Het beste van de jaren 60 (1/3)
De top 15 van Salon Indien (1/2)

Once Upon a Time in the West (1968)

Zoals inmiddels te doen gebruikelijk wordt een themamaand die een bepaald decennium beslaat afgesloten met toplijstjes. Voor de jaren 60 heeft de SI-redactie haar top 15 samengesteld die over twee dagen wordt geplaatst. Afsluitend zullen de redactieleden nog een aantal persoonlijke favorieten bespreken. We beginnen met de nummers 15 t/m 8.

15. Night of the Living Dead (George Romero, 1968)

Night of the Living Dead is de verbindende schakel tussen de Haïtiaanse voodoo-zombies van I Walked With a Zombie (1943) en de zijnen, en de meer moderne zombiefilm, die uitgevleesd zou worden in sequel Dawn of the Dead
(2004)
. Night of the Living Dead is dus vooral een overgangsfilm; een film met potentie die niet volledig wordt waargemaakt, maar die zijn klassieke status enkel al verdient vanwege de dingen die de film nieuw doet.

Zo pakt de film op effectieve wijze elementen van de “atomic creature feature”, inclusief meteorieten en geestdode massa’s die de protagonisten belagen, en combineert deze aan een modernere onvrede, met de gewelddadige trauma’s van Vietnam, en het woekerende racisme in Amerika. De verschuiving van campy drive-in vermaak naar een meer bloederige variant, en de poging om een laag budget te verenigen met politieke ideeën werden niet eerder zo sterk uitgevoerd als in Night of the Living Dead.
-Theodoor Steen-

14. Once Upon a Time in the West (Sergio Leone, 1968)

De ultieme western. Niet zozeer omdat het de beste is, maar omdat Leone zo ongeveer alle thema’s, archetypes en iconografie van de Amerikaanse western in één film heeft gestopt, en de westernmythe mythischer dan ooit maakt. De familie van pioniers, de hoer met een gouden hart, de revolverheld, de trein en vrouw uit het oosten als symbool voor de vooruitgang waar de pioniers en revolverhelden voor gewerkt en gevochten hebben maar die een nieuwe wereld met zich meebrengt waarin voor hun geen plaats is. Zoals wel meer westerns uit deze tijd een ode aan een verloren gaande (filmisch) westen. Tegelijk is de film de vervolmaking van Leone’s eigen stijl en daarmee eigenlijk van de Italiaanse western. Met behulp van de prachtige muziek van Morricone maakt Leone van de western een visuele opera, met extreem wijde landschappen en close-ups van gezichten als aria’s en de shootout als de dikke dame die zingt aan het eind.
-Kaj van Zoelen-

La battaglia di Algeri

13. La battaglia di Algeri (Gillo Pontecorvo, 1966)

Er zijn maar weinig docu-drama’s die zo inslaan als La Battaglia di Algeri. Het is een intens internationaal project van een Italiaanse regisseur, een hele dikke link naar de Franse geschiedenis en het duistere kolonialisme in zijn algemeenheid en zich afspelend in Algiers. Destijds was de spiegel op de het brute Franse beleid in Algerije een flinke klap in het gezicht en nog steeds weet de film de juiste snaar te raken. Mede vanwege de genuanceerde benadering werkt het – de gewelddadige en dodelijke kant van zowel de Franse kolonialisten als de FLN wordt zonder scrupules in beeld gebracht – en het is allemaal wonderschoon gefilmd. Maar misschien het sterkste argument om de film tot een van de betere van het decennium te noemen is dat het bovenal een ontzettend enerverende en spannende film is, eentje die zo’n beetje alle huidige actiefilms in het verdomhoekje zet. La Battaglia di Algeri is zowel politiek als filmisch en verhaal-technisch een absolute klassieker.
-Erwan Ticheler-

12. Otto e Mezzo (Federico Fellini, 1963)

Vriend en vijand is het over de filmische kwaliteiten van Otto e Mezzo wel eens. Maar of de film ook raakt, dat is een andere kwestie. La dolce vita (1960) nodigt wellicht meer uit tot herkenbaarheid, en heeft met de slotscène bovendien een gevoelig moment dat een snaar raakt. Otto e Mezzo is de schijnbare levensvreugde lang voorbij, en stort zich vol op de openlijk beleden midlife crisis. In een filmtaal die stream-of-consiousness benadert volgt de psychoanalyse; van jeugdherinneringen, verboden verlangens, van fantasieën, en van de verstikkende realiteit. Aan de kijker daar kaas van te maken. Veel belangrijker dan de conclusies is de oogverblindende rit zelf. Als weinig andere films biedt Otto e Mezzo een esthetische ervaring, die ook puur op schoonheid kan verbluffen. Aangevuld met de subtiele rijkdom aan betekenis binnen de ontleding van het personage Guido, en daarmee Fellini, ontstaat een melancholische, ontroerende beeldenpracht.
-Rik Niks-

Dr.Strangelove

11. Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb (Stanley Kubrick, 1964)

Hoe die het doet, doet die het maar Stanley Kubrick bleek met Dr. Strangelove in staat misschien wel de meest komische film aller tijden te maken over een ontzettend depressief onderwerp: mondiale nucleaire destructie. Gemaakt in een tijd dat de wereld werkelijk onder hoogspanning stond en de twee wereldmachten elkaar probeerden af te bluffen, was daar ineens Dr. Strangelove. Een film die bomvol zit met legendarische one-liners die worden uitgesproken door werkelijk briljante acteurs als Sterling Hayden en Peter Sellers die drie rollen speelt. Maar laat ik het even persoonlijk maken en stellen dat misschien wel mijn favoriete acteerprestatie aller tijden in deze film zit met George C. Scott. Zelden heb ik zo’n hilarische rol gezien en Scott weet het subliem te vertolken. Daarbij komt dat de film vol zit met krankzinnige dolkomische seksuele verwijzingen en perfect werkt als ultiem bizarre double-bill over het fatale nucleaire thema met het verder ook uitstekende doch bloedserieuze Fail-Safe (1964).
-Erwan Ticheler-

10. Il deserto rosso (Michelangelo Antonioni, 1964)

Antonioni’s eerste film in kleur en meteen een schot in de roos. Was zijn vervreemdingstrilogie al vernieuwend qua cinematografie en composities, de gekleurde beelden en invulling hiervan zijn de kers op de taart in de regisseur zijn oeuvre. Alle keuzes in deze film passen precies in dat wat er in het verwarde, vervreemde en daarmee in crisis verkerende hoofd van Monica Vitti omgaat. Wat voor de beeldtaal geldt, geldt ook zeker voor het kleurgebruik, namelijk dat de functie hiervan niet altijd meteen te duiden valt. Alleen dit gegeven al maakt dat Il deserto rosso fascineert en herkijk steeds weer nieuwe inzichten op kan leveren. Antonioni benut alles wat het medium cinema te bieden heeft optimaal om zijn boodschap te verpakken en weet daarbij constant de kijker te prikkelen. Een unieke filmervaring en een feestje voor menig puzzelaar.
-Hendrik de Vries-

La dolce vita

09. La dolce vita (Federico Fellini, 1960)

Roger Ebert beschrijft in zijn ode aan La Dolce Vita mooi hoe zijn blik op Marcello gedurende decennia steeds veranderde. Van de bewondering in 1960, de herkenning in 1970, het misprijzen in 1980 en de sympathie in 1990 tot uiteindelijk de conclusie dat ‘the sweet life’ niet bestaat, maar we daar allemaal voor onszelf achter moeten komen. Tegenwoordig past La Dolce Vita ironisch genoeg naadloos met James Dean, Breakfast at Tiffany’s (1961) en Marilyn Monroe in een rijtje dat de populaire hang naar een glamoureus verleden verbeeldt. Toch zou de film allang vergeten zijn als het zich zonder de rol van Mastroianni moest stellen. Na de eerste opwinding over de stijlvolle achtbaan die Marcello’s leven lijkt, blijft toch vooral de tragische stuurloosheid bij. 40 jaar kijkervaring met La Dolce Vita heb ik nog lang niet, maar ik kan me alles voorstellen bij de woorden van Ebert. Een film om een heel leven mee te dragen.
-Rik Niks-

08. Les demoiselles de Rochefort (Jacques Demy, 1967)

Geen genre heeft zo’n patent op onbekommerd levensplezier als de musical, en weinig musicals die dit zo elegant uitdragen als Jacques Demy’s Les Demoiselles de Rochefort. Zelfs een gruwelijke moord is bovenal een opmaat naar een volgend vrolijk dansje. De Franse vakantiesfeer zit er in goed in in dit badplaatsje en in retrospectief maakt de jaren 60 touch het allemaal nog wat idyllischer. Voor de ondeugende amoureuze verwikkelingen rond tweelingzussen Deneuve en Dórleac wordt net uit een ander vaatje getapt dan we van de Amerikaanse musical kennen. Wat gewaagder en sensueler dan de muffe romantiek uit Hollywood. Jaren 60 Stijlvol met een hoofdletter S; escapisme bij uitstek.
-Rik Niks-


Onderwerpen: , , , , , , , , , , , , ,


Reageer op dit artikel