Tijd en realiteit
Tijd voor Linklater (5)

Linklater

Na de commerciële (en grotendeels artistieke) mislukkingen van de tweede helft van vorig decennium (waar ik hier vorige week over schreef), leefde Linklater weer op met een drietal low-budget successen. Die samen een redelijk representatief beeld geven van Linklater de auteur. Bernie, een zeer Texaanse, aparte komedie, Before Midnight, de voltooiing van zijn meesterwerk en Boyhood, een soort samenvatting van zijn oeuvre en thematiek. Waarbij de laatste twee min of meer schreeuwen om een vervolg halverwege het volgende decennium, als alle acteurs weer tien jaar ouder zijn geworden. En met het succes van Boyhood, dat al bijna acht keer zijn budget terug verdiende, is dat geen geheel onrealistische verwachting voor Linklaters toekomst.

Bernie (2011)

Linklater
Op het eerste oog lijkt deze film een mockumentary over ontzettend vriendelijke, lokaal geliefde begrafenisondernemer Bernie en zijn relatie met een oude, heel gemene weduwe (een glansrol van Shirley Mclaine). Met een heleboel nep talking heads van de lokale bevolking die vertellen over Bernie (een even sterke rol van Jack Black). Maar aan het eind van de film blijken de meeste daarvan echt te zijn, net als het verhaal van Bernie. Wat van de film een soort half gespeelde, half “echte” documentaire maakt, die gefilmd is met de visuele stijl van een moderne Amerikaanse speelfilm. Een fascinerende zwarte komedie die tegelijkertijd fungeert als leuk portret van het Oostelijke kleinstedelijke Texas waar Linklater deels opgroeide.
★★★★☆

Before Midnight (2013)

Linklater
Wat bijna twintig jaar eerder begon als één ontmoeting in Before Sunrise (1995) blijkt uiteindelijk een decennia lang durend experiment over het vergaan van tijd en het effect daarvan op relaties. In Before Sunset (2004) speelde dat ook al een rol, maar juist in de vorm van jarenlang onvervulde romantische idealen en fantasieën. In Before Midnight (2013) blijkt dat de personages van Ethan Hawke (Jesse) en Julie Delpy (Céline) – die wederom zelf meeschreven aan de dialogen – na het einde van de tweede film bij elkaar bleven en een tweeling kregen. Die ze in Frankrijk opvoeden, waardoor Jesse zijn Amerikaanse tienerzoon nauwelijks meer ziet.

Een ogenschijnlijk onschuldige opmerking van Jesse over het missen van zijn zoon tijdens de laatste dag van een vakantie op een Grieks eiland (want wat is een Before zonder exotische Europese locatie als achtergrond?) leidt tot een dag discussiëren tussen de twee geliefden. Wat uitmond in een potentieel zeer destructieve ruzie waarin allerlei frustraties naar boven komen. Van de romantiek uit de eerste twee delen lijkt regelmatig weinig meer over. Door de tijd heen heeft die min of meer het veld moeten ruimen. Is de liefde tussen de twee daardoor volledig geërodeerd of ging die altijd al dieper? Linklater, Delpy en Hawke blijven er enigszins ambivalent over. Het einde mag dan enigszins optimistisch zijn, de heftige ruzie die de tweede helft van de film domineert zal haar sporen achterlaten. Hopelijk keren de regisseur en de acteurs rond 2022 terug met een vierde deel in de reeks, zodat we de invloed van die sporen te zien krijgen, en de blik op liefde van de (tegen die tijd) vijftigers.
★★★★½

Boyhood (2014)

Linklater
Op het eerste oog vertelt Boyhood een niet heel bijzonder coming of age verhaal over een jongen die opgroeit in Texas, vanaf het moment dat hij zeven is totdat hij op zijn achttiende naar de universiteit gaat. Maar de manier waarop Linklater dit vertelt is allesbehalve doorsnee. Twaalf jaar geleden begon hij al met filmen, en elk jaar daarna draaide hij telkens enkele dagen met de acteurs een aantal scènes uit het leven van hoofdpersoon Mason. Als gevolg hiervan zien we acteurs letterlijk voor de camera ouder worden en/of opgroeien. Nog meer dan in de Before reeks zien we tijd verstrijken. Tegelijkertijd verandert Mason eigenlijk niet zo veel. Hij blijft stoïcijns terwijl zijn gescheiden ouders beiden een turbulente twaalf jaar meemaken, en zichtbaar fysiek en mentaal zien verouderen (Twelve Years was dan ook de oorspronkelijke titel van het project, maar Linklater veranderde dat in Boyhood om verwarring met Twelve Years A Slave te voorkomen).

Door de naadloze montage vloeien de jaren in elkaar over zonder dat je er erg in hebt, en op enkele momenten in Masons leven na vermijdt Linklater wijselijk de ‘hoogtepunten’ die er anders teveel een fictief biopic van zou maken. Het zijn juist de kleine momenten en ogenschijnlijk onbeduidende evenementen die een leven maken, en van die momenten moet Boyhood het hebben. De surrealistische liefde tijdens de “redneck bar mitswa”, of de warme scène waarin papa Ethan Hawke (die hij in het echt voor zijn eigen dochter had gemaakt) een zelfgemaakte compilatie van de Beatles na de Beatles geeft, die maken Boyhood toch nog bijzonder.
★★★★☆


Onderwerpen: , , , ,


Reageer op dit artikel