Het commercieel falen van Linklater
Tijd voor Linklater (4)

Linklater

Het is niet makkelijk om je als onafhankelijke filmmaker staande te houden in de moderne Amerikaanse filmwereld, vooral als het op financiering van eigenzinnige projecten aankomt. Sommigen slagen er in om telkens weer investeerders en geld te krijgen, anderen doen er jaren over om het benodigde budget bij elkaar te krijgen. Weer anderen wisselen commerciële films af met persoonlijke passieprojecten, onder het motto “one for them, one for me” (of een andere numerieke variatie daarop). Een oppervlakkige blik op Richard Linklaters werk het afgelopen decennium doet het lijken alsof hij ook dat motto hanteerde. Klopt dat beeld echter wel? Dit patroon begint met de vorige week door mij besproken School of Rock (2003) en Before Sunset (2004), maar hoe ging dat verder?

Bad News Bears (2005)

Linklater
Nadat de opnames voor A Scanner Darkly voltooid waren, waarna de film anderhalf jaar in postproductie ging voor de rotoscoopanimatie, had Linklater geld nodig. Tenminste, die veronderstelling is de enige logische verklaring voor Bad News Bears, de minst persoonlijke en minst geïnspireerde film uit Linklaters carrière. Een remake van een komedie uit de jaren zeventig die geen remake nodig had, waar niemand op zat te wachten. Die dan ook minder opbracht dan het productiebudget. Een clichématige sportfilm met hier en daar wel leuke grappen en momenten, maar als geheel enigszins kleurloos. Linklater is er nauwelijks in te herkennen, behalve mogelijk in de rockmuziek op de soundtrack – helaas blijkt Linklater hier dan weer een beetje lui door een nummer van Dazed and Confused (1993) te recyclen.
★★☆☆☆

Fast Food Nation (2006)

Linklater
In 2006 kwam er een aantal mozaïekfilms met opgeheven vinger uit, die hun meerdere verhaallijnen en personages gebruikten om een PUNT te maken, zoals Crash en Babel. Linklaters Fast Food Nation hoort helaas ook in dit rijtje thuis. Zijn typerende monologen worden ditmaal gebruikt om het gedachtegoed van het gelijknamige non-fictie boek te uiten. Soms zit daar wel iets aardigs zelfbewust in, zoals in de scène waarin Bruce Willis uitlegt waarom niemand op de boodschap van de film zit te wachten. Maar daar tegenover staat de scène met Kris Kristofferson die het thema van Fast Food Nation letterlijk uitlegt. De mensen zijn niet de boosdoeners, het is de kapitalistische machine van fast food! Wat Linklater er aan het eind nog een keertje in ramt met een vreselijke, vleselijke montage van wat er met lichaam van een koe gebeurt in de vleesfabriek. Dit was de commerciëlere uitstapjes niet waard.
★★☆☆☆

A Scanner Darkly (2006)

Linklater
Maar dit waren ze wel waard! Deze sterke verfilming van het gelijknamige werk van Philip K. Dick is één van de weinige echt geslaagde filmversies van het werk van de sci-fi schrijver. De digitale rotoscoopanimatie past prima bij de verwarring, paranoia en drugsverslaving die de hoofdpersoon ervaart. Zijn wereldbeeld vervaagt steeds meer door het gebruik van Substance D, en door zijn bestaan als undercoveragent die zichzelf moet onderzoeken. De animatie geeft de ruimte voor hallucinaties en het effectief weergeven van het “scramble suit”, een voortdurend van uiterlijk veranderend pak dat de identiteit van de drager verbergt. Maar bovenal geeft het, doordat de getekende lijntjes altijd in beweging zijn, op bijzondere wijze gestalte aan de onzekere, instabiele wereld van Dick.
★★★★☆

Me and Orson Welles (2008)

Linklater
Orson Welles blijft een fascinerend figuur binnen (en buiten) klassiek Hollywood. Een vereerd regisseur en acteur met een ego waar je misselijk van wordt, die zelden tot nooit er in slaagde zijn visie volledig erdoor te krijgen. Het prototype miskend genie waar later een mythe en/of cult omheen ontstaan is. Desalniettemin legt Linklater de focus helaas op de Me uit de titel, een flauw, oppervlakkig personage met dito vertolking. Werd tieneridool Zac Efron gecast uit commerciële overwegingen, om een jong publiek aan te spreken dat niet zo’n boodschap heeft aan Orson Welles en zijn theaterproductie van Shakespeare’s Julius Caesar in 1938? Het hielp in ieder geval niet, Me and Orson Welles bracht in de bios wereldwijd nog geen tiende van de productiekosten op. Terwijl er toch best wel wat te genieten valt in deze film. De liefde van Linklater voor theater is fijn terug te zien in al het gedoe achter de schermen rondom het stuk en Dick Pope (vaste cinematograaf van Mike Leigh) schiet mooie plaatjes. De knipogen naar filmgeschiedenis zijn weer minder geslaagd, hoewel die naar Linklaters eigen films dan wel weer aardig zijn (“Wouldn’t that make a great scene in a story? Just two people meeting?”). Overigens flopten deze vier films financieel allemaal, commercieel of niet.
★★★☆☆


Onderwerpen: , , , , ,


Reageer op dit artikel