Scarface (1932) en The Adventures of Robin Hood (1938)
Was dit al actie? De jaren 30

25 juli 2014 · · Actie!

Scarface

De afgelopen maand schreef Erwan over de diverse gezichten die de actiefilm door de decennia heen aannam. Maar wat definieert de actiefilm eigenlijk? En geven de jaren 50 dan het startschot of ligt dit moment eerder? Verschillende schrijvers duiken in de resterende weken van de verlengde themamaand in de decennia vóór de jaren 50.  We begonnen hier in omgekeerd chronologische volgorde met de jaren 40, door een blik op Howard HawksRed River (1948) te werpen. Nu duik ik een decennium verder terug in de tijd, door naar twee films uit de jaren 30 te kijken: Scarface (1932) (toevallig wederom Howard Hawks) en The Adventures of Robin Hood (1938).

Scarface is de beste film van de pre-code gangsterfilm cyclus van begin jaren 30. De andere twee grote titels daaruit, The Public Enemy (1931) en Little Caesar (1931), steken tam af bij het geweld van Hawks. Dat geweld werd niet uit de duim gezogen, want Tony ‘Scarface’ Camonte werd deels gebaseerd op het leven van de destijds nog vrije en vrolijke Al Capone. De moord op zijn eerste baas, de opkomst onder een andere oude Italiaanse baas, de dodelijke rivaliteit met Ierse gangsters, de drive-by aanval op zijn vaste restaurant, het St. Valentines Day Massacre en een poging hem van de weg te rijden, het komt allemaal uit het leven van Capone. Dankzij Paul Muni’s charisma is Tony Camonte bovendien net zo’n charmante macho als Capone was.

Levert al dat geweld echter ook een echte actiefilm op? Ja en nee. Het levert wel enkele actiemomenten op, maar slechts één of twee daarvan duren lang genoeg om echt als actiescènes te kwalificeren. Daarbij is de enige echte actiescène meer een montage. Dat is wel een zeer sterke montage van drive-by aanvallen op opstandige speakeasy’s en rivaliserende bendes, waarbij er vanuit de auto’s heel wat moorden worden gepleegd. Een korte autoachtervolging later in de film is voor begin jaren dertig ook indrukwekkend. Een echte volbloed actiefilm naar moderne maatstaven is Scarface echter niet helemaal, daarvoor is de actie vaak wat te kort en uiteindelijk te weinig. Dat neemt niet weg dat het een uitstekende vroege gangsterfilm is die met zijn harde en snelle toon met kop en schouders boven de concurrentie van toen uitsteekt.

Robin Hood

The Adventures van Robin Hood (1938) maakt veel meer aanspraak op de noemer actiefilm. Niet met geweren en hard geweld, maar met ouderwets schermen en pijl en boog schieten. Ondanks dat er daarbij behoorlijk wat doden vallen, blijft de toon vrolijk en onschuldig. Van de historische duiding en het verhaal rondom Richard Leeuwenhart en zijn broer Jan zonder Land klopt weinig, maar dat mag de pret niet drukken. Of de constante glimlach van Errol Flynn, waarmee hij het hart van Olivia de Havilland verovert terwijl Claude Rains een heerlijk verachtelijke schurk is. Basil Rathbone is al even fijn als zijn rechterhand, die uiteindelijk het wereldberoemde duel op de trap aangaat met Robin Hood. Rathbones speelt zijn rol op een manier die doet vermoeden dat Charles Dance deze rol bestudeerde voor zijn werk in Game of Thrones, inclusief de haardracht.

Het tempo zit er goed in deze avonturenfilm, deels doordat er om de zoveel minuten wel wat korte actie plaatsvindt, van Robin Hood die vecht met vrienden, een overval op een konvooi vanuit de bomen tot het massale gevecht in de climax. Wat de actie betreft bevat The Adventures of Robin Hood bijna een blauwdruk voor de moderne actiefilm, beginnend met korte (en redelijk onschuldige) actiescènes die door de film heen opbouwen naar een climax met een grote actiescène aan het eind. Hoogtepunt daarvan is het niet voor niets iconische duel tussen Flynn en Rathbone, dat zijn reputatie nog altijd waarmaakt. In de jaren 30 kon men dat dus al wel zeker, actiefilms maken zoals we die ook nog kennen.


Onderwerpen: , , ,


Reageer op dit artikel