Verbaasd en verward
Tijd voor Linklater (1)

Linklater

Richard Linklater is al sinds tijden geliefd bij critici en filmliefhebbers, maar jarenlang kende ik hem alleen van zijn commerciëlere cinema. De enige films die ik lange tijd van hem had gezien waren School of Rock (2003) en The Newton Boys (1998). Totdat daar dit jaar met een vijftal films verandering in kwam en ik meer van zijn films wilde zien. Omdat hij juist één van de grote namen van de Amerikaanse “indie scene” is, waaruit tijdens de jaren negentig een generatie Amerikaanse filmmakers opstond die met onafhankelijke films onder andere het Sundance Film Festival en Miramax naam en faam bezorgden. Aan deze stroming besteden wij bij Salon Indien deze maand extra aandacht. We werpen een blik op uiteenlopende regisseurs als Steven Soderbergh en Kevin Smith, de New Queer Cinema van Todd Haynes, Gus van Sant en Gregg Araki, alsmede op de onafhankelijke blockbuster Teenage Mutant Ninja Turtles (1990), waarvan nu een grote studio versie van in de bios draait. Ikzelf grijp de komende weken het succes van Linklaters nieuwste film Boyhood (2014) aan om de komende tijd zijn hele oeuvre onder de loep te nemen in een nieuwe reeks artikelen, waarbij ik een groot deel daarvan voor het eerst zie. Vandaag deel één, Linklaters eerste stappen als autodidact in de onafhankelijke Amerikaanse filmwereld.

Woodshock (1985)


Popmuziek speelt regelmatig een belangrijke rol in Linklaters films, van de rocksoundtrack van Dazed and Confused tot de manier waarop Julie Delphy Ethan Hawke verleidt in Before Sunset (2004) tot diezelfde Hawke die een zelfgemaakte Beatles compilatie aan zijn zoon geeft in Boyhood. Niet verrassend dus dat zijn eerste filmpje van zeven minuten over een rockfestival in zijn thuisbasis Austin gaat, of beter gezegd over de bezoekers daarvan – er komt geen band in beeld. Een geinig tijdsbeeld van zeven minuten, waarin onder andere muzikant Daniel Johnston zijn eerste album op cassettebandje aan een filmende Linklater geeft.
★★★½☆

It’s Impossible to Learn to Plow by Reading Books (1988)

Linklater
Linklater zegt in een commentaartrack bij deze film dat niemand zomaar ineens een goede filmmaker wordt, dat er geen wonderkinderen in de filmwereld zijn. Of dat geheel waar is valt te betwisten, maar de Texaan levert in ieder geval zelf aardig bewijs voor zijn stelling met deze volledig op Super 8 geschoten film. De filmmaker is in It’s Impossible to Learn to Plow by Reading Books zowel figuurlijk als letterlijk nauwelijks te herkennen. Linklater staat bekend om zijn dialogen, maar hier wordt nauwelijks iets in gezegd en ondanks dat hij zelf de hoofdrol speelt is zijn gezicht meestal slecht of niet te zien. De film doet denken aan het werk van zijn vriend James Benning, of van Chantal Akerman, maar qua stijl of sfeer kan de beginnende Linklater niet met hen wedijveren. Wel draaide hij ‘m volledig in zijn eentje, dat is ergens ook wel weer bewonderenswaardig en levert af en toe nog wel eens aardige momenten op. Daar blijft het echter wel bij. Zoals hij zelf in datzelfde commentaar aangeeft, dit is er ééntje voor de completisten.
★★½☆☆

Slacker (1991)

Linklater
Hier begint Linklater zich te ontwikkelen tot de filmmaker die hij nu is. Het is zijn eerste film die zich in een beperkt tijdvak afspeelt, in dit geval in één dag. Daarnaast experimenteert hij hier voor het eerste met zijn “walking and talking” stijl, waarbij mensen gesprekken voeren terwijl ze ergens naartoe lopen. Waarin ze onder andere filosofieën en theorietjes spuien over allerlei zaken in het leven,. Helaas zijn ‘ze’ in dit geval een reeks willekeurige nietsnutten die vaak uit het niets in de film verschijnen en vervolgens binnen een paar minuten weer verdwijnen. Volgens sommigen levert dit een overkoepelend portret van mensen die in het Reagan-Bush tijdperk bewust kiezen voor het nietsdoen als tegenbeweging, maar ik zie het er niet zo in.
★★☆☆☆

Dazed and Confused (1993)

Linklater
Na die misser kwam Linklater meteen met een voltreffer op de proppen. Vanaf het moment dat de eerste tonen van Aerosmiths “Sweet Emotion” de langs een parkeerplaats glijdende camera vergezellen, is duidelijk dat hij uit een nieuw vaatje tapt. Over de lengte van een middag, avond en nacht (de eerste van de zomervakantie) zien we scholieren uit een buitenwijk rondrijden, hangen, drinken, blowen en feesten. Waarvan een aantal door later bekende acteurs gespeeld worden. Maar dat noch de (heerlijke) soundtrack van jaren zeventig rockklassiekers is wat de film zo fijn maakt. Het is bovenal een portret van een generatie tieners die nog vol hedonistische hoop waren, geloofden in autonomie, dromen en doen wat je zelf wilt. Alles is nog mogelijk en dit optimisme overheerst ondanks enkele kanttekeningen over onder andere doelloosheid.
★★★★½


Onderwerpen: , , , , ,


Reageer op dit artikel