Winterland (2009)/Sally in Winterland (2009)
Over inspiratie, realiteit, identiteit en sushi.

7 juli 2014 · · Analyse

Winterland

Een aantal maanden geleden besprak ik de documentaire De Beschaving en Andere Hersenspinsels Geobserveerd Tijdens Het Maken van Een Uiterst Kunstzinnige Film van Aryan Kaganof. Deze making-of docu, gefilmd tijdens het maken van de film Winterland van regisseur Dick Tuinder, gebruikte de filmset als metafoor voor de menselijke identiteit én de samenleving. Recentelijk ontving ik via Kaganof en Tuinder dvd’s van Winterland en een tweede making-of docu omtrent het maken van Winterland, Aryan Kaganofs half uur durende documentaire Sally in Winterland. In dit artikel zal ik ingaan op Sally in Winterland, en Winterland. Ook deze films gebruiken de filmset als metafoor voor identiteit en de samenleving, maar de drie films zijn geen simpele herhalingsoefeningen van elkaar: sterker nog, ze vullen elkaar aan en geven elkaar een gewicht dat niet altijd in de films afzonderlijk te vinden is.

Dit word door Tuinder al erkend in Sally in Winterland. Hij vergelijkt de making-of als genre met een parasiet die voedt van het originele product, maar die net als sommige parasieten mooier of beter kan zijn, dan datgene dat geparasiteerd wordt. Dit is zeker het geval in de dynamiek tussen De Beschaving, Winterland en Sally in Winterland. Alle drie voeden ze van elkaar en voeden ze elkaar. De Beschaving kan prima gezien worden als op zichzelf staande film, maar krijgt extra betekenis wanneer gezien als appendix van Winterland. Sally in Winterland leent weer bij De Beschaving. Net als De Beschaving is de film door Kaganof gefilmd op de set van Winterland, doet hij de cameravoering en de interviews, en gaat hij over de edit.

Maar Sally in Winterland onderscheidt zichzelf van De Beschaving door de vorm die gekozen is. Alle beelden zijn geschoten op een Nokia N95, in tegenstelling tot De Beschaving, en de afwijkende vorm stelt Kaganof in staat intiemere onderdelen en gesprekken te filmen dan in De Beschaving soms mogelijk was. En Winterland parasiteert weer bij de twee documentaires. Sommige van de gesprekken met Kaganof, en gebeurtenissen op de set (zoals een bezoek van filmjournaliste Dana Linssen aan de set), zijn door Tuinder geïncorporeerd in het script van Winterland,waar hij nog aan schreef tijdens het filmen. De Beschaving en Sally in Winterland moeten dus niet gezien worden als nutteloze aanhangsels bij hoofdonderwerp Winterland, maar zijn elkaars gelijken. Ze hadden niet bestaan zonder elkaar, en vormen op deze manier een filmische Ouroubouros die langzaam zichzelf opeet. Treffend dat het verlies van betekenis en gebrek aan oorsprong dan ook een groot thema is in alle drie de films.

Sally in Winterland

Het ontlenen van inspiratie aan eerdere bronnen, zonder dat de oorsprong aangewezen kan worden- Baudrillardiaanse simulacra, zo u wil- zijn sowieso een terugkerend element (en onderwerp) in elk van de films. In Sally in Winterland geeft Tuinder grif toe dat een aantal scènes geënt zijn op de cameravoering en algehele sfeer van het oeuvre van Robert Altman. Voor wie Winterland bekijkt zijn deze scènes zeer duidelijk aan te wijzen. Kaganof stelt daarom dan ook een interessante vraag aan Tuinder: “Are there any Dick Tuinder-scenes?” Tuinder antwoord: “Everything together is one big Dick Tuinder-scene”. Het geheel is een som der verscheidene delen. De scènes op zichzelf staand kunnen ontleend zijn aan andere bronnen (zo zien we ook de invloed van Magritte, Méliès, Carl Theodor Dreyer’s Vampyr, Jules Verne, Christelijke legendes en Griekse Mythen), maar samen vormen ze het scala aan interesses en obsessies van Tuinder; de god van Winterland. Op eenzelfde wijze zijn Winterland, Sally in Winterland en De Beschaving losse onderdelen, maar als geheel geven ze nieuw inzicht in elkaar en de regisseurs en vrienden Kaganof en Tuinder.

Tuinder geeft in Sally in Winterland ook aan dat de film min of meer een destillatie is van zijn eigen obsessies en identiteit: “Actually the film is just about “me”, and everybody in the film is a part of me and comes from me. And I’m a part of everybody. There is like this huge table of tapas, or sushi. Instead of [one big] meal which is your whole identity, you have a lof of [small parts]. You have this and you have that; you have fish and you have rice. And that [all put] together, the meal you eat, is your identity”. Het is een visie waar Kaganof zeker gebruik van maakt in Sally in Winterland, dat in wezen niets meer is dan een verzameling korte impressies gefilmd op een mobieltje. Maar bekeken door het spectrum van Winterland, is Sally in Winterland opeens een onmisbare schakel tussen Winterland en De Beschaving. Ook het fragmentarisme in Winterland word uiteindelijk duidelijk als je het bekijkt als de persoonlijke obsessies van Dick Tuinder, en in dat opzicht zijn De Beschaving en Sally in Winterland extra hulpmiddelen de man te leren begrijpen, en derhalve ook zijn debuutfilm. Sally in Winterland heeft niet voor niets de subtitel: The Making of Dick Tuinder.

Bladzijdes: 1 2 3 4 5


Onderwerpen: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,


Reageer op dit artikel