Dromen versus de werkelijkheid
Tijd voor Linklater (3)

Linklater

Linklater maakte in de jaren negentig naam en enige faam, vooral dankzij het geliefde Before Sunrise (1995), maar in het decennium daarna werd Linklater een begrip in de Amerikaanse onafhankelijke cinema. Dit deels dankzij het meesterlijke vervolg Before Sunset (2004), en twee films die tegelijk op Sundance in première gingen in 2001. Nadat zijn poging tot een Hollywoodfilm, The Newton Boys (1998) matig werd ontvangen en presteerde aan de box office, koos hij voor de tegenovergestelde richting en maakte zijn twee meest experimentele films tot dan toe.

Waking Life (2001)

Linklater
Slacker (1991), maar dan wel goed uitgevoerd. Met andere woorden, weer een serie filosofische conversaties, of eigenlijk vooral monologen. Dit keer zijn die echter op zich interessanter, en creëren samen ook een overkoepelende blik op het bestaan. Bovendien vinden ze allemaal plaats in een droom van de naamloze hoofdpersoon, wat de willekeur van de gesprekken juist toepasselijk maakt. Er zit zelfs nog een versie van het koppel uit de Before reeks in, waarin ze elkaar wel hebben gevonden tussen de eerste twee films in. Maar wat Waking Life pas echt experimenteel maakt, is de destijds nieuwe digitale rotoscoop animatie. Elke persoon die een filosofie spuit, wordt door een andere animator geanimeerd, wat een levendige, steeds veranderende visuele stijl en passend dromerige sfeer oplevert.
★★★★☆

Tape (2001)

Linklater
Een heel ander soort film dan Waking Life, behalve dat ook deze Linklater bijna volledig uit conversatie bestaat. Is dit zijn eerste film over tijd en geheugen? Het zijn thema’s die in ieder geval in de Before vervolgen en Boyhood (2014) terugkomen. Tijd in de zin van hoe mensen door de tijd veranderen, of juist blijven vastzitten in het verleden, en hoe geheugen en de persoonlijke interpretatie/vervorming ervan daarbij een rol speelt. Tape is één lang gesprek in een kleine hotelkamer, tussen eerst twee en dan drie mensen, maar gaat vooral over hoe zij nu omgaan met een gebeurtenis van tien jaar daarvoor. Iedereen is voornamelijk met zichzelf en de eigen interpretatie van dat voorval bezig, en probeert controle over de collectieve herinnering te krijgen. De twee mannen zijn eigenlijk nog de jongens van toen in ouder geworden lichamen, terwijl de vrouw die er later bijkomt de enige lijkt te zijn die geestelijk gegroeid is. Linklater filmt de verbale confrontaties met digitale camcorders (toen net zo noviteit als de animatie in Linklater, zich puur richtend op de acteurs en de woorden die ze wisselen. Met deze groezelige beelden creëert hij een soort grimmige intimiteit die heel goed past bij het bronmateriaal, een toneelstuk van Stephen Belber.
★★★★☆

School of Rock (2003)

Linklater
Na dit duo experimenten maakte Linklater juist zijn meest commerciële film tot nu toe, en zijn minst persoonlijke. Is het toeval dat het achteraf gezien ook zijn succesvolste film blijkt te zijn? Niet dat het daarom een mindere film in zijn oeuvre is. Mike White, schrijver van Freaks & Geeks (1999) en recentelijk Enlightened (2011-13), schreef het script voor hoofdrolspeler Jack Black nadat hij hetzelfde gebouw als Black introk en daar zijn gedrag en muzieksmaak observeerde. Het resultaat is een film die op papier verschrikkelijk klinkt maar dankzij het talent van White, Black en Linklater toch werkt en een heerlijke ode aan de bevrijdende geest van rockmuziek is. Meer een showcase voor Black en de humor van White dan een herkenbare Linklater film, maar dat doet er niets aan af.
★★★★☆

Before Sunset (2004)

Linklater
Before Sunrise lijkt absoluut geen vervolg nodig te hebben, maar dat komt er wel en blijkt zowel Linklaters beste film als de sleutel tot zijn carrière te zijn. Negen jaar nadat Jesse en Celine in de eerdere film een dag en nacht met elkaar doorbrachten in Wenen, zien ze elkaar nu weer voor het eerst, in Parijs. Ze herinneren zich die eerdere ontmoeting allebei anders en zijn veranderd door de tijd en ervaringen. De twee zijn dat moment van toen gaan beschouwen als de grote verloren liefde van hun leven, de gemiste kans op een ander, mogelijk beter leven. Tegelijk zijn zij en hun gesprekken een stuk minder naïef romantisch en pretentieus dan in Before Sunrise, wat dit vervolg een scherper, realistisch randje geeft. Juist door dat doorleefde van de personages en hun romantische idealen maakt dat de film emotioneel meer resoneert. En echt cynisch wordt Linklater ook weer niet, want hoewel Jesse en Celine de zeepbel van romantisch verlangen doorprikken tijdens de film, blijft altijd de mogelijkheid van geluk als gevolg van dat verlangen hangen.
★★★★★


Onderwerpen: , , , ,


Reageer op dit artikel