstelsel in de contour van een menselijk lichaam, voeren een pretentieus toneelstukje op, wat in het belachelijke wordt getrokken wanneer Chris Landreth ten tonele verschijnt als goddelijke commentator die als hoofdanimator zijn personages te woord staat. “You’re reciting my lines which will inject this piece with really hip artistic content. Everybody wins!” en iets later ”I have to make these metaphors obscure so that the audience will spend a lot of time analyzing them”.

De filosofische snuisterijen van het toneelstukje worden afgedaan als middelmatig door middel van het meta-laagje, en deze raamvertelling stelt Landreth in staat de holle filosofieën langzaam te vervangen voor meer zeggende spelletjes rondom identiteit en kunstenaarschap. Toch is The End nog steeds een zoekende kortfilm, die veel wil zeggen, maar dat niet altijd op even eloquente of meeslepende wijze doet.

Zijn tweede film Bingo (1998), is net als The End een parodie op én ode aan performance art, maar richt zich gelukkig veel minder op tekst om zijn idee over te brengen. De boodschap is duidelijk voor de goede verstaander, maar wordt volledig duidelijk gemaakt door actie. Het is hier dat Landreth voor het eerst zijn kracht als verteller lijkt door te hebben, en voor het eerst dat hij zijn ideeën visueel weet te vertalen. Bingo the Clown gaat in wezen over thema’s als kunstenaarschap in het licht van commercie, en het vormen van een eigen identiteit in een samenleving die je in een keurslijf probeert te stoppen, maar het is bovenal een grappige en nachtmerrieachtige kortfilm. Een heerlijk duister filmpje en de eerste die echt laat zien waar Landreth toe in staat is.

Hij zou zijn reputatie bevestigen met de oscarwinnende kortfilm Ryan (2004). Ryan gebruikt een les die Landreth heeft geleerd bij Bingo, namelijk het externaliseren van psychologische en filosofische ideeën op visuele wijze. Hij past dat hier erg sterk toe, door alle gedachten en twijfels van de personages te externaliseren in hun vormgeving. De hoofdpersoon van deze animatiedocu is de animator Ryan Larkin, een alcoholistische, onzekere en fragiele man, met een scala aan psychologische complexen, die in een artistiek droge periode zit van heb ik jou daar.

Landreth gebruikt Ryan Larkins portret als digitaal model en haalt allerlei onderdelen weg van Ryan. Wat overblijft is een breekbaar skelet, met vele littekens. Landreth zelf is ook gehavend. De twee mannen vinden een connectie met elkaar, gesymboliseerd door kleine hersenhandjes die naar elkaar zwaaien. Het zijn dit soort visuele vondsten die de innerlijke werking van de twee mannen vormgeeft op een wijze die enkel documentaire beelden niet hadden kunnen bereiken.

De film was zo succesvol in de zwakke en pijnlijke kanten van de mensheid tonen, dat Ryan Larkin aanvankelijk niet echt blij was met zijn film. Het confronteerde hem te veel met zichzelf. De confrontatie zit ook al in de short zelf, in een prachtige scène waarin het fragiele skelet van Ryan allemaal scherpe doorns krijgt wanneer hij bekritiseerd word omtrent zijn alcoholconsumptie. Chris Landreth gebruikt deze scène om zichzelf ook kwetsbaarder op te stellen. Het is de emotionele rauwheid die tentoongesteld word die Ryan zo goed maakt, en Landreth zette dat misschien nog wel sterker voort met The Spine (2009).

Ryan (Chris Landreth) [2004] from sashanda on Vimeo.

Het trukje uit Ryan wordt doorgevoerd in The Spine, op een nog groteskere wijze. Het podium is een praatgroep voor stellen die te afhankelijk van elkaar zijn geworden. We volgen een jonge lesbische vrouw die bekritiseerd word door haar partner, en die een man aan de overkant op exact dezelfde wijze bekritiseerd ziet worden door zijn vrouw. Zowel de lesbische jongedame, als de oude man missen flappen op hun voorhoofd. Het is hun gelijkheid die de inzet wordt van de short. De man is letterlijk ruggengraatloos. Hij zakt in elkaar als een plumpudding wanneer hij op probeert te staan. De partner van de lesbische vrouw is van hardhout gemaakt, en er zit ook een stel dat op Frankenstein-achtige wijze aan elkaar is genaaid. Innerlijke problemen zijn geëxternaliseerd.

Dit komt ook naar voren in de wijze waarop het verhaal verteld word. Flashbacks worden getoond door letterlijk door iemands voorhoofd naar binnen te kijken. Veranderingen worden getoond door letterlijke uiterlijke transformaties. De psychologische veranderingen en ontwikkelingen die ten grondslag liggen aan het verhaal leiden de vorm. Het is opletten geblazen, want de verhaalstructuur word bepaald door visuele overgangen en uiterlijkheden. Chris Landreth heeft een perfecte manier gevonden om de kern van zijn verhaal, namelijk de innerlijke werking van de personages, zo te externaliseren, dat het verhaal bijna verwijderd kan worden zonder dat de film aan kracht inboet. The Spine maakt de essentie het uiterlijk van de film. De plot die normaal tussen vorm en inhoud inzit als brug, snijd hij weg. Het is een unieke vorm van vertellen, die volgens mij enkel in animatie zou werken. Ik kan niet wachten op Subconscious Password.


Onderwerpen: , , , , , ,


1 Reactie

  1. Peter Cornelissen

    Dank Theo. Ik volg Landreth al een tijdje, maar heb toch zijn (voor)laatste film blijkbaar gemist. Zijn eerste werk kwam voort uit testten van de Maya software. In die tijd vond ik het leuk om zelf af en toe wat met 3D Studio Max te klooien (volledig op amateur basis uiteraard) vandaar dat the End ook al vroeg op mijn radar verscheen. Heb ook de VHS van Bingo nog die tijdens een Maya-workshop op het HAFF werd uitgedeeld… lang geleden :) Vond dat filmpje overigens op zichzelf niet parodistisch. Het is letterlijk de opname van het toneelstuk, met daarbij geanimeerde beelden. Op YT is ook nog wel een versie van het Bingo filmpje te vinden waarbij je dit originele toneelstuk nog in een fragment te zien krijgt, maar de kwaliteit is niet zo best. In welke mate deze theatergroep iets parodieert is natuurlijk ter discussie :)
    Lijkt me de belangrijkste reden om het HAFF weer te bezoeken dit jaar!


Reageer op dit artikel