Odes aan Alfred (2/2)

31 augustus 2014 · · Suspense Indien

What Lies Beneath

Gisteren telde ik al af van tien naar zes met een lijst van de interessantste odes, rip-offs en variaties op het werk van Hitchcock. Daarin besprak ik een aantal klassiekere en oudere variaties zoals So Long at the Fair en Charade. De komende vijf titels zijn beduidend moderner, maar ook hier komen weer een aantal grote namen langs qua regisseurs. Zo zien we onder andere Hitchcock’s grootste fan in een toppositie, en mag ook onze eigen Nederlandse Paul Verhoeven een duit in het zakje doen.

5. What Lies Beneath

Robert Zemeckis beoogde met What Lies Beneath (2000) een ode te maken aan Alfred Hitchcock, maar verschillende recensenten, onder wie Roger Ebert, beweerden foutief dat Zemeckis de plank missloeg omdat hij een bovennatuurlijke thriller maakte. Hitchcock zou namelijk lak hebben aan hints naar het bovennatuurlijke, waarbij Ebert en de consorten vreemd genoeg films als Rebecca en The Birds volledig over het hoofd zien. What Lies Beneath is inderdaad opzichtiger in de bovennatuurlijke elementen, maar weet met het geestenmotief wel weer enkele van de beproefde Hitchcock-motieven nieuw leven in te blazen. De identiteitsverwisselingen en veranderde haarkleur van Michelle Pfeiffer krijgt ineens een heel andere betekenis wanneer we letterlijk te maken krijgen met een bezetene, en ook de douchescène krijgt een fijne opfrisser in een nagelbijtend spannende scène waarin het water letterlijk tot het lippen van de protagonist stijgt. Ook Rear Window krijgt een likje verf waarbij de horrormotieven sterker aangezet worden, en Harrison Ford mag zijn beste Anthony Perkins doen. Een onderschatte film.

Mimic Sentinel

4. Mimic: Sentinel

Eveneens onderschat is Mimic: Sentinel (2003), een film die net als What Lies Beneath, en andere titels als Disturbia, Brian De Palma’s Body Double en Joe Dante’s meesterlijke The ‘Burbs sterk leunt op Rear Window. Mimic: Sentinel is geen briljante film, maar verdient meer dan de magere 4.4 op imdb. De film is niet zonder problemen: Mimic: Sentinel is wel héél erg schatplichtig aan Rear Window, en je zou bijna kunnen spreken van een directe remake. Interessant aan Mimic: Sentinel is echter hoe de vertrouwde verhaalelementen gecombineerd worden met de steeds ingewikkelder mythologie van de Mimic-films, die begon met Guillermo Del Toro’s Mimic. Waar deel 1 en 2 beiden zich stevig verankeren in het actiehorrorgenre, daar bevind deel 3, vanwege de verhaalelementen van Rear Window, zich bewust op afstand van de actie. Mimic: Sentinel is een film die zichzelf letterlijk buiten zijn eigen mythologie plaatst, en langs de kantlijnen toekijkt hoe de actie langzaam maar zeker hun kant op komt. Het is suspense tot het extreme doorgevoerd, waarbij de conclusie onvermijdelijk is. Het is het wachten wat ondraaglijk is.

Bound

3. Bound

Hitchcock is de meester van de één-locatie-thriller. Rear Window, Rope en Dial M for Murder zijn perfect afgemeten thrillers die het meeste maken van de claustrofobie van een beperkte ruimte. Lana en Andy Wachowski doen het ook perfect. Bound (1996) beperkt zich tot twee kamers, een gang en de parkeerplaats van een appartementencomplex. Ook hier zijn er gangsters, damsels in distress en femme fatales, maar in dit geval zijn de femme fatales en damsels in distress inwisselbaar én hebben beiden dames een relatie. Het is een film die Hitchcock’s duistere visie op seksualiteit op de kop zet door homoseksualiteit niet in een kwaad daglicht te stellen, maar door de twee lesbiennes de ultieme heldinnen van de film te maken. Het is een tegenreactie tegen de soms wat conservatieve kijk op nonnormatieve seksualiteit in Hitchcock-films, en een positieve lesbische tegenhanger van de negatieve homoseksuelen uit Rope.

Vertigo

2. Basic Instinct

De twee titels op de top van de lijst zijn variaties op de identiteitsverwisselingen en haarkleurfetish uit Vertigo, misschien wel Hitchcock’s meest iconische film. Basic Instinct (1992), van onze eigen Paul Verhoeven, neemt verschillende elementen uit Vertigo over, waaronder het basisgegeven van een politieagent in San Francisco wiens aantrekkingskracht tot een blondine obsessieve trekken aanneemt. Sharon Stone heeft zelfs een aantal mantelpakjes in Kim Novak’s stilistische metrum, maar wat ze daaronder draagt laat weinig aan de verbeelding over. Basic Instinct speelt visueel regelmatig leentjebuur bij Vertigo, maar bevat de bite van Frenzy, met een nadruk op sleazy sex en bloederige gore. Dit is de film die Hitchcock had kunnen maken als hij de weg die hij insloeg met Frenzy nog twintig jaar lang door had kunnen zetten.

Femme Fatale

1. Femme Fatale

Ook Femme Fatale (2002) switcht tussen blond en brunette, en laat een aantal personages verschillende identiteiten aannemen. Hier zijn de dubbelgangsters echter letterlijk dubbelgangsters. Femme Fatale is één van de vele films die de twee verschillende partijen van Kim Novak in Vertigo omzet in twee distinctieve helften (zie o.a Mulholland Drive en 12 Monkeys). Dit zou echter suggereren dat Brian De Palma in Femme Fatale bezig is met plot. Dat is hij niet. Brian De Palma’s levenslange obsessie met Hitchcock (zie o.a. Dressed to Kill, Body Double, Obsession en Sisters) vind zijn culminatie in Femme Fatale, waarbij de plotstructuren van de meester worden losgelaten om teruggestript te worden tot enkel visuele motieven. We hebben het voyeurisme vanaf een balkon en elders, de verplichte scènes in een badkuip en op een toilet, de diamantenroof uit Family Plot, de beroemde zwarte pruik uit Marnie, etc. Doordat de motieven echter voornamelijk visueel van aard zijn, en Brian De Palma het plot volledig van ondergeschikt belang laat zijn, is dit een film die ondanks de vele knipogen richting Hitchcock toch ook erg aanvoelt als de grondtekst van De Palma. Het is puur De Palma, in zijn adoratie van Hitchcock, maar het is ook de film waarin De Palma zijn obsessie met Hitchcock het beste heeft om weten te zetten in zijn eigen ding: een lyrische aaneenschakeling van puur esthetische droomscènes. Het is een prachtige illustratie van wat Hitchcock pure cinema noemt: een verhaal (hoe dun in dit geval ook) dat enkel verteld kan worden in het medium film en dat volledig stoelt op de mogelijkheden van de filmische technieken.


Onderwerpen: , , , , , , , , , , , , , , , , , ,


1 Reactie

  1. Hendrik De Vries

    Hele fijne lijst, Theo. Ik ben het ook volledig eens met je nrs. 2 en 1 en hun volgordelijkheid. Ga snel Bound kijken.

    Basic Instinct heb ik ook altijd als een moderne Hitchcock gezien, waarin het beste van hem, noir en de 90’s subliem samenkomt. Nog altijd mijn favoriete Verhoeven. Overigens interessant om te bedenken dat Verhoeven, net als Hitchcock, nog wel eens ver wou gaan met zijn actrices, in het geval van Basic Instinct resulterend in het beruchte ‘beavershot’.


Reageer op dit artikel