Vervolgen verstript: het Marvel Cinematic Universe
Voordelen en nadelen van een gedeeld universum

17 mei 2014 · · Sequeleritis

Marvel Cinematic Universe

Als we het hebben over sequels, dan is de meest toonaangevende, en tegelijkertijd de meest afwijkende vervolgfabriek in Hollywood toch wel Marvel Studios, die met hun Marvel Cinematic Universe iets geheel nieuws toevoegen aan het filmlandschap. Het idee van een gedeeld universum van verschillende personages is niet geheel nieuw, natuurlijk, want Universal deed dat ook al met films als Frankenstein Meets The Wolf Man, maar de manier waarop Marvel het aanpakt kent een aantal unieke twist op een gedeeld universum.

Wie, wat, waar, hoe?!

Natuurlijk brengt dat ook problemen met zich mee, waarvan de minste toch wel de aanduiding is van plaats in het canon. Is The Incredible Hulk een eerste deel van een Hulk-serie, of is het een vervolg op Iron Man? Of is het zelfs een vervolg op Hulk, van Ang Lee, die echter door een ander grotendeels verschillend producententeam werd gemaakt? Is Iron Man 2 het tweede deel in de reeks Iron Man-films, of het derde deel in de Marvel Cinematic Universe? En is The Avengers het derde deel van de Iron Man Reeks (en wat betekent dat dan voor Iron Man 3? Is dat eigenlijk deel 4?) of het zesde deel in het gedeelde universum? Dan hebben we het nog niet eens over een Spin-Off als Marvel’s Agents of S.H.I.E.L.D, een tv-serie die parallel loopt aan de films in de bioscoop, en de Marvel One Shots, korte films die als bonus verschijnen op de verschillende Marvel Blu-Rays en dvd’s.

De gecompliceerde structuren van film tot film zijn relatief nieuw in het filmlandschap, met verschillende personages die elkaars films kruisen en verschillende verhaallijnen die culmineren in één grote film waar alles samenkomt, alvorens de boel weer opgebroken word. Dit is voor comicfans echter niets nieuws. Marvel maakt niet zo zeer sequels, als we in de film-industrie gewend zijn, als dat ze hun films benaderen als verschillende stripreeksen.

Sequels met striptechnieken

Veel van de unieke kanten van het Marvel Cinematic Universe zijn namelijk te herleiden naar hoe Marvel Studios oudere papieren broer, Marvel Comics al jaren hun business aanpakt. In comics bestaan alle stripreeksen relatief afzonderlijk van elkaar, waardoor fans van Iron Man hun stripreeks rondom Iron Man kopen, en fans van X-Men hun drie of vier stripreeksen rondom dezelfde helden. Maar om hier en daar fans uit hun stripreeks-ghetto te lokken duikt Iron Man soms op in de strips van Thor, en Spider-man soms in de strips van The Avengers, en de Fantastic Four in de strips van X-men. Cross-overs zijn één van de meest eigen dingen van Amerikaanse stripreeksen, en de hang naar geld levert soms totaal bizarre dingen op als Spider-Man die The Punisher ontmoet (sterker nog, The Punisher begon in The Amazing Spider-Man) of zelfs Spider-Man, Gambit (X-men) en Howard The Duck in een gedeelde comic. In de films is het nog “redelijk” normaal met technologische superheld Iron Man die samenwerkt met een wetenschappelijk experiment als The Hulk en Noorse God Thor, maar met de van formaat veranderende, met mieren pratende spion Ant-Man en The Guardians of the Galaxy (een Aardse dief, een groen-rode buitenaardse spierbundel, een groene buitenaardse dievegge, een met scherp schietende Iers pratende wasbeer en een wandelende boom die enkel zijn nomenclatuur kan uitspreken) aan de horizon belooft dit nog een stuk vreemder te worden.

Ook Agents of S.H.I.E.L.D kent een precedent, met een populaire comic rondom Nick Fury en S.H.I.E.L.D, en zelfs het idee dat een verhaallijn parallel loopt aan hoofd verhaallijnen is eerder gedaan in comics. Je hebt bijvoorbeeld de comic Damage Control, die de rotzooi van vorige verhaallijnen opruimt. En The Avengers, een film waarin verschillende verhaallijnen culmineren in één grote verhaallijn is in comics een bekende marketingstruuk, met zogenaamde comic events. Een event comic is een verhaallijn waarbij tientallen comicverhaallijnen bij elkaar komen en waarbij gebeurtenissen plaatsvinden die het hele bedrijf op de kop zetten. Vaak gaan er een hoop helden dood, of blijken een aantal helden kwaadaardig te zijn. Bekende events zijn “Civil War”, “Infinity War” en “Secret Wars” (kennelijk heeft Marvel wat met oorlog). Een van de bekendste events had Thanos als schurk, die we al zagen opduiken in de credits van The Avengers, en die kennelijk een grote rol speelt in Guardians of the Galaxy en Avengers 3.

Ook de kleine knipogen die overal opduiken in The Marvel Cinematic Universe zijn comics eigen. Om de Marvel Comics als een geheel te laten voelen kan het zijn dat Nick Fury hier en daar opduikt, of dat Wolverine op het nieuws iets ziet over Spider-man. Sowieso is alle media gedeeld in de comics: allemaal lezen The Daily Bugle, en antwoorden ze aan S.H.I.E.L.D of H.A.M.M.E.R of S.T.R.I.K.E of S.M.A.S.H (Stan Lee las het Jonge Woudlopers Handboek). De Marvel One Shots, de extra shorts die op de dvd’s en blu-rays verschijnen van de Marvel-films, kennen ook een gelijke in de comic-wereld, met de verschillende mini-series en one-offs, comics die bedoeld zijn als een verhaallijn van één, twee of drie nummers en die verder compleet los staan van de rest van de verhaallijn.

The Dark-side: negatieve gevolgen van een gedeeld universum

Het toepassen van comicstructuren op film is geinig, zeker voor de comic book-fans, maar leid ook erg af van de film zelf. Regelmatig voelen de films als kniebuigingen naar de grootste fans, zonder dat het verhaal in enige wijze verder geholpen word met deze “fanwanks”. De teasers aan het eind zijn leuk voor degenen die bekend zijn met het bronmateriaal, maar laten we wel wezen, het is verkapte reclame voor de komende films, net zoals de cross-overs in comics ook enkel bedoeld zijn om meer stripboeken te verkopen.

Het levert nog grotere problemen op. Omdat men zo sterk bezig is met de komende films, zelfs degenen die nog gemaakt moeten gaan worden, kunnen er geen al te grote gebeurtenissen plaatsvinden, omdat dit gevolgen kan hebben voor latere ideeën. Daardoor is de dood niet meer permanent, en zal Loki, of Nick Fury, of Captain America pas sterven op het moment dat het contract van Tom Hiddleston, Samuel L. Jackson of Chris Evans verloopt. In The New York Times verscheen pas een uitstekend artikel over de dood van de dood in film, en dit is voor een groot deel te wijten aan comic books. Niemand sterft in comics, zoveel weten de fans inmiddels. Jarenlang werd zelfs gezegd dat de enige persoon die dood bleef Bucky Barnes was, tot hij werd teruggebracht als, jawel, The Winter Soldier.

Personages in comics sterven wel, maar keren uiteindelijk altijd terug. De grootste methode om permanente gebeurtenissen ongedaan te maken is wat comicfans kennen als retconning. Retconning is afgeleid van retroactive continuity, oftewel, het toevoegen van nieuwe informatie om inconsistenties consistent te maken. Spider-man trouwt en wordt te saai? Laat Spider-man een deal maken met Satan om dit ongedaan te maken (dit is een serieus bestaande verhaallijn). Thor sterft? Nope, het was een Life Model Decoy, een robot die niet weet dat hij een robot is, en Thor was geheel ergens anders.

Dit soort verschrikkelijke toepassingen van terugwerkende kracht is enkel bedoeld om onpopulaire keuzes ongedaan te maken, meer issues te verdienen door personages te herintroduceren. Alles voor het geld. Het is voor veel stripboekenlezers een van de meest ergerlijke kanten van comics; een breuk in vertrouwen en een slordige manier van verhalen vertellen.

Helaas is retconning al aanwezig in het Marvel Cinematic Universe, en de aanwezigheid van deze kwaadaardige tendens geeft nogmaals aan dat geld verdienen voor Marvel, en baas Kevin Feige, voorop staat en dat goede vertelvorm tweede viool speelt. Een bijzondere en gewaagde keuze als de onthulling van The Mandarin in Iron Man 3 (ik schreef hier eerder over waarom dit zo’n briljante onthulling was) word teniet gedaan in Marvel One Shot All Hail the King! waar de Mandarin nog steeds blijft te bestaan. En hoe cool Agent Coulson ook is, het is storend dat zijn dood in The Avengers op een zwakke wijze ongedaan wordt gemaakt in Marvel’s Agents of S.H.I.E.L.D. Marvel bouwt zijn filmische universum nu al op leugens, en dat stemt niet hoopvol voor de toekomst, hoe leuk de films afzonderlijk ook zijn.


Onderwerpen: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,


2 Reacties

  1. Smeerik

    In de comics zijn er wel wat villains die dood gaan en niet meer terug komen dacht ik.
    Doc Ock, Kraven the hunter, Norman en Harry Osborn, Mysterio.
    Maargoed ik lees al die nieuwe comics niet dus weet niet helemaal wat ze tegenwoordig uitvreten.

  2. Arjen

    Dat vond ik ook tegenvallen aan Captain America 2 (spoiler!):

    Ik vond het echt een zwaktebot toen Fury ineens nog bleek te leven. Hadden ze de reeks een sterk moment kunnen geven, doen ze The Dark Knight na. Beetje jammer. Maar ja, zoals Theo zegt, het contract liep nog net iets langer door.


Reageer op dit artikel