NFF 2014 (Slot): Schone Schijn…

4 oktober 2014 · · Filmfestival + NFF 2014

Ik heb de afgelopen dagen op het NFF meerdere films op thema bij elkaar gezocht. Soms gebeurt het ook dat twee films waarvan je aanvankelijk niet verwacht dat deze thematisch aan elkaar verwant zullen zijn, opvallende overeenkomsten vertonen. Dat gebeurde met In Jouw Naam (2014) en Cornea (2014), de laatste twee films die ik bespreek van dit festival, die gaan over de schijn ophouden. Verder een kort impressie van de uitreiking van de gouden kalveren, waar de schijn juist niet werd opgehouden over de misstanden in de Nederlandse filmindustrie, en een lijst van alle op het festival aanwezig films die ik gezien heb gerangschikt van goed naar slecht.

In Jouw Naam

In Jouw Naam is de tweede film van Marco van Geffen, en na het ijzersterke maar onderbelichte Onder Ons ook het tweede deel in zijn vinex-trilogie. Deze trilogie gaat over de leugens over geluk in de vinexwijken, en In Jouw Naam gaat vooral over de leugen van het gelukkige gezin.

Ton en Els proberen namelijk aanvankelijk een gelukkig gezin te stichten. Dat gaat mis wanneer hun dochtertje een aantal dagen na de bevalling overlijdt. Els wil door en zo snel mogelijk weer zwanger worden, Ton wil vooral stilstaan bij de dood van zijn dochter, die nog steeds geen naam heeft. Vrijwel elke scène gaat over het verschil in rouw tussen Els en Ton en het onvermogen nader tot elkaar te komen door gebrek aan communicatie.

Het levert een frustrerende film op, in de goede zin van het woord. De personages maken indruk door hun gelaagdheid, maar je zou ze graag willen aandringen toch vooral met elkaar te praten over het grote taboe van een dode dochter. Maar de sociale druk, en het gebrek aan woorden voor een onbeschrijflijk leed zorgt dat de spanning steeds verder word opgevoerd en een ongelukkige afloop onvermijdelijk lijkt.

Marco van Geffen en coscenarist Jolein Laarman (eveneens scriptschrijver van het geweldige Brozer) tonen zich hierin uiterst beheerst. Sommige scènes en akties die in minder beheerste benadering als grotesk over hadden gekomen worden hier gekenmerkt door terughoudendheid. We zien van veel ongelukkige situaties enkel de nasleep, maar één scène in het midden van de film maakt indruk door het expliciete tonen van emoties. Deze scène mag de boeken in als zowel de beste seksscène als beste ruziescène van het jaar. In Jouw Naam is perfect gedoseerd, en ondanks dat het einde wat conventioneel aanvoelt, is dit zeker één van de sterkere films deze editie van het NFF. Het is krankzinnig dat deze film en Brozer nauwelijks genomineerd zijn.

★★★★☆

Cornea

Cornea is ook een film over ongeluk achter gesloten voordeuren, en het onvermogen van een hoofdpersonage het verleden los te laten. Vreemd genoeg uit dat zich in scènes die exact lijken op die van In Jouw Naam, zij het dat de grip op de personages en plotverloop hier minder sterk is dan in die titel.

Overeenkomsten zijn o.a: een auto-ongeluk met verstrekkende gevolgen; een van boven gefilmde seksscène bedoelt als goedmakertje die onderliggende gevoelens blootlegt; een scène waarin de mannelijke hoofdpersoon, in beide films een arts, inbreekt in zijn vorige woning om te kijken hoe het daar aan toe gaat; een scène waarin de vrouwelijke hoofdpersoon bekend maakt zwanger te zijn tot ongenoegen van de mannelijke hoofdpersoon; een verjaardagsfeest waarbij één van de partners leed wil delen, en de ander deze de mond snoert; en de algehele thematiek van ongeluk in de buitenwijken.

Waarom Cornea dan toch het onderspit delft voor In Jouw Naam, ondanks de opvallende overeenkomsten? Het verschil zit hem in de economie van het script en de personages. Hoe goed Cornea bij vlagen ook is, het blijkt moeilijk te relateren tot de hoofdpersoon, aangezien we min of meer kijken naar een ordinaire stalker. In plaats van de psychologie van de hoofdpersoon invoelbaar te maken speelt Juda Goslinga hem bewust als een muurbloem, wiens innerlijke wereld grotendeels verborgen blijft voor de andere personages en hemzelf.

Ook de manier waarop de scènes onderling in elkaar grijpen werkt niet altijd even goed. Een verhaallijn die opgezet wordt rondom het eventuele uitkomen van de misdaden van de hoofdpersoon wordt snel losgelaten en leid enkel af van de hoofdlijn. En de acties van de hoofdpersoon tegen het einde worden, ondanks dat deze wel gemotiveerd zijn door het plot, wel erg abrupt ingezet en afgerond. Cornea is zeker geen slechte film, maar in vergelijking met het extreem goed doortimmerde In Jouw Naam moet de film, het vanwege een aantal kleine kiertjes in de plot, het toch afleggen. Het probleem van Cornea is niet dat de kwaliteit ondermaats is- het is een sterke film- maar dat hij in hetzelfde jaar uitkomt als een extreem vergelijkbare film die alles net ietsje beter doet.

★★★½☆

De uitreiking van de Gouden Kalveren

.

De uitreiking van de Gouden Kalveren 2014, bewijst dat Nederland een gooi doet naar zijn eigen Oscars. De vorm leek dit jaar wel erg sterk op de Academy Awards, met de huilende actrices in gala-jurken, het zenuwachtige muziekje om het einde van de speeches aan te geven, een nadruk op glamour en sensatie, en de vele presentatieduo’s met geforceerde en weinig leuke humor.

Maar De Gouden Kalveren zijn niet de Oscars. Daarvoor zijn wij als volk te dwars. De gemaakte glimlachjes en glitterkleding misstaat Nederlanders, en de meeste van de geïnterviewden pasten ook niet binnen het Oscar-kader dat het Nederlands Film Festival voor ogen had. Zo kwam Maarten van Rossem in zijn dagelijkse kloffie een speech houden over Theo van Gogh, waarbij hij improviseerde en tegelijkertijd de doodgeregisseerde avond enigszins belachelijk maakte. Ik parafraseer: “Mij word gemeld dat ik moet stoppen, omdat een andere gast te lang heeft lopen speechen”. Het is een losheid die hier en daar de kop op stak.

Zo bleek Abbey Hoes geen speech voorbereid te hebben en werd ze op ludieke wijze gecoacht door Mike Bodde en Thomas van Luyn. Zo nam scriptschrijver Anne Banhoorn het verkeerde papiertje mee, en vlogen de fucks rond in haar speech. De losheid werd ook gekenmerkt doordat enkele gasten de verschrikkelijke “afrondmuziek”, helaas een traditie die is overgenomen van Amerika, volledig negeerden, en maar bleven door bedanken. De eerste speech, enkel te zien op filmfestival.nl en NPO Cultura in plaats van NPO 2, bleef zelfs vier minuten doorgaan na de inzet van het nerveuze wiebeldeuntje.

De lak van Nederlanders aan regels, en de hekel aan schone schijn kwam ook naar voren in de grote rode lijn in de avond: de middelvinger naar hoofdsponsor UPC. Zoals sommige van jullie wel zullen weten is UPC, samen met andere kabelaanbieders, in opspraak. Ze weigeren namelijk auteursrecht te betalen aan scriptschrijvers, regisseurs en acteurs, omdat ze vinden dat dit buiten hun kosten valt, aangezien de omroepen al in het geld zouden voorzien. De rechter geeft UPC en consorten ongelijk, en vind dat deze, volledig terecht in mijns inziens, de auteursrechten behoren uit te betalen aan de rechthebbenden. UPC houd voet bij stuk, en naait zo de mensen achter de schermen, terwijl ze voor de schermen, als hoofdsponsor van het NFF de schijn ophouden dat ze film een warm hart toedragen.

Acteurs, regisseurs en scriptschrijvers zijn terecht hier niet van gediend, en in het breed door UPC uitgemeten Gouden Kalveren-gala, waren er dan ook tientallen gouden buttons te zien met daarop “Geen fan van UPC”, als variatie op UPC’s “Fan van de Nederlandse film”. Ook een groot aantal speeches melden dat zij UPC geen warm hart toedragen, en dat ze zich genaaid voelen door het kabelbedrijf. Negen van de tien speeches maakte hier melding van en zelfs een aantal van de presentatoren gingen “off script” om hun solidariteit aan het doel uit te spreken. Zelfs in één van de gescripte scènes maakten Jeroen van Konningsbrugge en Dennis van der Ven grappen over de van hogerhand opgelegde censuur. Zo werd het door UPC bekostigde en gepromootte Gouden Kalveren-gala negatieve publiciteit voor UPC. Dat op een dergelijk breedgedragen wijze het gezag van de hoofdsponsor ondermijnt werd maakte dat het Gouden Kalveren-gala niet voelde als de Oscars: ondanks de jurken, ondanks de gemaakte humor, ondanks de gelijke structuur. Maar de Gouden Kalveren bleken interessanter om te kijken, juist door de typisch Hollandse dwarsheid en de oneffenheden die zo eigen en Nederlands zijn.

De films op het NFF gerangschikt:

Uitstekend
Blind
Brozer
Ne me Quitte Pas
Above us all
After the Tone
Jongens
Supernova
Afscheid van de maan
In jouw naam
Los! De wereld is van mij

Goed
SLAAF
Nude Area
Park
Sexy Money
15 pogingen
Cornea
See no Evil
De poel
Land van aankomst
Bannebroek’s Got Talent
De onzichtbare vriend
30 Milligram

Gemiddeld
Killing Time
Waterlijken
ANA ANA
Laatste Ronde
Herinnering aan een trieste dageraad
Gabbers
2/11 Het spel van de wolf
Wakker in een boze droom
Greencard Warriors
Hollywood Banker
Last Hijack

Slecht
Marienborn
Mooi geweest: Een leven na de heideroosjes
Hartenstraat
Helium
Kankerlijers
Lucia de B.
Bros Before Hos
Zomer
Flat Earth
Soguk Esintiler


Belabberd
Hemel op Aarde
Pim & Pom: Het Grote Avontuur
Toscaanse bruiloft
Stuk!
Deadly Virtues: Love. Honour. Obey


Onderwerpen: , , , , , , , , , , ,


Reageer op dit artikel