Het beste van de jaren 60 (2/3)
De top 15 van Salon Indien (2/2)

Hoe vertaalt de explosie van Europese art house films zich in Salon Indiens overzicht van het beste van de jaren 60? Met welke films is Hollywood vertegenwoordigd? Welke regisseurs scoren de meeste vermeldingen? Hoe doet de typische genrecinema het? Lees het allemaal in het vervolg van Salon Indiens top 15 van de jaren 60: vandaag de nummers 7 tot en met 1.

07.Le Trou (Jacques Becker, 1960)

Ontsnappen uit een gevangenis is al veelvuldig als thema aan de orde gekomen in de filmgeschiedenis. Gelauwerde films als The Shawshank Redemption (1994) of Escape from Alcatraz (1979) spreken hierin tot de verbeelding. Toch is de met afstand beste film in dit genre in de prille jaren 60 al gemaakt door Jacques Becker. Le trou verhaalt over vijf celgenoten die met engelengeduld een ontsnapping voorbereiden. Deze voorbereiding en uiteindelijke uitvoering zijn zenuwslopend dankzij een duidelijke focus van de filmmaker die op claustrofobische wijze de belevingswereld van de gevangen weet vast te leggen. Een belevingswereld waarin ook bijzonder goed gespeeld kan worden als je bedenkt dat één van de acteurs zelf betrokken was bij de ontsnappingspoging, die uiteraard op waarheid is gebaseerd. Zonder meer één van de spannendste films uit dit decennium.
-Hendrik de Vries-

06. L’année dernière à Marienbad (Alain Resnais, 1961)

Orgelmuziek. Eindeloze gangen in barokke stijl. Twee geliefden. Beeld en voice-over lijken niet altijd overeen te komen en al snel lopen heden, verleden en herinneringen door elkaar heen. Als kijker de uitdaging om hier een touw aan vast te knopen en de vraag te beantwoorden: Wat is er gebeurd vorig jaar in Marienbad? Of deze vraag voldoende beantwoord kan worden staat los van de filmervaring die overweldigend is. De lange trage shots, de afstandelijkheid, het spel met tijd, ruimte en het mysterie maken van L’année dernière a Marienbad een waar meesterwerk wat tijdens maar ook zeker na afloop blijft fascineren.
-Hendrik de Vries-

05. Persona (Ingmar Bergman, 1966)

Persona is Bergman’s meest geslaagde verbeelding van de existentialistische crisis. Nu eens geen God of een moeilijke relatie die het bestaan bevraagt. Nee, in Persona is het de confrontatie met het zelf. Het ‘sociale masker’ versus de dierlijke zijde van de persoonlijkheid. In de delicate balans die tussen beiden gevonden moet worden, verbeelden verpleegster Alma en actrice Elisabeth doorgeslagen uitersten. De stilte van Elisabeth is een rigoureus afwijzen van de sociale rol. Een, letterlijk, ophouden te acteren. Uit Alma is alle energie en ambitie gesijpeld. Haar dierlijke zijde verwaarloosd, ten faveure van de sociale rol van zorgzame verpleegster. Natuurlijk verbeelden beiden de gespletenheid van één persoonlijkheid, zoals Bergman herhaaldelijk visueel illustreert. Zo’n abstract concept vraagt een abstracte vorm. Persona is daardoor de minst conventionele film uit Bergman’s oeuvre, en zelfs binnen de filmgeschiedenis een one of a kind.
-Rik Niks-

04.The Wild Bunch (Sam Peckinpah, 1969)

De western was enkele decennia lang de primaire manier om de Amerikaanse mythe-ideologie aan het volk over te brengen. In de jaren zestig kwam daar verandering in. Met de opkomst van de tegencultuur en de demoralisatie door de oorlog in Vietnam nam de behoefte aan en geloofwaardigheid van die mythe flink af. De western reageerde hierop door het mythische Amerikaanse westen veel amoreler en gewelddadiger af te beelden dan voorheen, en Peckinpah ging voorop in die strijd. Hij draaide een aantal van de populaire mythische narratieven om, waardoor o.a. de Amerikanen de ongewenste wilden zijn die een gevaar voor de gemeenschap vormen en maakte van de shoot-outs lange geweldsorgieën, die zowel prachtig als vreselijk om te aanschouwen zijn (geïnspireerd door tv-beelden van de oorlog in Vietnam). De Amerikaanse western was nooit meer hetzelfde.
-Kaj van Zoelen-

03. Psycho (Alfred Hitchcock, 1960)

Een klassieke psychologische thriller die misschien wel de meest iconische film is van ‘s werelds meest iconische filmregisseur. En dan is daar die scène, misschien wel de beroemdste scène uit de filmgeschiedenis; een scène die tegelijkertijd mensen bang maakte om te douchen én de verrassingen van de film Psycho verpestte voor komende generaties. Nu Psycho zo’n reputatie heeft als gedoodverfde klassieker zou je bijna vergeten hoeveel lef Hitchcock toonde tijdens het maken van de film. Het hoofdpersonage op nog niet eens de helft van de film het hoekje om laten gaan, en vervolgens het gewicht verschuiven naar de man die haar dood in de doofpot probeert te stoppen. En dan de psychoseksuele en gewelddadige subtekst, die voor een film van een gerenommeerd filmmaker hier en daar erg de grenzen van het toen toelaatbare opzoekt.

Psycho bevat veel meer klassieke scènes, met niet in de laatste plaats de wegzakkende auto in het moeras als voorbeeld. Niet voor niets is de film enorm invloedrijk geworden, ook in kunstprojecten als 24-Hour Psycho en van Sant’s remake. Ook het horrorgenre heeft veel te danken aan de film, dankzij de vele vervolgen, maar ook vanwege het feit dat dit een van de grondteksten is van de slasherfilm. Misschien wel de invloedrijkste horrorfilm ooit.
-Theodoor Steen-

02. The Good, The Bad & The Ugly (Sergio Leone, 1966)

Aan de ene kant is deze derde western van Leone cartoonesk en stripachtig en ver verwijderd van historisch realisme. De magnifieke introductie van de drie titelpersonages maakt dat meer dan duidelijk, en menig snob zal daar naar wijzen als hij of zij zegt de “authentieke oude Amerikaanse western” te prefereren. Aan de andere kant deed Leone uitgebreid onderzoek en ontzettend veel moeite om de setting en aankleding zo historisch authentiek mogelijk te maken. Het is eigenlijk een wonder dat deze twee impulsen zo mooi samenkomen in Leone’s populairste film, die tegelijk werkt als komische pulp westernavontuur en als trieste beschouwing van de tragische verwoesting van de Amerikaanse burgeroorlog. Leone’s stilistische ontwikkeling past perfect bij beiden.
-Kaj van Zoelen-

01. 2001: A Space Odyssey (Stanley Kubrick, 1968)

Ondanks dat we bij Salon Indien wijdverspreide voorkeuren hebben als gaat om cinema, was er bijna unanieme consensus over wat nu werkelijk de beste film van de jaren 60 is, en dat is Stanley Kubricks 2001: A Space Odyssey. Een werkelijk ongekend epische, spectaculaire en baanbrekende science-fiction film die ondanks dat de film inmiddels bijna 50 jaar oud is nog steeds staat als een huis als het gaat over special effects. Maar de film is veel meer dan dat, het is een genot voor het oog en oor met schitterende shots van een toen nog volstrekt onbekend universum en duizelingwekkende scènes in ruimteschepen die net zo complex zijn als een kunstwerk van Escher gekoppeld aan klassieke muziek die nu niet meer los kan worden gezien van ruimtevaart. De sterrenpoort-sequentie is nog steeds een van de meest uitzinnige en psychedelische minuten aan film, waarbij de culturele erfenis zelfs zo ver is gegaan dat het met verbluffend effect synchroon is te bekijken met Pink Floyds ‘Echoes’. Het is zeker DE film die van tot dat moment pulpy genrecinema in een klap kunst maakte. Je komt echt superlatieven tekort bij het prijzen van 2001: A Space Odyssey – laat staan bij een kleine ode als deze – maar je mag bijna wel vaststellen dat het de ultieme audiovisuele filmische ervaring is die ooit een bioscoopzaal heeft aangedaan en met recht onze favoriet van het decennium.
-Erwan Ticheler-


Onderwerpen: , , , , , , , , , , , , ,


4 Reacties

  1. Peter Cornelissen

    Bij het samenstellen van mijn jaren 60 lijstje kwamen drie namen aan de top die elk ook meerdere films hadden die aanspraak maakte op een plaatsje in de lijst: Resnais, Antonioni en Shinoda. Ik denk ook dat zij juist in dit decennium hun beste en meest invloedrijke werken maakte. Door de strakke zwart-wit composities tegelijkertijd ultra-modern en tijdloos en de definitie van de jaren 60 stijl.

    Heb uiteindelijk een top 15 gemaakt met één film per regisseur:

    Année Dernière à Marienbad, L’ (1961)
    Notte, La (1961)
    Shinjû: Ten no Amijima (1969) Double Suicide
    Ma Nuit chez Maud (1969)
    2001: A Space Odyssey (1968)
    Seppuku (1962)
    Marketa Lazarová (1967)
    Dolce Vita, La (1960)
    Démanty Noci (1964) Diamond of the Night
    Playtime (1967)
    Bande à Part (1964)
    Dillinger È Morto (1969)
    Csend és Kiáltás (1967) Silence and Cry
    Vecher Nakanune Ivana Kupala (1968) the Eve of Ivan Kupalo
    Iyulskiy Dozhd (1966) July Rain

  2. Kaj van Zoelen

    Wat zijn die andere films van Resnais (net overleden overigens), Antonioni en Shinoda? :)

  3. Peter Cornelissen

    zo is dat even klote nieuws zeg. dat je dat zo “btw” kan zeggen van een van de beste regisseurs allertijden…

    Muriel ou Le Temps d’un Retour en La Guerre Est Finie stonden nog hoog genoteerd voor Resnais jaren 60

    Kawaita Hana en Ansatsu voor Shinoda

    Blowup, Il Deserto Rosso, L’Eclisse en L’Avventura voor Antonioni

    Veel daarvan zeker ook'” top10 materiaal” wat mij betreft

  4. Peter Cornelissen

    overigens zou Yoshida ook tussen deze drie filmmakers moeten staan… maar mijn favoriete films van die stilistisch verwante regisseur liggen blijkbaar allemaal in de jaren 70…

    voor Joen en Eros Plus Massacre zou hij het zeker toch verdienen, maar die eerste vind ik dus nét niet zo sterk als alle andere genoemde werken en die laatste moet ik nog steeds eens herzien (of liever: zien in de langere, onversneden versie) want het lukte me de eerste keer niet een goede band met de film te krijgen, terwijl ik het wat beeld betreft, en in ambitie, toch met alle bronnen wel eens kan zijn dat die film zijn magnus opus is… en overall verkies ik Yoshida boven Shinoda.


Reageer op dit artikel