Film Fest Gent (5): Langzaam maar zeker?
Over Jauja (2014) en From What is Before (2014)

24 oktober 2014 · · Filmfestival + Gent 2014 + Kritiek

Jauja

Slow cinema, volgens sommigen bestaat het al sinds Antonioni en Tarkovsky, volgens anderen is het een veel recenter fenomeen. Sinds een jaar of vijfentwintig is deze soort minimalistische films, met vaak veel long takes, weinig dialoog of verhaal, een steeds prominenter onderdeel geworden van het internationale arthouse filmcircuit. Waardoor ze niet meer weg te denken zijn van filmfestivals wereldwijd, en Gent vormt daarop geen uitzondering. Soms zijn de resultaten daarvan verschrikkelijk, soms spectaculair, en het blijft altijd de kunst op festivals om ze in te plannen. Je moet er immers, ongeacht de lengte van de film, wel de tijd en (mentale) ruimte voor nemen. Gelukkig lukte dat tweemaal met Jauja, de nieuwste van de Argentijn Lisandro Alonso, en de winnaar van het Gouden Luipaard op Locarno, From What is Before van de Filipijn Lav Diaz.

Jauja (2014)

Lisandro Alonso keerde dit jaar na zes jaar afwezigheid (een enkele short niet meegerekend) op het internationale podium en won prompt de FIPRESCI prijs op Cannes. Het is niet moeilijk te zien waarom. Jauja is haast een western te noemen, waarin Viggo Mortensen een Deense legerkapitein speelt in negentiende eeuws Argentinië. Die zijn veertienjarige dochter mee heeft gesleept naar de steppen van Patagonië. Eerst doet de film daardoor nog een beetje aan Werner Herzogs Aguirre (1972) denken, maar dan verdwijnt het tienermeisje met de eerste de beste leuke soldaat en zet Viggo de achtervolging in als John Wayne in John Fords The Searchers (1956).

Niet dat Jauja buiten deze basisgegevens enigszins op die films lijkt. Hoewel de manier waarop Mortensen steeds meer wordt verzwolgen door de harde, onherbergzame grasvlaktes, bergen en rotslandschappen wel zo uit een western van bijvoorbeeld Anthony Mann zou kunnen komen (zie voor meer daarover komende maand deel twee uit mijn nieuwe westernreeks, ‘Het beste van het westen’). Het surrealisme dat ter elfder ure de kop opsteekt zul je daarentegen niet in een klassieke western vinden. De beelden en sfeer die dit alles oplevert zijn op zich al genoeg voor een geweldige film, maar Alonso maakt daarbij ook nog eens fantastisch gebruik van kadrering en een 4:3 beeldverhouding.

Voortdurend zijn mensen in het beeld bezig met wat er zich buiten het beeld afspeelt, door hun blik of beweging, en de immense vlaktes krijgen door het kader paradoxaal genoeg juist iets claustrofobisch, een hel waaruit niet meer te ontsnappen is. Het kleurgebruik is mooi, waarbij de kleding van de mensen meestal sterk afsteekt tegen de hen omringende natuur, en Mortensen speelt zijn beste rol in jaren. Daarnaast trad hij ook op als producent en verzorgde de spaarzame muziek. Zijn samenwerking met Alonso blijkt voor beide partijen een zeer vruchtbare. En dan is er ook nog een behoorlijk vreemd einde dat je moet zien om te geloven.
★★★★½

From What Is Before (2014)


Lav Diaz staat er om bekend lange films te maken, en niet zo’n beetje ook. Een paar jaar geleden draaiden op het IFFR nog twee titels van ieder zes uur, enkele jaren daarvoor maakte hij het acht uur durende Melancholia (2008) en tien jaar geleden haalde hij met Evolution of a Filipino Family (2004) zelfs tien uur en drie kwartier. Eerder dit jaar draaide op het IFFR een relatief korte film van hem: Norte, the End of History (2013), met vier uur nog goed te doen. Daarnaast heeft die voor Diaz onkarakteristiek bewegend camerawerk, en bovendien in prachtige kleuren in plaats van zijn gebruikelijke zwart-wit palet. Op basis van mijn waardering voor deze film programmeerde ik zijn nieuwste in, From What is Before (2014), die weer vijf en een half uur duurt.

Helaas bleek dit een minder succesvolle ervaring te zijn. Een week slecht slapen en diverse allergieën maakten mij zo vermoeid dat ik bij de kenmerkend lange, statische en zwart-witte beelden van Diaz regelmatig wegdommelde. Zowel het historische verhaal als de grote groep personages drongen daardoor niet echt tot me door en halverwege de lange film moest ik in Diaz mijn meerdere erkennen en koos ik eieren voor mijn geld in de buitenlucht. Zonde, want wat ik wel zag en meekreeg zag er hier en daar mooi uit, met fijne belichting, beeldcompositie (of shots zoals in de trailer hierboven) en apart effect met de luchten op de achtergrond die daardoor af en toe lichte kleuren kregen. Mocht ik nog een keer de kans krijgen om de film te zien en dan zelf wat frisser zijn, dan zal ik die zeker aangrijpen.


Onderwerpen: , , , , ,


Reageer op dit artikel