Sleutelscènes voor Hitchcockiaanse spanning
Notorious (1946)

Notorious (1946)

Alfred Hitchcock heeft vele klassiekers op zijn naam geschreven. Vertigo (1958) is op dit moment zelfs uitgeroepen tot de beste film ooit. Je zou kunnen zeggen dat ‘the master of suspense’ de kneepjes van het regievak wel in de vingers had. Maar wat maakte hem nou zo goed? Wat deed hij om de spanning zo hoog en effectief op te laten lopen? Aan de hand van een aantal cruciale scènes uit zijn steengoede Notorious (1946) zal ik middels een beeldanalyse een poging wagen om zijn geheim te ontrafelen.

**Dit artikel bevat een aantal spoilers**

Props

In het kort de synopsis: Het is vlak na de Tweede Wereldoorlog en Alicia Huberman (Ingrid Bergman) mag voor Mata Hari spelen bij een hoge pief in nazi-kringen teneinde te ontdekken waar zij zich mee bezighouden. Dit alles onder toezicht van Devlin (Cary Grant), van wie ze eigenlijk houdt. In haar rol als spionne trouwt ze echter met de goedaardige nazi Alexander (Claude Rains). Al snel denkt ze een geheim te moeten zoeken in de kelder, waar manlief zijn wijnvoorraad heeft. Hitchcock weet ons, zonder het te laten uitspreken, visueel duidelijk te maken waar we op moeten letten.
Notorious (1946)

De wijnkelder blijkt op slot te zitten (wat tevens weer overduidelijk in beeld gebracht wordt) en Alicia moet alle zeilen bijzetten om de sleutel te bemachtigen:
Notorious (1946)

Het is middels deze props als sleutels, wijnflessen en later drankjes en koppen koffie waarmee Hitchcock zijn verhaal vertelt. Veelal verliezen we als kijker deze props nauwelijks uit het oog. Soms voert dit zover door dat we de gezichten van de personages niet meer in beeld zien, ook wanneer er wel gesproken wordt. De beschreven voorwerpen zijn voor de filmmaker de allerbelangrijkste plotmechanismen. Mechanismen die samenhangen met zeer kundige montage.

Dit zien we bijvoorbeeld in de scène waarin Alicia de sleutel van de wijnkelder verdonkeremaant.

Notorious (1946)

Terwijl haar man in de badkamer bezig is, zien we hoe Alicia de sleutel van zijn sleutelbos peutert. Tijdens deze sequentie springt de camera constant tussen sleutelbos, het gespannen gezicht van Bergman en de beschaduwde deur van de badkamer.

Notorious (1946)

Ze weet de sleutel los te peuteren en houdt deze stijf in haar hand. Op dat moment komt Alexander de badkamer uit om haar te omhelzen en, jawel, bij haar handen te pakken. Omdat we precies weten waar de sleutel zich nog bevindt en hoe belangrijk deze is, een spannend fragment. Uiteraard zwelt de muziek ook even aan om één en ander te versterken.

Notorious (1946)

Notorious (1946)

Notorious (1946)

Notorious (1946)

En in het laatste shot zien we dat de sleutel veilig is:

Notorious (1946)

Notorious (1946)

Inbraak

In de eerstvolgende sequentie zijn we op het huisfeest waar ook Devlin aanwezig is om in de kelder te kijken. In de openingstake werkt de camera van een long shot naar een close-up van Alicia’s hand waarmee meteen duidelijk wordt dat de sleutel hier wederom aanwezig is.

Notorious (1946)

Notorious (1946)

Goed, nu ligt de focus op het ongemerkt betreden van de wijnkelder. Hierin is het van belang dat er voldoende drank op voorraad op het feest aanwezig is. Hiervoor vindt Hitchcock wederom een simpel ijkpunt, namelijk een aantal effectieve cross-cuts naar een afnemend aantal flessen champagne. Wederom simpel, maar spannend.

Notorious (1946)

Notorious (1946)

Notorious (1946)

Operatie ‘wijnkelder’ verloopt voorspoedig. Helaas ontdekt Alexander al snel dat er een sleutel ontbreekt aan zijn sleutelbos:

Notorious (1946)

Als wraak op het spionagewerk van Alicia besluiten Alexander en zijn (perfect gecaste) moeder haar langzaam te vergiftigen. Hitchcock introduceert hiermee een nieuw prop: het koffiekopje. Iets waar hij eigenlijk in het begin van de film al aan refereerde toen Alicia haar roes uitsliep:

Notorious (1946)

Nu weten we als kijker hoe belangrijk en dodelijk dit kopje koffie is en net als eerder bij de sleutel verliezen we het koffiekopje geen seconde uit het oog. Het wordt zelfs pontificaal in beeld gebracht.

Notorious (1946)

Notorious (1946)

Notorious (1946)


Onderwerpen: , , ,


Reageer op dit artikel