NFF 2014 (3): Internationale allure.

28 september 2014 · · Filmfestival + NFF 2014

Greencard Warriors

Deze editie van het Nederlands Film Festival word er door de programmeurs speciale aandacht besteed aan internationale coproducties. In het huidige culturele klimaat word het steeds moeilijker een film te financieren zonder gebruik te maken van internationale regelingen. Er draaien vijf internationale coproducties op het festival onder het gezamenlijke kopje NFF Internationale Coproducties: Greencard Warriors (2013) uit de Verenigde Staten, van Nederlandse regisseur Miriam Kruishoop; 82 Days in April uit België, deels gefinancierd met Nederlands geld; Blind (2014) uit Noorwegen, met Nederlandse coproducenten en een Nederlandse componist; Kurai Kurai – Verhalen met de wind, een film die deels geproduceerd is in Kirgizië en zich daar ook afspeelt; en Silent Ones, een Hongaars-Nederlandse coproductie van regisseur Ricky Rijneke. Vandaag bespreek ik twee van deze titels.

Greencard Warriors

Miriam Kruishoop is een filmmaakster met internationale allure, zo bewees ze met het Franstalige Viva Elle en het Duitstalige Unter Den Palmen. Haar werk is helaas, ondanks de goede reputatie van deze titels onder liefhebbers van transgressieve cinema, vrijwel onvindbaar. Met Greencard Warriors, gefilmd onder de titel Crosstown, komt daar hopelijk verandering in. Greencard Warriors is een in Amerika geschoten en gesitueerde onafhankelijke dramafilm over een schokkend fenomeen: dat in het Amerikaanse leger meer dan 20.000 mensen vechten zonder papieren, enkel om deze te kunnen bemachtigen. Gelegerd zijn in het buitenland, zo word de ongedocumenteerde vluchtelingen, vaak van Latijns-Amerikaanse afkomst, voorgehouden, is een garantie voor een Greencard. Helaas is de waarheid dat slechts een klein percentage van de soldaten deze Greencard daadwerkelijk krijgt.

Kruishoop situeert haar film rondom deze leugen, en haar woede over de gang van zaken geeft enige urgentie aan de film. De schreeuw om rechtvaardigheid valt te proeven in vrijwel elk beeld. Gelukkig trekt Kruishoop haar blik ook breder, want ze bekijkt het lot van een geheel Salvadoriaans gezin, en waarom de Greencard voor deze mensen essentieel is. Het leven van Angel, de protagonist, Beto, de soldaat, is dan ook doffe ellende, met óf criminaliteit óf het leger als enige uitweg.

De kracht van Greencard Warriors zit in de oprechtheid van de film, en de breed en eerlijk geschetste sociale omgeving van Angel. Kruishoop is een humanist, die op genuanceerde wijze de ups and downs van het leven in een arme wijk schetst.

Ondanks de goede intenties, en de terechte woede die een groot deel van de film van urgentie voorziet, is de plotafwikkeling wat plichtmatig. De grote ontwikkelingen blijven al te veel hangen in clichés, waardoor de subtiliteit wat verloren gaat. Het voelt alsof Kruishoop wat concessies heeft moeten doen om haar product makkelijker verteerbaar te maken. Toch is de moed van Kruishoop om misstanden in het Amerikaanse leger aan te pakken moedig, zeker omdat het Amerikaanse leger een vinger in de pap heeft van veel films die oorlogsgerelateerd zijn. Het lage budget, dat stilistisch bij vlagen merkbaar is, zal ook tegengewerkt hebben, en zonder steun van het Amerikaanse leger is een film met dit onderwerp moeilijk van de grond te krijgen. Kruishoop heeft het toch geprobeerd, en levert één van de zeldzame kritische Amerikaanse films af waar het het leger betreft. Ondanks de minpunten blijft dus vooral de moed, woede en oprechtheid overeind staan, en dat zorgt ervoor dat Greencard Warriors toch beklijft.

★★★½☆

Blind

Blind

Blind is een Noorse productie deels gefinancierd met Nederlands geld, en met muziek van de Nederlandse componist Henk Hofstede, van De Nits. Het is betrekkelijk weinig om de film een plekje te geven op het Nederlands Film Festival, want vrijwel de gehele cast en crew zijn verder Noors, maar gezien de hoge kwaliteit van de film is het een begrijpelijke keuze van de programmeurs. Blind is het beste wat ik tot nu toe van de festivalfilms heb gezien.

Regisseur Eskil Vogt maakte eerder naam met zijn scripts voor Joachim Triers Reprise en Oslo, 31. August. Beide waren sterke films, waarin het persoonlijke leven van een individu werd afgezet tegen een gehele stad. Problemen zijn universeel, volgens Eskil Vogt. Dat is ook de inzet van Blind, waarin het persoonlijke leven van een pas blinde vrouw afgezet word tegen twee andere mensen. De levens van Ingrid, Elin en Einar blijken met elkaar verweven te zijn, en het plezier van Blind is langzaam maar zeker uitvinden hoe de vork precies in de steel zit.

Blind klinkt daarmee misschien als een variatie op mozaïekfilms als Magnolia, Short Cuts of Babel, maar de twist die Eskil Vogt gebruikt zit dichter bij een aantal andere, niet nader te noemen films, met een meta-tekstuele twist. De kijker word aanvankelijk in het diepe gegooid, is figuurlijk blind in de eerste 20 minuten, maar wanneer de onderdelen in elkaar klikken blijkt Blind een enerverende, meeslepende en ontroerende film.

Het is mooi om een film te zien die zo compromisloos experimenteert met vorm, zonder daarbij een emotionele connectie met de personages te verliezen. De experimentele vorm brengt ons juist dichter tot Ingrid, Elin en Einar en we krijgen een mooie inkijk in wat hun beweegt, voornamelijk op seksueel gebied. Blind is namelijk seksueel redelijk expliciet, en toont de treurige en moeilijke kanten van seksuele exploratie, maar vind ook plezier en spanning in de seksuele ontluiking van de personages. De film voelt niet als een epistel over eenzame mensen met vliedende seks, maar benadrukt de humaniteit van alle personages, juist door de soms lichtelijk ongewone seksuele obsessies van de personages. Eskil Vogt veroordeeld zijn personages niet, wat in sommige films over seksuele ontdekkingstochten wel het geval is. De toon is ook niet zwaar, maar speels en fris.

Blind is al met al een gewaagde en ongewone film, maar de kracht van de film is juist hoe gewoon en vanzelfsprekend de artistieke en narratieve keuzes lijken. Geen beeld is uit plaats, geen zin loopt mank. Dit is een film die lef toont, maar het er moeiteloos uit laat zien. Blind behoort zonder meer tot de topfilms van het jaar.

★★★★★


Onderwerpen: , , , , , , , , , , ,


Reageer op dit artikel