Perfect Blue (1997)

16 maart 2014 · · Kritiek + Was Getekend

Net als de Verenigde Staten kent ook Japan een fascinerende animatie-markt die gericht is op oudere tieners en volwassenen. Het land is binnen het animatie-genre vooral bekend vanwege de succesvolle en alom geprezen anime films die Studio Ghibli door de jaren heen heeft geproduceerd, in het bijzonder het werk van Hayao Miyazaki. Hoe goed deze films ook moge zijn (en dat zijn ze zeker), horen ook zeker niet de meer volwassen thematische Japanse titels onderschat te worden. Een van deze typerende films is de psychologische thriller Perfect Blue.

Mima is haar bestaan als pop-idool een beetje zat aan het raken en wil het helemaal gaan maken in de filmwereld als actrice. Deze overgang is echter in meerdere opzichten een zware stap voor Mima. Niet alleen heeft ze moeite met de gewenning aan een nieuwe wereld en vorm van expressie, ze wordt ook achterna gezeten en lastig gevallen door een obsessieve fan die er niet van gediend is dat ze van baan is veranderd. Wat begint met brieven en een website die nep is, gaat niet veel later over in moord. Mima’s leven wordt steeds onrustiger en meer en meer krijgt ze last van waanbeelden.

Perfect Blue is in meerdere opzichten zeer fascinerend. Wat direct opvalt is dat in tegenstelling tot zoveel (meer volwassen) andere anime deze film zich afspeelt in het hier en nu. Geen post-apocalyptisch of futuristisch Tokyo en ook geen fantasiewereld die al dan niet ontzettend duister is en bevolkt door demomen en ander schorriemorrie. Het geeft Perfect Blue direct een realistische toon en maakt het verhaal daardoor nog schimmiger en angstaanjagender. Daarbij is de nadruk op obsessieve fan-cultuur ook eentje die regelmatig uitgemeten wordt in bladen en op het internet, het verhaal van Perfect Blue zou zomaar in het heden plaats kunnen vinden.

Qua stijl is Perfect Blue zoals je mag verwachten van sterke anime, vlekkeloos geanimeerd met veel oog voor de details van de vaak nachtelijke metropool en expliciet geweld wordt niet vermeden maar regelmatig met groteske bloederige beelden gevat. De opbouw in het verhaal van Perfect Blue kent vele verassingen en is behoorlijk Hitchcockiaans van aard, de suspense is hier en daar ondraaglijk en de film zit boordevol onverwachte ontwikkelingen en uitkomsten die piekfijn worden uitgewerkt in amper anderhalf uur. Dat dit allemaal is geregisseerd door debutant Satoshi Kon maakt het extra indrukwekkend want het is razend knap dat je met je debuut al zoveel controle en visuele kracht kan tentoonspreiden.

Daar waar vele anime zich bij uitstek leent voor het animatie-genre met alle uitzinnige werelden en wezens, is Perfect Blue een anime die ook zomaar live-action had kunnen zijn. Soms vergeet je gewoon dat je naar een anime zit te kijken, zo geworteld zit de film in de realiteit. Het is in dat opzicht niet gek dat Darren Aronofsky duidelijk scènes heeft overgenomen voor zijn thriller over de excessen van artistiek succes, namelijk Black Swan (2010). De scène waarin Nina in haar bad het onder water uitschreeuwt komt regelrecht uit Perfect Blue en ook de hallucinaties in de metro is een duidelijke overeenkomst, al zou je dan weer kunnen beargumenteren dat de makers van Perfect Blue hun mosterd bij Jacob’s Ladder (1990) vandaan haalden, ook zo’n film die flinke psychologische horror kent.

Maar nog meer doet Perfect Blue me denken aan Mulholland Dr. (2001) van David Lynch. Ook die film kent het tragische aspect van een beginnende actrice die moeite heeft zich aan te passen aan een nieuwe wereld. En net als Perfect Blue kent ook Mulholland Dr. uiteraard de nadruk op de vervaging tussen realiteit en fantasie waarbij dromen een eminente rol spelen. Zo kent Perfect Blue meerdere momenten dat het verhaal in een dromerige loop raakt en Mima constant opnieuw wakker wordt. Het is zeer de vraag of Lynch ook maar enige inspiratie heeft geput uit Perfect Blue (zal hij de film überhaupt gezien hebben?), maar de overeenkomsten zijn tamelijk frappant. Hoe het ook moge zijn en los van alle verwijzingen en overeenkomsten met andere hoog aangeschreven psychologische thrillers, is Perfect Blue een van de allerbeste anime films ooit gemaakt en eentje die een constante boog van verassing kent. Het is een film die wellicht niet gauw in een adem zal worden genoemd met de beste Miyazaki titels of zelfs allerbeste animatie-films over de hele wereld, maar zeer zeker hiertoe wel gerekend mag worden.


Onderwerpen: , , , , , , ,


1 Reactie

  1. theodoor steen

    Ik heb altijd gedacht dat David Lynch Perfect Blue heeft gezien, want ook in Inland Empire zit er een zeer vergelijkbare scène, waarin een personage zegt dat het wel een scène uit de film lijkt, en het blijkt dat ze een mental breakdown op de set zelf heeft tijdens het filmeen.


Reageer op dit artikel