NFF 2014 (4): Perfecte puberfilms.

29 september 2014 · · Filmfestival + NFF 2014

Supernova

Het lijkt of het beste in Nederlandse regisseurs naar boven komt wanneer het draait om films over pubers. De drie films die ik vandaag bespreek zijn zeer divers in toon en aanpak, maar alle drie de regisseurs weten op treffende wijze de onzekerheden en mogelijkheden van de puberteit te schetsen.

Supernova

Tamar van den Dop is nog steeds voornamelijk bekend als actrice, maar ook achter de schermen doet ze een goede poging om te bewijzen dat regisseren net zo goed haar métier is. Blind (2007) was een sterke binnenkomer, een film die tast en andere zintuiglijke ervaringen visueel sterk wist uit te beelden. Supernova (2014) zet de zintuiglijker ervaringen van Blind voort, met even sterk resultaat.

Supernova gaat over de jonge Meis, die haar puberteit doorbrengt met het denken aan dé twee grote Freudiaanse onderwerpen: seks en de dood. Seks is mysterieus omdat deze niet veel te vinden is in het afgelegen dorp, tenzij ze ingaat op de avances van een lesbische vriendin, of de dronken hells angels die rondhangen bij de brug. De dood is een terugkerend onderwerp, aangezien het huis waarin Meis en haar familie wonen in een enorm scherpe bocht staat op een slecht verlichte weg. Een auto die de voorgevel van het huis ramt is een terugkerende gebeurtenis.

Tamar van den Dop speelt in op de isolatie die Meis voelt door volledig in haar huid te kruipen. Daarbij krijgt ze hulp van een uitstekende Gaite Jansen, en het camerawerk van Gregor Meerman. Deze laatste zorgt ervoor dat de film visueel leentjebuur speelt bij de western, wat bij het thema van eenzaamheid past. Het Hollandse polderlandschap tijdens een hittegolf leent zich uitstekend voor verwijzingen naar “the great frontier”, en de bluegrass soundtrack en tientallen vliegen in de hor versterken het gevoel naar “Once Upon A Time in the West” met een hormonale tiener te kijken.

Ook de andere “frontier” word verkend, “the final one”, want Meis vergelijkt haar eigen situatie met kosmisch wetten als zwarte gaten, supernova’s, de wet van wrijving en de zwaartekracht. Het is een symbolisch motief dat hier en daar te opzichtig is, en het feit dat deze voice-over gefluisterd wordt werkt hier en daar op de zenuwen, maar het verleent Tamar van den Dop wel prachtige beelden te schieten met een licht kosmische ondertoon. Tamar van den Dop maakt zintuiglijke cinema, en als ze wat meer zou vertrouwen op de beelden, in plaats van de voice-over, dan was dit een nieuwe Nederlandse klassieker geweest. Nu is het “slechts” een ijzersterke film.

★★★★☆

Jongens

Jongens

Ook Mischa Kamp maakt vaak films over de innerlijke wereld van kinderen, tieners en adolescenten. Deze kunnen subtiel en dramatisch zijn, zoals Lellebelle, of breed, kolderiek en sprookjesachtig, zoals Tony 10, of ergens er tussen in, zoals Het Paard van Sinterklaas. Jongens (2014) zit het meest in de trend van Lellebelle maar is een stuk minder expliciet. Het is een dromerige, poëtische film, over een jongen, Sieger, die langzaam maar zeker ontdekt dat hij ook op jongens valt; Marc, de nieuwe jongen in zijn team die ook wel wat voor Sieger voelt; en Sieger’s vader en broer, die respectievelijk ondraaglijk beschermend of de hele dag brommers aan het kieken zijn.

Het plot levert genoeg aanleiding voor drama, maar Jongens onderscheidt zich van al die tientallen films over homotieners door de complete afwezigheid van overdreven duisternis. Er is geen extreme homofobie, er zijn geen grote ruzies, er is geen grote depressie. Marc en Sieger botsen op een gegeven moment wel, maar het voelt niet anders dan de gemiddelde relatieproblematiek in tienerfilms over heterokoppels.

Zijn geaardheid weegt nooit zichtbaar zwaar op Sieger. Pas aan het einde van de film lijkt Sieger zijn onvrede met de situatie te beseffen, maar de film speelt ook dit niet uit op het niveau van een Griekse tragedie. De hele thematiek waar de film om draait treed eigenlijk zelden op de voorgrond. De vanzelfsprekendheid waarmee de ontluikende liefde tussen Sieger en Marc geregistreerd word is verfrissend. Op andere vlakken zet de film de metaforen wel wat dikker aan, en zeker de zoenscène na het zien van dartelende bambi’s scheert akelig dicht langs de rand van kitsch. Maar wat vooral beklijft aan Jongens is de lichte tred van de film: het luchtige gevoel van een puberliefde op een warme dag.

★★★★☆

Los De Wereld is van Mij

Los! De Wereld is van Mij

Ondanks het feit dat de titel mij niet heel hoopvol stemde- deze voelt als hyperbool, zonder dat deze enige informatie over de film verschaft – blijkt Los! De wereld is van mij (2013), een complete verrassing. Regisseur Eva van Pelt is duidelijk een groot talent, met een goed oog voor toon en sfeer, maar ze heeft haar protagonist ook wel mee. Tijmen is spastisch en loopt op krukken, maar spendeert ook een groot deel van zijn tijd in een rolstoel. Maar dat is niet het belangrijkste aan Tijmen, dat is zijn grote gevoel voor humor, zijn frisse filosofische kijk op het leven, zijn puberale baldadigheid, zijn ontwapenende overmoed en het vermogen om op de juiste moment op de juiste plek te zijn. We leren Tijmen kennen wanneer hij een jas aangeboden krijgt door een zwerver, net nadat zijn vrienden hem in een winkelwagentje de Burger King probeerden binnen te rijden.

De jeugdige tegendraadsheid van de vriendengroep werkt aanstekelijk. Mooi zijn de scènes waarin een van Tijmens vrienden, ook een jongen in een rolstoel, Tijmen op de grond probeert te krijgen. Tijmen moet het uiteindelijk begeven, maar terwijl hij met zijn krukken neergaat, sleept hij de rolstoel van zijn vriend met hem erin mee naar de grond. Voorbijgangers zien twee gehandicapte jongens op straat liggen en bieden goedbedoelde maar onnodige hulp. De kijker ziet vooral twee pubers die lekker puber zijn.

En dat is het toffe aan Los! De wereld is van mij. De film gaat niet zozeer over een jongen in een rolstoel, maar over een vriendengroep, met Tijmen als leider. De nadruk van de film ligt op de avonturen van de jongeren, of het nu chillen met straatperformers is, of met twee rolstoelen achter een fiets aanhaken. Je hebt het idee dat de nonchalance waarmee Tijmen in het leven lijkt te staan een product is van wat hij zelf zijn “dagelijkse strijd met de zwaartekracht” noemt. Hij is iemand die altijd heeft moeten vechten tegen zijn handicap, maar die daardoor ook een moed en levenslust heeft die magnetisch werkt op mensen.

Met Tijmen in de buurt gebeuren er interessante dingen, zo bewijst de docu. Het lukt Eva van Pelt om de bravoure van de tienerjaren te vangen in beeld. Meer dan een film over een spastische jongen, is het een portret van de leider die in elke vriendengroep voortkomt. De avonturenmagneet, de rauwdouwer, de beroepswaaghals. Los! De wereld is van mij, ontleent zijn titel aan een uitspraak van Tijmens vader, die hem terechtwijst dat hij lijkt te denken dat de wereld om hem draait. Maar Los! De wereld is van mij laat zien dat, als de wereld om Tijmen lijkt te draaien, dat misschien ook wel een beetje terecht is. Een razend sterke docu over een uiterst interessante jongen.

★★★★☆


Onderwerpen: , , , , , , ,


1 Reactie

  1. Hans

    Een kleine aanvulling, de 3 besproken films zijn allen van de hand van editor Katarina Turler.


Reageer op dit artikel