Heavy Metal (1981)
Animatie voor niet zo jonge kijkers

9 maart 2014 · · Kritiek + Was Getekend

Grof gezegd wordt animatie altijd in een adem genoemd met familiefilms, in het bijzonder gericht op kinderen en jonge tieners. Toch zijn er in de loop der decennia ook behoorlijk veel animatiefilms gemaakt die gericht zijn op oudere tieners en volwassenen en dan heb ik het niet over pornografische genres als het Japanse hentai. De meest klassieke en bekende naam binnen het volwassen animatie-genre is wellicht Ralph Bakshi die met films als Fritz the Cat (1972) zich geheel richtte op een ouder publiek met grof taalgebruik, veel naakt en andere volwassen thematiek. Maar de animatiefilm met volwassen thema’s die mij altijd het meest heeft gefascineerd is het Canadese Heavy Metal.

Heavy Metal is een zogenaamde portmanteau-film, ook wel anthology geheten. De film bestaat uit negen korte verhalen die zich allemaal rond een groot thema afspelen. In dit geval is het omvangende verhaal een mysterieuze groene bol die voor dood en verderf zorgt. Een jong tienermeisje wordt thuis met de bol geconfronteerd en moet een voor een de verhalen ondergaan. Deze verhalen zijn allen zeer fantastisch van aard en schatplichtig aan onder meer science fiction en horror. Denk aan een futuristisch en sleazy New York, parallelle werelden, allerhande monsters en godinnen. En constant is daar de groene bol in de buurt die de katalysator is van al het geweld en menselijk onvermogen, de vergelijking met de machtige monoliet uit 2001: A Space Odyssey (1968) is nooit ver weg en meer dan eens brengt de film directe visuele hommages aan deze klassieker.

Heavy Metal is een selecte verzameling adaptaties van korte verhalen die verschenen in Heavy Metal magazine, een stripreeks die midden jaren 70 ontstond en populair werd vanwege de knap getekende verhalen met een fantastische en erotische insteek. Dit is zeker ook het geval in de film, vrouwelijk voluptueus naakt is er alom tussen alle curieuze wezens en werelden. Het is natuurlijk zeer verleidelijk om de film als seksistisch weg te zetten, maar ik vergeef het de makers graag omdat het a) ontzettend pulpy is en een echt serieuze toon ontbreekt en b) omdat de naaktscènes vrijwel altijd ook echt een functie hebben als in dat het de vrouw verder helpt in haar queeste. Het is ontegenzeggelijk ook exploiterend maar op een charmante manier.

De makers achter Heavy Metal liegen er niet om. De film is geproduceerd door niemand minder dan Ivan Reitman die later in de jaren 80 een mega-hit zou scoren met Ghostbusters (1984) en een van de schrijvers van de originele korte verhalen is Dan O’Bannon die ook onder meer de scripts heeft geschreven van Alien (1979) en Total Recall (1990) waarbij zeker bij laatstgenoemde de gewelddadige en volwassen thema’s van Heavy Metal duidelijk zichtbaar zijn. De stemmen worden onder meer verzorgd door inmiddels en te vroeg overleden komische helden als John Candy en meest recentelijk nog Harold Ramis. De humor van Heavy Metal is in tegenstelling tot de humoristische films die deze lui later in de jaren 80 zouden creëren van een vrij duistere aard, denk aan criminelen die op de achterbank van een taxi met een merkwaardige lichtmachine aan hun eind komen of twee buitenaardse wezens die zich vergrijpen aan een gigantische lading cocaïne-variant.

Een ander zeer belangrijk en winnend aspect van Heavy Metal is het gebruik van muziek. Naast een zeer sfeervolle originele score van Elmer Bernstein zit de film propvol met rockplaten van bands die destijds erg populair waren. Geen heavy metal perse maar toch bekende namen als Black Sabbath, Journey en Devo. Het geeft de film een extra unieke uitstraling en past ook perfect bij de beelden.

Vanwege de opzet van de film, het gratuite geweld en de aandacht voor expliciet vrouwelijk naakt is Heavy Metal zeker niet voor iedereen en ook de animatie-stijl is er eentje die voor sommigen allicht als te rauw en weinig subtiel over zal komen. Dit is ver verwijderd van de CGI-animatie die we nu gewend zijn en net als de door Theodoor Steen besproken Als je begrijpt wat ik bedoel (1983) is het soms wat klunzig geanimeerd, maar de details van de verschillende verhalen en zeker de wonderlijke werelden zijn fascinerend. Heavy Metal leent zich daarom ook bij uitstek om in plaats van de volledige film gewoon eens flink de tijd te nemen een los verhaal te bestuderen en alle nuances te ontdekken. Vrijwel alle losse verhalen kennen een speelduur van zo’n 10 minuten, dus qua tijd hoef je er niet veel energie in te steken. Heavy Metal is ook echt zo’n film waarbij zo’n beetje ieder ander persoon een favoriet kort verhaal lijkt te hebben, zo afwisselend zijn ze. Het is in ieder geval een animatiefilm waar ik altijd met het grootste plezier naar terugkeer, noem het een guilty pleasure of licht vergeten cultfilm: het is hoe dan ook een tamelijk unieke titel binnen het animatie-genre die een volstrekt andere doelgroep dient dan te doen gebruikelijk en ver verwijderd is van de o zo populaire Disney-films.


Onderwerpen: , , , , , , , , , , , ,


Reageer op dit artikel