Philip Seymour Hoffman (1967 – 2014)

Hoewel de eerste lawine aan overzichtsartikelen en in memoriams rond het overlijden van Philip Seymour Hoffman achter de rug is, wil ook Salon Indien het heengaan van deze grootheid niet ongemerkt voorbij laten gaan. Voor verschillende schrijvers vond de kennismaking met Hoffman plaats in de jaren dat de filmliefde ontluikte. Een onorthodox acteur, die niet al te doorsnee rollen speelde, op een manier die ‘schuurde’. Dat scherpe randje opende de ogen voor wat er mogelijk is bij het vertolken van personages. In ons overzicht van favoriete rollen daarom niet geheel verrassend veel vroeg werk.

Phil Parma – Magnolia (1999)

Philip Seymour Hoffman heeft maar een klein rolletje ten midden van een gigantische cast in Magnolia, maar van de beperkte ruimte die hij heeft maakt hij volledig gebruik. Als verpleger Phil Parma krijgt hij een empathische rol waarin hij vooral als klankbord van de grootser gespeelde rol van Jason Robards dient. Maar als klankbord maakt hij ontstellend veel indruk met het kleine gebaar. Onze visie op Phil Parma verschuift constant, en dat is volledig op conto te schrijven van Philip Seymour Hoffman, die met weinig veel suggereert. Of het de subtiele afscheidskus is op het moment dat hij zijn patiënt de laatste morfine toedient, of zijn ingehouden verbazing wanneer de kikkerregen naar beneden dondert, of zelfs de manier waarop hij gebiologeerd naar een pornokanaal staart voordat we de plotmatige functie hiervan doorhebben, het zijn klein gehouden scènes met de maximale impact. Maar ook in deze film, net als in alle andere films die Paul Thomas Anderson met Philip Seymour Hoffman maakte, krijgt hij één moment van het grote gebaar, misschien wel de kernscène van de film. Hij houdt een speech over empathie, en elkander helpen en hoe films scènes hebben waarin de held van de film een beroep doet op de empathie van een ander. “I think they have those scenes in movies because they’re true, because they really happen”. In de handen van een minder acteur had het een storend doorbreken van de vierde wand kunnen zijn, maar in de handen van Philip Seymour Hoffman wordt het een mission statement van de film, en van het werk van Hoffman zelf: filmisch maar oprecht.
Theodoor Steen

Owen Davian – Mission: Impossible III (2006)

Zijn beste rol? Nee, dat is het kwade genius in Mission: Impossible III natuurlijk niet. Een kleine week voor zijn dood, was dit de laatste film die ik met Hoffman zag, en het was voor het eerst in lange tijd dat ik weer echt genoot van zijn kunsten. De quirky rollen, daar was ik gaandeweg op uitgekeken geraakt. Spijtig, want ooit raakten zijn rollen in Magnolia en Happiness een geweldige snaar. Maar toen ik onlangs Synecdoche, New York (2008) herkeek, ben ik na een half uur zelfs teleurgesteld afgehaakt. Ook bij The Master (2012) en Before The Devil Knows You’re Dead (2007), had ik afgelopen jaar gemengde gedachten bij zijn rollen. Zo beladen met ernst, dat het een aangename verrassing was hem onbevangen en vol speelplezier te zien als tegenspeler van Tom Cruise. Nu zijn oeuvre hardhandig aan een afronding is gekomen, zullen veel van zijn rollen in een nieuw daglicht komen te staan. Heel cru, maar datgene wat was tegen gaan staan, zou voor mij wel eens de sleutel tot nieuwe herwaardering kunnen blijken.
Rik Niks

Scotty J. – Boogie Nights (1997)

Je onderscheiden temidden van een indrukwekkend aantal personages en acteurs valt niet mee, maar laat het aan Philip Seymour Hoffman over om van een relatief kleinschalig en onbelangrijk personage een onuitwisbaar figuur te maken. Boogie Nights (2007) markeerde de tweede en zeker niet laatste samenwerking tussen regisseur Paul Thomas Anderson en de overleden acteur. Bij het zien van Boogie Nights wordt weer eens duidelijk hoe ijzersterk deze samenwerking is gebleken en ook hoe weinig ruimte Hoffman nodig heeft zijn stempel op een film te drukken. Hij vertolkt de rol van Scotty J. met een fijne combinatie van humor en tragiek, iets wat je in zekere zin ook van de film in zijn geheel kan zeggen. In eerste instantie valt Scotty helemaal niet op, niet voor niets is hij de geluidsman in het verhaal en begeeft hij zich een beetje op de achtergrond. Maar hierachter schuilt een personage die worstelt met zijn gevoelens wat dan weer hilarisch door Hoffman wordt uitgewerkt (tijdens het zwembadfeest) en dan weer ongemakkelijk emotioneel (tijdens het oudejaarsfeest). Zeker de laatstgenoemde scène is een zeer fraai staaltje acteerwerk waarin Hoffman wederom met erg weinig zeer veel doet en Anderson voelt dit als regisseur goed aan door de aandacht constant te vestigen op Scotty die zich in een rotsituatie nestelt en daarna zichzelf als idioot bestempelt. De paar scènes in Boogie Nights waarin Hoffman zijn talent als acteur mag tentoonspreiden laten niet alleen zien hoe ontzettend zonde is dat de briljante samenwerking tussen regisseur en acteur abrupt ten einde is, maar ook hoe groots Philip Seymour Hoffman wel niet was. Zelfs met een bij benadering tamelijk marginale rol.
Erwan Ticheler

Brandt – The Big Lebowski (1999)

Gemengde gevoelens had ik bij zijn serieuze rollen absoluut niet, zoals Rik hierboven. Ik was destijds bijvoorbeeld blij met zijn Oscar voor Capote (2005), een prachtige prestatie (de rol, niet de de prijs). Ook in The Master was hij ijzersterk. Maar bij de naam Philip Seymour Hoffman moet ik toch altijd denken aan het personage waarmee hij in mijn leven werd geïntroduceerd. Hoewel hij daarvoor en daarna nog vaker komische rollen zou spelen, is butler/secondant Brandt het figuur dat mij door de jaren heen het meest is bijgebleven. Het is maar een klein rolletje in een ensemble van memorabele en hilarische types; toch is het deze lach hoe ik hem me het liefst herinner:


Kaj van Zoelen

Dean Trumbell – Punch-Drunk Love (2002)

Een alleskunner, dat was Philip Seymour Hoffman. Een introverte viespeuk, fijnbesnaarde schrijver, gevoelige verpleger of charismatische leider van een dubieuze beweging. Hoffman droeg zulke rollen moeiteloos. Wat voor mij daadwerkelijk zijn virtuositeit tentoonspreidde waren de kleinere rollen, rollen waarin hij ondanks zijn korte optreden bijna net zoveel indruk wist te maken, zo ook in Punch-Drunk Love van Paul Thomas Anderson. Als licht ontvlambare ‘matrassenverkoper’ wist hij mij te beangstigen en tevens te doen schaterlachen (Shut up, shut up, shut, shut, shut, shut, shut up!). Rollen als deze bekleedde hij vaak en wist deze afwisselend een komische, dramatische of zelfs bijna zielige draai te geven. Een man die letterlijk en figuurlijk schitterde in zijn bescheidenheid.


Hendrik de Vries

Allen – Happiness (1998)/ Lester Bangs – Almost Famous (2002)

Het is moeilijk om Hoffman in de ene rol over de andere te verkiezen. Ik heb er daarom twee gekozen. Mijn eerste ervaring met Hoffman was die van Allen, de masturberende telefoonhijger uit Happiness. Zo’n film over de menselijke tekortkomingen die je als tiener met grote ogen bekeek. Alleen al de schitterende kennismaking met zijn personage liet zien hoe ver Hoffman durfde te gaan: op de bank bij de psychiater voert hij een monoloog van seksuele frustratie die werkelijk niks aan de fantasie overlaat. De perversiteit, eenzaamheid en onbegrip zijn kenmerken die veel van zijn rollen karakteriseren, maar Hoffman was daaronder vooral een zeer gevoelig en integer acteur. Iemand die zich van schlemiel in zijn eerdere rollen tot een autoritair en excentriek figuur in zijn latere werk ontpopte, zoals in Capote en The Master. Dat hij telkens, hoe klein de rol ook was, het onderste uit de kan probeerde te halen, memoreert Cameron Crowe die Hoffman regisseerde in Almost Famous: “In Phil’s hands it became something different. A scene about quiet truths shared between two guys, both at the crossroads, both hurting, and both up too late. It became the soul of the movie. In between takes, Hoffman spoke to no one. He listened only to his headset, only to the words of Lester himself.” Evenals Lester Bangs, de Rolling Stones-journalist die hij portretteerde, is Philip Seymour Hoffman veel te jong overleden aan een ongelukkige overdosis.
Fedor Ligthart


Onderwerpen: , , , , , ,


4 Reacties

  1. Kaj van Zoelen

  2. Thiver

    Lester Young? Dat was een zwarte tenorsaxofonist… Hoffmans personage in Almost Famous heet Lester Bangs. Anyway, naast bovenstaande rollen wil ik zeker Hoffmans hilarische rol in Charlie Wilson’s War niet onvermeld laten. Zijn komisch talent blijkt uiterst geschikt voor Aaron Sorkin-dialogen.

  3. Fedor Ligthart

    Hm, hoe is die fout erin geslopen? Ik heb het aangepast. Bedankt!

  4. xgbjnomfce

    Salon Indien » Philip Seymour Hoffman (1967 – 2014)
    [url=http://www.g9zp406a26gln335wpk3y8138yan80pks.org/]uxgbjnomfce[/url]
    xgbjnomfce http://www.g9zp406a26gln335wpk3y8138yan80pks.org/
    axgbjnomfce


Reageer op dit artikel