Foreign Correspondent (1940) en Lifeboat (1944)
Alfred Hitchcock in de jaren 40

12 augustus 2014 · · Suspense Indien

Hollywood stond in het begin van de jaren 40 voor een belangrijk deel in het teken van de Tweede Wereldoorlog en ook Alfred Hitchcock deed wat dat betreft een duit in het zakje. In de eerste helft van het decennium regisseerde hij twee films waar de oorlog een centrale rol inneemt. Het zijn films die volstrekt van elkaar verschillen en door de jaren heen qua naamsbekendheid wat hebben ingeboet, maar als fragmenten van een zeer broeierige periode zeer interessant.

Foreign Correspondent speelt zich vlak voor het uitbreken van de oorlog af en is behalve een typisch vroeg voorbeeld van een echte Hitchcock suspense film ook zeer zeker propaganda. De filmkijker – zeker de Amerikaanse – krijgt een hele dikke waarschuwing voor het dreigende gevaar van een wereldwijde oorlog. Toegegeven, uit niets blijkt in Foreign Correspondent dat de Nazi’s tot de meest brute daden in staat waren, maar dood en verderf sluimert constant in de achtergrond zei het vaak met een licht komische noot. De ietwat houterige Joel McCrea speelt een luie journalist die er in Europa op uit wordt gestuurd de dreiging van oorlog te onderzoeken en vrijwel direct belandt hij in een avontuur met dubbelagenten en ander moorddadig gespuis.

Voor de Nederlandse kijker is Foreign Correspondent extra de moeite aangezien een belangrijk deel van de film zich afspeelt in en rondom Amsterdam. Het mondt uit in een fantastische sequentie die begint met een moordaanslag op een regenachtige en met paraplu’s gevulde trap en vervolgens leidt naar molens op het platteland. Het zijn minuten waarin Hitchcock laat zien waarom hij zo’n meester is in het filmen van spanning en actie ondanks dat het fonetisch uitgesproken Nederlands pijn aan de oren doet. Naast deze sequentie is ook de climax ijzersterk en zeker voor die tijd qua effecten behoorlijk indrukwekkend. Dat de film heden ten dage niet al te vaak meer wordt genoemd als een ware Hitchcock klassieker heeft allicht te maken met de wat gedateerde moraal aangezien net als in bijvoorbeeld The Great Dictator uit hetzelfde jaar er in de slotminuten ietwat laconiek met de oorlog wordt omgegaan en men in die tijd geen idee had wat voor verschrikkelijke jaren zouden volgen. Maar als vermakelijke spionagethriller werkt Foreign Correspondent erg goed.

in 1944 was het veel duidelijker in wat voor staat de wereld zich bevond en Hitchcock greep het aan om het behoorlijk intelligente en razend knap gemaakte Lifeboat uit te brengen. Het meest fascinerende aan de film is dat het voor de volle 97 minuten zich afspeelt op een kleine reddingsboot waar een paar overlevenden van een bootramp zich begeven. Onder deze groep mensen bevinden zich uiteenlopende figuren waaronder onder meer een gevatte journaliste, een stoere arbeider en een Nazi waardoor er een nagelbijtende psychologische oorlog ontstaat en Hitchcock laat zien tot wat voor primitieve daden de mens in staat is. Hitchcock zou filmtechnisch gezien het idee van één locatie perfectioneren met films als Rope (1948) en Rear Window (1954), maar Lifeboat is ondanks de zo beperkte bewegingsruimte ook al een schoolvoorbeeld van hoe een film te schrijven en te regisseren zonder ook maar een seconde verveling. En de altijd zo beroemde cameo van Hitchcock is even hilarisch als ook simpel en doeltreffend.

Hitchcock mag er bij sommigen om bekend staan niet al te netjes met vrouwen om te gaan in zijn films – zeker zijn latere duistere psychologische werk wordt aangehaald – maar net als het eerder door mij besproken The Man Who Knew Too Much (1934) kent ook Lifeboat zeer sterke vrouwelijke personages. Tallulah Bankhead is echt de ster van de film en ze spat werkelijk van het scherm met talloze gevatte en snedige opmerkingen. Haar acteerwerk is van eminent belang, maar ook de kracht van het script valt niet te onderschatten. Naast enkele puur visuele trucjes valt of staat Lifeboat met de dialogen en deze dragen ontegenzeggelijk bij aan de humor en zeer zeker de spanning. En voor een film die gemaakt is in een tijd dat de wereld nog midden in een oorlog zat is Lifeboat verbazingwekkend subtiel en humaan. Latere oorlogsfilms zouden Nazi’s vaak afschilderen als volstrekt onsympathieke moordenaars, maar in Lifeboat is het personage in kwestie eentje met meerdere lagen en net als de andere inzittenden iemand die koste wat kost wil overleven. En net als Foreign Correspondent eindigt de film met een moralistische uitsmijter, maar omdat de ruime anderhalf uur ervoor zo ontzettend vermakelijk en knap gemaakt is neem je deze boodschap maar al te graag voor lief. Hitchcock mag dan als filmmaker zich niet al te veel met politieke vraagstukken bemoeid hebben, hij gebruikt het grote verhaal van de Tweede Wereldoorlog wel tot twee keer uitstekend toe als kapstok voor twee typerende en misschien ietwat vergeten titels.


Onderwerpen: , , , ,


1 Reactie

  1. Kaj van Zoelen

    Wel maf inderdaad dat je soms van dat fonetische Nederlands met een duidelijk Engels accent hebt in Foreign Correspondent, maar soms ook Nederlandse acteurs ertussendoor die wel echt Nederlands praten, terwijl het hotelpersoneel er doodleuk Duits tegenaan gooit. En dan heb je ook nog dat meisje in dat dorp dat voor de hoofdpersoon vertaalt maar vervolgens in een soort eigen bedachte, Scandinavisch klinkend, brabbeltaaltje tegen de Hollandse politie praat… Wel vermakelijk, al die verschillende vormen ‘Nederlands’ bij elkaar. :)


Reageer op dit artikel