Het beste van de jaren 60 (3/3)
De persoonlijke favorieten

Le Samourai (1967)

Naast de top 15 van de jaren 60 die we gisteren en eergisteren plaatsten hebben de redacteuren van Salon Indien tevens een persoonlijke favoriet ingediend die de eindlijst (net) niet wist te halen. Voor de gelegenheid worden deze favorieten in het zonnetje gezet. Welke, wellicht relatief onbekende, favoriet uit dit decennium zou jij aan willen dragen?

Le Samouraï (Jean-Pierre Melville, 1967)

Het viel niet mee om een persoonlijke favoriet te kiezen die niet in de gezamenlijke lijst stond en uiteindelijk heb ik gewikt en gewogen tussen misschien wel de twee meest coole films aller tijden. Yojimbo (1960) werd het net niet, in plaats daarvan wil ik Le Samouraï in het zonnetje zetten. Dit is Melville op zijn minimalistische en gestileerde best, een film die bijvoorbeeld de eerste 10 minuten geen dialoog kent en het heeft Alain Delon die als Jef Costello een onderkoelde huurmoordenaar speelt. Dit is ook typisch zo’n film die zonder dat je het echt doorhebt talloze kopieën en/of hommages kent. Het minutieuze politie-onderzoek kennen uit zoveel latere films, Jeff Costello hebben we in talloze andere gedaantes gezien en zelfs een erkende klassieker als The French Connection (1971) kent een zeer beroemde achtervolgings-sequentie die eindigt in een metro: een sequentie die regelrecht uit Le Samouraï komt. Maar de overlevering daar gelaten is Le Samouraï van zichzelf al briljant en onvergetelijk genoeg en behoort naar mijn idee zeker tot de grote films van het decennium.
-Erwan Ticheler-

Confessions of an Opium Eater (Albert Zugsmith, 1967)

Met bronmateriaal Confessions of an English Opium Eater van Thomas de Quincy heeft exploitationmeester Albert Zugsmiths Confessions of an Opium Eater weinig meer van doen. Het is sowieso moeilijk te beschrijven waar de film over gaat of tot welke categorie hij behoort. Confessions of an Opium Eater bevind zich met plezier in een filmisch niemandsland, ergens tussen exploitation, klassieke commerciële avonturenfilm en avant-gardeproject in. Vincent Price speelt een soort kruising tussen een scheepskapitein, een typische Vincent Price-antiheld en James Bond, en krijgt het aan de stok met vrouwenhandel in Chinatown. Racistische Fu-Manchu-stereotypen en typische (vroege) exploitation vol vrouwen in kooigevechten en dwergprostituees worden afgewisseld met surrealistische scènes vol poëtisch slowmotion, expressionistische belichting en een experimentele soundmixing. De weelderige beeldtaal en het fijne surrealisme lijken soms per ongeluk ontstaan, en juist de onduidelijkheid of de filmmakers zich bewust zijn van de potentiële poëzie die ze in handen hebben geeft Confessions of an Opium Eater extra cachet. Het is even makkelijk een zaak te maken voor de film als camp, trash, avant-garde en zelfs kunst. De ongrijpbaarheid maakt de film de moeite van het opzoeken waard.
-Theodoor Steen-

Komissar (1967)

Komissar (Aleksandr Askoldov, 1967)

Aleksandr Askoldov is een eendagsvlieg. Slechts één film op zijn cv, en zelfs die is maar ter nauwernood ontdekt, decennia na de productie ervan. De late jaren 60 waren in de Sovjet Unie een tijd dat de censuur welig tierde. Een verbod was ook het lot van het politieke Komissar, waarin een vrouwelijke commandant tijdens de burgeroorlog intrekt bij een Joods gezin om te bevallen. De impact van oorlog op moegestreden soldaten en onder de voet gelopen bevolking, wordt vooral in poëtische metaforen verteld. Het gebruik van geluid is hierin belangrijk, betekenis gevend door eerder symbolisch met de beelden te matchen, dan op een realistische manier. De prachtige cameravoering in widescreen zwart/wit doet je verwonderen dat dit een debuutfilm is, die nooit opvolging heeft gekregen.
-Rik Niks-

West Side Story

West Side Story (Robert Wise & Jerome Robbins, 1960)

Ik zal een jaar of zeven, misschien acht zijn geweest. Op een dag keken we in de klas West Side Story. De scènes met het gevecht en de confrontatie tussen Rita en de Jets mochten we niet zien, die werden doorgespoeld. Ik geloof niet dat de rest van de klas er veel aan vond, in ieder geval niet de vrienden met wie ik omging. Maar ik was betoverd en liet mijn ouders de film vrij snel nog eens huren zodat ik hem in zijn geheel kon zien. Achteraf gezien was dit misschien wel de eerste keer dat ik een band had met een film (die niet getekend was en door Disney uitgebracht), een band die ik jarenlang vergeten was totdat de film in 2012 gerestaureerd werd. Toen schreef ik een uitgebreide recensie, over die band door de jaren heen en waarom in mijn ogen West Side Story ook nog steeds een fantastische film is, die je kunt lezen door hier te klikken.
-Kaj van Zoelen-

The Innocents (1961)

The Innocents (Jack Clayton, 1961)

Mogelijk één van de engste films ooit gemaakt. The Innocents begint net zo onschuldig als de jonge hoofdrolspelers lijken. Hun nieuwe gouvernante Miss Giddens doet dezelfde observatie wanneer ze kennismaakt met het jonge meisje Flora en haar broertje Miles, die net van school gestuurd is. Al snel bemerkt Miss Giddens rare trekjes bij beide kinderen, zo doet Miles bijvoorbeeld toespelingen die nogal ongepast zijn en lijken de kinderen geheimen te delen en te bespreken. Daarnaast ziet de kersverse gouvernante regelmatig verschijningen van voor haar onbekende personen. Al snel blijken het huis en de kinderen een lugubere historie te kennen.

Wat deze film onderscheidt van menig ander psychologische horrorfilm is het minimale gebruik van schrikeffecten. Het is vooral de sfeer, belichting en muziek die maakt dat wanneer er iets engs gebeurt dit door een goede opbouw of onverwachte invalshoek veel indruk maakt. Ook gebruikt de filmmaker een aantal slimmigheden zoals het plaatsen van gestaltes, veelal standbeelden, in bijna elk shot, wat maakt dat je erg op je qui-vive bent als het gaat om mogelijke geestverschijningen. Een prachtig geschoten film die bijzonder effectief eng weet te zijn en je tot aan de laatste seconde in spanning houdt.
-Hendrik de Vries-


Onderwerpen: , , , , , , , , , ,


3 Reacties

  1. Olaf K.

    West side story is ook een persoonlijke favoriet van mij. En ja, er vroeg kennis mee maken helpt waarschijnlijk. Nog steeds een epische film in mijn beleving. Is er een film met betere originele muziek? Grappig dat de film niet werd doorgespoeld bij The rumble maar bij de halfslachtige aanranding. Heb je een link naar dat stuk van jou, Kaj? Kan hem niet 1-2-3 vinden.

  2. Hendrik De Vries

    Link is toegevoegd in het artikel, Olaf.

  3. Kaj van Zoelen

    Oh de rumble werd ook doorgespoeld, dat bedoelde ik met “het gevecht”. :) En ja, als het goed is kun je het artikel nu daadwerkelijk vinden door te klikken op de plek waar staat dat je moet klikken. :P


Reageer op dit artikel